พื้นที่กว้างใหญ่อันดับสี่ของประเทศและอันดับสองของภาคเหนือของจังหวัดตาก มีอำเภอที่พื้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศคืออุ้มผาง และมีตำบลที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดของประเทศคือตำบลบ้านนา อำเภอสามเงา ซึ่งเป็นพื้นที่อยู่เหนือเขื่อนภูมิพล ด้วยพื้นที่กว้างใหญ่ไพศาล เป็นที่สูง ภูเขา การเดินทางยากลำบาก เป็นพื้นที่ทุรกันดารชายแดน ในช่วงหน้าฝนกว่า 60 % ของพื้นที่ต้องเดินทางด้วยเท้าเท่านั้น จึงเป็นการยากมาที่ผู้บริหารจะสามารถไปเยี่ยมเยียนได้ครบทุกสถานบริการทั้งจังหวัดในปีงบประมาณเดียว ผมจึงให้ชื่อว่าเป็นกิจกรรมที่เป็นMission Impossible ของผม และเป็นเรื่องยากเรื่องแรกในตำแหน่งรองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดตากที่จะพยายามทำให้สำเร็จ
สถานบริการสาธารณสุขของรัฐที่อยู่ในระบบทะเบียนของกระทรวงสาธารณสุขมีโรงพยาบาลทั่วไป 2 แห่ง โรงพยาบาลชุมชน 6 แห่ง สถานีอนามัย 115 แห่ง (มี 1 แห่งโอนไปสังกัด อบต.แล้วคือสถานีอนามัยวังหมัน อ.สามเงา) และ สถานบริการสุขภาพชุมชน (สสช.) อีก 35 แห่ง
เนื่องจากการเดินทางยากลำบาก หน้าฝนที่ยาวนานเกือบ 6 เดือนและต้องเดินเท้าทั้งหมอและคนไข้ เราจึงได้ขยายบริการเข้าไปในหมู่บ้าน ชุมชนและกลุ่มบ้าน (ป๊อก) ในรูปแบบของMalaria post หรือหน่วยมาลาเรียชุมชน 90 แห่ง Health post หรือศูนย์สุขภาพชุมชน 20 แห่งและสุขศาลาอีกเกือบ 20 แห่ง แต่การเยี่ยมเยียนในครั้งนี้จะเน้น 100 % ก่อนในกลุ่มที่ขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการ
ผมเริ่มออกเยี่ยมเยียนที่อำเภอวังเจ้าช่วง 1-2 ธันวาคม 2552 แล้วต่อด้วยอำเภอบ้านตากช่วงต้นเดือนธันวาคม 2552และต้นเดือนมกราคม 2553 ต่อด้วยอำเภอเมืองช่วง 21-24 ธันวาคม 2552และ 28 ธันวาคม 2552 ต่อด้วยอำเภอสามเงาช่วง 11-12-21 มกราคมและ 1 กุมภาพันธ์ 2553 ต่อด้วยอำเภอพบพระช่วง 25-28 มกราคม 2553 ต่อด้วยอำเภอท่าสองยางช่วง 15-19 กุมภาพันธ์ 2553 ต่อด้วยอำเภอแม่สอดช่วง 11-12-22-23 กุมภาพันธ์และ 2 มีนาคม 2553 ต่อด้วยอำเภออุ้มผางช่วง 8-13 มีนาคม 2553และปิดท้ายด้วยอำเภอแม่ระมาดช่วง 5-15-16-17-23-24 มีนาคม 2553
การไปเยี่ยมเยียนจึงใช้เวลาถึง 4 เดือนจึงแล้วเสร็จ โดยมีสาธารณสุขอำเภอหรือผู้ช่วยและนักวิชาการสาธารณสุขประจำสาธารณสุขอำเภอไปร่วมด้วย ส่วนทีมของผมก็มีคุณชำนาญ งานควบคุมโรคและทีมงานมีน้องดาวและน้องทิวไปด้วยโดยมีพี่สมชายเป็นผู้ขับรถพาเราไป การเยี่ยมก็เยี่ยมทั้ง สอ. สสช. Health post, Malaria post และสุขศาลา ส่วนโรงพยาบาลผมไปเยี่ยมครบทุกแห่งแล้ว มีหลายอำเภอที่ต้องไปนอนค้างที่สถานีอนามัยด้วย ทำให้ได้ใกล้ชิดและเห็นชีวิตความเป็นอยู่ของเจ้าหน้าที่ได้ดีมาก
สถานีอนามัยแต่ละแห่งจะใช้เวลานำเสนอพูดคุยราว 2 ชั่วโมง ส่วน สสช.ใช้เวลาราว 1 ชั่วโมงและสุขศาลากับMalaria post และHealth post ใช้เวลาราวครึ่งชั่วดมงในการเยี่ยมแต่ละแห่ง โดยกำหนดให้มีการนำเสนอข้อมูล ดังนี้
1. ข้อมูลทั่วไปของพื้นที่รับผิดชอบ จำนวนหมู่บ้าน กลุ่มบ้าน ประชากรทั้งหมดและแยกตามกลุ่มอายุ
2. สถานะเงินบำรุงย้อนหลัง 3 ปี ดูรายรับรายจ่าย เงินคงเหลือ มูลค่าจ่ายยาและเวชภัณฑ์
3. ข้อมูลรักษาพยาบาลผู้ป่วยนอกย้อนหลัง 3 ปี แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์กันว่า คน/ครั้ง สื่อความหมายอะไรบ้าง
4. การจัดลำดับความสำคัญปัญหาสาธารณสุขในพื้นที่ ที่ดูจากสาเหตุการตาย ห้าอันดับผู้ป่วยนอกและห้าอันดับโรคที่ต้องเฝ้าระวัง
5. ปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในระดับจังหวัดประกอบด้วยเรื่องไข้เลือดออก มาลาเรีย วัณโรค เบาหวาน ความดันโลหิตสูงและอนามัยแม่และเด็ก
6. เล่าเรื่องความสำเร็จ ความภาคภูมิใจ คำชื่นชม ผลงานเด่น รางวัลที่ได้รับ
7. ปัญหาอุปสรรคที่พบในการทำงาน
8. ข้อเสนอแนะให้สำนักงานสาธารรสุขจังหวัด
ในแต่ละประเด็นมีการพูดคุยเรียนรู้จากกันและกัน เป็นการกระตุ้นและฝึกให้นำข้อมูลที่เจ้าหน้าที่นำเสนอมาวิเคราะห์เพื่อปรับใช้ในการทำงาน บรรยากาศการเยี่ยมเยียนจึงไม่เครียดและแทบทุกแห่งบอกว่า อยากให้หมอมาเยี่ยมอย่างนี้ทุกปี ปีละ 1 ครั้งก็ดี
และผมยังได้มีโอกาสเยี่ยมติดตามเจ้าหน้าที่ที่เราร่วมกับวิทยาลัยชุมชนตากผลิตขึ้นเพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการของคนในพื้นที่ทุรกันดารชายแดน และได้เห็นการปฏิบัติหน้าที่อย่างเต็มกำลังของพนักงานสุขภาพชุมชนชายแดน พนักงานสุขภาพชุมชน พนักงานมาลาเรียชุมชนและผู้ช่วยเจ้าพนักงานสาธารณสุข เป็นการประเมินการฝึกอบรมไปในตัวด้วย
การเยี่ยมเยียนแบบนี้ให้ประโยชน์แก่ผมอย่างมาก ทำให้เห็นภาพสถานบริการทุกแห่งด้วยตาของตนเองและได้สัมผัสใกล้ชิดกับเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานอย่างมาก ผมสามารถทำMission Impossible I ให้เป็นจริงได้ โดยต้องตั้งใจจริงที่จะออกไปเยี่ยม ตัดการประชุมอบรมหรือการบรรยายออกไปเกือบหมดและให้ความสำคัญกับกิจกรรมนี้อย่างจริงจัง
