หนังสือ แกะรอย ๑๖ ปี สกว. ทำให้ผมระลึกชาติถึงความเครียด ความสนุก ความสุข ความผิดหวัง และความสมหวัง ในช่วงชีวิต ๘ ปี ระหว่างปี ๒๕๓๖ – ๒๕๔๔ ที่ถือเป็นช่วงชีวิตหักเหช่วงหนึ่ง ที่ทำให้ผมได้มิตรอีกจำนวนมาก เป็น “ทุนสังคม” ที่ผมใช้ทำงานเชื่อมโยงการขับเคลื่อนปัญญาของแผ่นดิน ในมิติเล็กๆ อยู่ในขณะนี้
ที่จริง สกว. เดินมาไกล และกำลังเดินต่อไป ในรูปแบบที่ไม่เหมือนเดิม มีการพัฒนาต่อเนื่องไม่หยุดยั้ง ซึ่งหมายความว่า สภาพการณ์หลายอย่างของ สกว. ในขณะนี้ ผมไม่มีส่วนรับรู้ และไม่เข้าใจ
เมื่อวันที่ ๙ มี.ค. ๕๓ ดร. ชิงชัย หาญเจนลักษณ์ ผู้เกือบจะมาทำงานที่ สกว. สมัยผมเป็น ผอ. กล่าวว่า สกว. โชคดี ที่เมื่อผมพ้นจากตำแหน่ง ผอ. แล้ว ผมรู้จักปล่อยวาง ถือเป็นคำชมที่ผมภูมิใจมาก
หนังสือ แกะรอย ๑๖ ปี สกว. เป็นการตีความ สกว. โดยคนใน สกว. เอง ในช่วงเวลา ๘ ปี ที่ผมทำหน้าที่ ผอ. และ อีก ๘ ปี ที่ ศ. ดร. ปิยะวัติ บุญ-หลง เป็น ผอ. ซึ่งเป็นระยะเวลาที่ผมห่างออกมานานพอที่จะไม่รู้ไม่เข้าใจ สกว. ในหลายด้าน ดังนั้น หนังสือเล่มนี้จึงช่วยให้ความรู้แก่ผมไม่น้อย
ถามว่าผมได้เรียนรู้อะไรบ้าง จากการทำงาน ๘ ปีที่ สกว. และการเฝ้ามอง สกว. ในช่วง ๘ ปีหลัง คำตอบคือมากมาย จาระไนไม่หมด แต่ที่สำคัญยิ่งคือ
• การจัดการงานวิจัย ที่มีหลากหลายแบบ และวิธีสร้างขีดความสามารถของการจัดการงานวิจัยของประเทศ
• องค์กรเรียนรู้ หรือองค์กร เคออร์ดิค
• ธรรมาภิบาล ที่ผมถือปฏิบัติก่อนจะรู้จักทฤษฎี และเมื่อได้เรียนรู้ทฤษฎีมาขยายความรู้จากการปฏิบัติ ผมก็ได้ใช้ความรู้นี้ในการทำงานดำรงชีวิตอย่างสนุกสนานอยู่ในปัจจุบัน
• ทักษะในการชื่นชมยินดี การยกย่องให้รางวัลแก่บุคคลที่มีผลงานเด่น
ชีวิตเป็นพลวัต เชื่อมโยง ไร้รอยต่อ
วิจารณ์ พานิช
๑๓ มี.ค. ๕๓
