การแปรรูปไม้ยางพาราในประเทศไทย

การทำสวนยางในประเทศไทย มีจุดประสงค์เพื่อกรีดเอาน้ำยางเป็นหลัก แต่ผลพลอยได้หลักจากการทำสวนยางคือ ไม้ยางพารา ในอดีตต้นยางที่ถูกตัดโค่นส่วนใหญ่ ถูกเผาทิ้ง บางส่วนนำไปทำฟืน และสร้างความยุ่งยากให้แก่ชาวสวนเป็นอันมาก ประกอบกับไม้ยางพารา มีความทนทานตามธรรมชาติค่อนข้างต่ำ แมลง และเห็ดราสามารถเข้าทำลายเนื้อไม้ได้ง่าย และรวดเร็ว ดังนั้น เมื่อตัดฟันต้นยางแล้ว จึงไม่มีผู้สนใจนำไม้ยางพาราไปใช้ ทำให้เกิดความสูญเปล่า ทางเศรษฐกิจเป็นอันมาก ต่อมาเมื่อทรัพยากรไม้ขาดแคลน ไม้คุณภาพดีที่เคยหาได้ง่าย และราคาถูกเริ่มหายาก และมีราคาแพง ดังนั้นจึงได้พยายามหาวิธีที่จะนำไม้ยางพารามาใช้ประโยชน์ จนประสบความสำเร็จ ปัจจุบันผลิตภัณฑ์จากไม้ยางพาราเป็นที่ต้องการของต่างประเทศ ทำให้เกิดอาชีพการทำไม้ยางพารา ขึ้นในพื้นที่ที่มีการปลูกยางพารา ทั้งในภาคใต้ ภาคตะวันออก และเกือบทุกภาคของประเทศ

ปัจจุบันโรงงานแปรรูปไม้ยางพารา ส่วนใหญ่อยู่ที่ภาคใต้เนื่องจากพื้นที่ปลูกสวนยาง ประมาณ 85% ของพื้นที่ปลูกยางของประเทศ โรงงานแปรรูปขนาดเล็ก ส่วนใหญ่ ไม่มีเตาอบ หรืออุปกรณ์อัดน้ำยาไม้ของตนเอง ทำให้ไม้แปรรูปที่ได้ด้อยคุณภาพ ส่วนโรงงานแปรรูปไม้ขนาดใหญ่ มีอุปกรณ์ต่างๆ ค่อนข้างทันสมัย กิจกรรมของโรงงานแปรรูป ไม่ใช้แรงงานค่อนข้างมาก ข้อดีในส่วนของโรงงานแปรรูปไม้คือ ปริมาณวัตถุดิบไม้ท่อนที่มีอยู่ค่อนข้างมาก ทำให้การแปรรูปเกิดความชำนาญ และเข้าใจถึงความต้องการในการแปรรูปให้ได้ ไม้แปรรูปมากๆ ทั้งยังโรงเลื่อยไม้ยางพารา ขนาดเล็ก มีตลาดไม้ยางพาราแปรรูปค่อนข้างแน่นอน ขายไม้ให้กับอุตสาหกรรม จุดด้อยของโรงงานแปรรูปไม้ยางพาราคือ โรงงานขนาดเล็ก และขนาดกลางมักขาดแคลนไม้ท่อนในช่วงฤดูฝน เนื่องจากสวนยางที่ตัดขายส่งห่างไกลเกินไป อัตราการแปรรูปไม้ (Lumber recovery)

อัตราการแปรรูปไม้ หมายถึง สัดส่วนของปริมาตร ไม้แผ่นที่ได้จากแปรรูปต่อปริมาตรของไม้ท่อนที่เข้าแปรรูป คิดเป็นเปอร์เซ็นต์

หรือเขียนเป็นสูตรได้ดังนี้ คือ อัตราการแปรรูปไม้ = ปริมาตรไม้แปรรูป x 100% ปริมาตรไม้ท่อนที่เลื่อย โรงงานแปรรูปไม้โดยทั่วไป นิยมใช้ไม้ท่อนหน้าโรงงาน เป็นหน่วยน้ำหนักกิโลกรัมหรือเป็นตัน (1000 กิโลกรัม) บางแห่งไม่มีเครื่องชั่งรับซื้อ เป็นหน่วยปริมาตร โดยใช้การกองไม้ท่อนให้ได้ความกว้าง 1 เมตร ยาว 1 เมตร มักเรียกเป็นหลา (1 ลูกบาศก์เมตร) โดยคิดเทียบน้ำหนักไม้ท่อน 1 ตัน มีปริมาตร 1.30 ลูกบาศก์เมตร