สวัสดีพี่น้องชาวไทยทุกท่าน
ภาษิต-สำนวนพูดอีสาน
ชาวอีสานมีสำนวนโวหารในการพูดที่เป็นเอกลักษณ์อยู่แบบหนึ่งเรียกกันทั่วไปว่า ” ผะหยา” หรือ ผญา ผะหยา มาจากคำว่า ปรัชญา หรือ ปัญญา ผะหยาภาษิต เรียยกว่า ผะหยาก้อม หรือ โตงโตยเ ป็นผะหยาสั้นๆ กะทัดรัดได้ใจความไปในทางสั่งสอน เช่น
- ควายบ่กินหญ้า แสนสิข่มเขาหัก หมูบ่กินฮำแสนสิตีให้ดังเว้อ ความหมาย (อย่าข่มเขาโคขืนให้กลืนหญ้า)
ผะหยาภาษิตสอนคู่บ่าวสาว
- ผัวเมียนี้กูมึงอย่าได้ว่า ข่อยและเจ้าผองเฒ่าชัวชีวัง ความหมาย (เป็นผัวเมียนั้น อย่าได้พูดจา ขึ้นกูมึง ให้พูดกันด้วยภาษาที่สุภาพไปตลอดชีวิต)
- ยามนอนนั้นให้ผัวแพงนอนก่อน ขันดอกไม้สมมาตีนเจ้าจั๊งเล่านอน
ความหมาย(เมื่อถึงเวลานอนนั้นให้สามีนอนก่อน ให้ภรรยาหาดอกไม้มาขออภัยสามีก่อนแล้วจึงนอน)
- ให้สุขสันต์หมั่นนำกันฮอดมื้อแก่ อย่าสิลืมพ่อแม่ให้ซ่อยแลเลียบก้ำนำเลี้ยงอย่าเกี่ยวไผ่ ฝ่ายปู่ย่าได้ให้ปลาต่อนใบหนา พร้อมทั้งตาและยายส่งไปเสมอซั้น
ความหมาย(ให้ครองสุขด้วยกันจนถึงวันแก่เฒ่า ไม่ควรลืมพ่อแม่ควรช่วยกันอุปถัมภ์พ่อแม่ฝ่ายชายก็ควร แบ่งอาหารไปให้ พ่อแม่ฝ่ายหญิงเมื่อได้ข้าวปลาอาหารก็ควรส่งไปให้อย่างสม่ำเสมอเช่นกัน)
- ญาติพี่น้องของไผให้ซ่อยเบิ่ง อย่าสิเบิดเบิ่งเติ้งคือเผิ่งบินสูง ลุงและป้า อาวอาอย่ารังเกลียด อย่าเคียดพุ้นเคียดพี้หือลี้หน้าผู้ได๋
ความหมาย (ญาติพี่น้องของแต่ละฝ่ายให้ช่วยกันดูแล อย่าทำเป็นดูดาย ลุง ป้า น้า อา อย่าได้รังเกียจเมื่อเขาไปมาหาสู่อย่าได้มีใจขึ้งเคียดหลบลี้หนีหน้า)
- ผัว เมีย นั่นตายซากันจังว่าคู่ บาดยามอยู่ด่าป้อยฮอยนั้นมันบาปหนา
ความหมาย (ผัวเมียที่เป็นเนื้อคู่นั้นจะต้องร่วมทุกข์สุกกันจนตาย เมื่อยามมีชีวิตอยู่ อย่าได้ดุด่ากันเพราะนั้นเป็นบาป)
