การสอนหนังสือต้องอาศัยทั้งศาสตร์และศิลป์

รูปแบบการสอนที่เหมาะสม

 

      การจัดการเรียนการสอนมีเทคนิควิธีการสอนหลากหลายรูปแบบวิธี  ไม่มีวิธีหรือเทคนิคใดที่ดีที่สุด แต่รูปแบบการสอนที่ดีนั้น  ครูควรจะใช้การบูรณาการผสมผสานวิธีการต่าง ๆ เข้าด้วยกัน  เพราะจะทำให้นักเรียนมีความสนใจที่จะเรียน  ไม่เบื่อง่าย     มีความกระตือรือร้นและความพร้อมที่จะเรียน   นอกจากนี้ยังสามารถช่วยฝึกให้ครูมีความสามารถในการสอนที่หลากหลาย      และเป็นส่วนที่ช่วยให้ครูทราบความต้องการของนักเรียนว่านักเรียนชอบกิจกรรมการเรียนการสอนในรูปแบบใด  ในที่นี้จะขอเสนอรูปแบบการสอนที่พอจะนำไปใช้ได้ดังนี้

 

            ขั้นนำ

 

                ครูอาจจะใช้เกมในการนำเข้าสู่บทเรียน   เพราะจะช่วยกระตุ้นให้นักเรียนมีความสนใจที่จะเรียน  อยากรู้อยากเห็น อยากที่จะค้นหาคำตอบที่เป็นปริศนามาจากเกม   โดยวิธีการเล่นเกมจะต้องเป็นเกมที่มีลักษณะเกี่ยวข้องกับเนื้อหา  ควรเป็นเกมที่มีความสนุกสนาน   สามารถเชื่อมโยงเข้ากับเนื้อหาที่จะใช้สอน    นอกจากนี้การใช้เกมเข้ามาช่วยในขั้นตอนการเรียนการสอนนั้นจะเป็นการผ่อนคลายความเครียด และช่วยทำให้บรรยากาศในห้องเรียนไม่ตึงเครียดอีกด้วย  ดังนั้น จึงเลือกเกมในการที่จะนำนักเรียนเข้าสู่บทเรียน  หรือครูอาจจะใช้การถาม-ตอบ  ในกรณีที่ต้องการเข้าสู่เนื้อหา กระตุ้นให้นักเรียนคิด  และเป็นการทบทวนเนื้อหาที่เรียนผ่านมาแล้ว

        ขั้นการเรียนการสอน

 

                ในขั้นนี้ครูอาจจะใช้

 

                1. การสาธิต   สาธิตการทดลองที่ซับซ้อน และมีอันตรายหรือเป็นการทดลองที่จะใช้อุปกรณ์ที่หายากหรือแพง ดังนั้น  นอกจากนี้การสาธิตยังช่วยให้นักเรียนเข้าใจวิธีการทดลองได้ง่าย  เป็นการประหยัดเวลา

 

                2. การทดลอง  เช่น เนื้อหาบางเรื่องในรายวิชาฟิสิกส์ควรทำการทดลอง เพราะจะช่วยให้นักเรียนเข้าใจเนื้อหามากขึ้น เป็นการฝึกให้นักเรียนรู้จักการแก้ปัญหา  และได้ลงมือปฏิบัติจริง  ทำให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ที่ดีและสามารถนำไปใช้ในเรื่องอื่นได้    นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้เรียนมีเจตคติที่ดีอีกด้วย

 

                3. การบรรยาย  ใช้เมื่อต้องการอธิบายเนื้อหาที่เป็นพื้นฐานหรือเนื้อหาที่เข้าใจยาก  ไม่สามารถมองเห็นเป็นรูปธรรม ไม่มีการทดลองเช่น  การสร้างแบบจำลองเพื่ออธิบายพฤติกรรมของก๊าซ  เป็นต้น

 

                4. การอภิปราย  การเรียนการสอนควรมีการอภิปรายแลกแปลี่ยนความคิดเห็น  เพราะจะช่วยกระตุ้นให้นักเรียนค้นหาคำตอบร่วมกัน  เนื้อหาในบางเรื่องการอภิปรายและการระดมความคิดจะช่วยให้ได้คำตอบหลายอย่างหรือเกิดองค์ความรู้หลายอย่าง     นอกจากนี้ยังเป็นการสร้างปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูและนักเรียน  หรือระหว่างนักเรียนด้วยกันเอง

        ขั้นสรุป

 

                ครูอาจจะใช้รูปแบบหลายวิธีในการสรุปบทเรียน    เช่น    การใช้คำถาม      การให้นักเรียนช่วยกันสรุปบทเรียน     การทิ้งคำถามให้นักเรียนได้คิด และได้ทบทวนเรื่องที่ได้เรียนมาแล้ว  เป็นต้น

        ข้อเสนอแนะ ครูอาจจะให้นักเรียนทำโครงงาน  ควรใช้วิธีนี้เมื่อมีเวลามากพอ  และเป็นเรื่องที่มีความสำคัญ      นอกจากจะเป็นการฝึกให้นักเรียนรู้จักการทำโครงงานแล้ว  ยังเป็นการช่วยฝึกให้นักเรียนรู้จัก คิดเป็น  ทำเป็นด้วยแล้ว ยังเป็นการเปิดโอกาสให้นักเรียนที่มีความสนใจหรืออยากที่จะศึกษาเรื่องต่าง ๆ ได้ฝึกการทำงาน   การแก้ปัญหา  เป็นการสร้างองค์ความรู้ใหม่    และยังทำให้นักเรียนค้นพบและพัฒนาศักยภาพของตนเองได้ด้วย