หลังจากที่รัฐบาลภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี ฯพณฯ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้แถลงนโยบายเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2551 โดยมีสาระสำคัญประเด็นหนึ่งของนโยบายด้านสาธารณสุขว่า “...ปรับปรุงระบบบริการด้านสาธารณสุข โดยลงทุนพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขภาครัฐในทุกระดับให้ได้มาตรฐาน ยกระดับสถานีอนามัยเป็นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล...”  เพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงบริการสาธารณสุขแบบผสมผสาน ได้อย่างสะดวกและมีประสิทธิภาพ  โดยปรับภารกิจและยกระดับการให้บริการสุขภาพอนามัยของสถานีอนามัย เป็นโรงพยาบาลส่งเริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) มุ่งเน้นการสร้างสุขภาพ  การป้องกันโรค และการให้บริการปฐมภูมิที่จำเป็น

นับเป็นเวลาเกือบหนึ่งปี ที่กระทรวงสาธารณสุขได้พยายามนำเอานโยบายแปลงไปสู่การปฏิบัติ แต่ก็ยังมีข้อจำกัดในการขับเคลื่อนในทางปฏิบัติเป็นอันมาก ไม่ว่าจะเป็นแนวคิด วิธีการ และทรัพยากร แต่อย่างไรก็ตามการพัฒนาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพมิได้เริ่มต้นที่ศูนย์ หากแต่เป็นการต่อยอดจากนโยบายการพัฒนาสถานีอนามัยและหน่วยบริการปฐมภูมิ โดยเน้นการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการบริการปฐมภูมิที่จำเป็น

รพ.สต.จอมพระ

ทีมบูรณาการเชิงรุก

สำหรับจังหวัดน่าน โดยการนำของ นพ.พิศิษฐ์  ศรีประเสริฐ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดน่าน ได้ริเริ่มการดำเนินการขับเคลื่อน รพ.สต. ให้เป็นรูปธรรม โดยได้จัดทีมบูรณาการสุขภาพเชิงรุกขับเคลื่อน รพ.สต. 1 อำเภอ 1 ทีม ซึ่งประกอบด้วยบุคลากรสาธารณสุขในสสจ., สสอ., และรพ.สต. เพื่อไปร่วมกับทีมหลากหลายในตำบล ในการจัดกระบวนการเรียนรู้การส่งเสริมสุขภาพเชิงรุก โดยใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนกองทุนสุขภาพตำบล เน้นประเด็นยุทธศาสตร์ของจังหวัด 5 เรื่อง ได้แก่ เหล้า, ไร้พุง, อาหารปลอดภัย, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, เพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย

..............................................................

“โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจอมพระ” อำเภอท่าวังผา ได้รับการพัฒนาจากสถานีอนามัยและหน่วยบริการปฐมภูมิ เมื่อปี 2552 เพื่อดำเนินการตามนโยบายของกระทรวงสาธารณสุข

ตำบลจอมพระ เป็น 1 ใน 10 ตำบลของอำเภอท่าวังผา เป็นพื้นที่ชนบท แต่เดิมอยู่ในตำบลยม แต่ได้แยกการปกครองออกมา ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพการเกษตร ทำนา ไร่ข้าวโพด พริก ถั่ว และผักต่างๆ ปัญหาสุขภาพส่วนใหญ่ป่วยและตายจากโรคหลอดเลือด (ความดันโลหิตสูง, เบาหวาน), โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, สารพิษตกค้างในเลือด

รพ.สต.จอมพระ มีบุคลากรสาธารณสุข จำนวน 4 คน ลูกจ้าง 3 คน ประกอบด้วย นักวิชาการสาธารณสุข(หัวหน้ารพ.สต.) 1 คน, พยาบาลเวชปฏิบัติ 1 คน, นักวิชาการสาธารณสุข 1 คน(จบพยาบาลเวชปฏิบัติแล้วแต่ยังไม่ได้บรรจุ), เจ้าพนักงานสาธารณสุขชุมชน จำนวน 1 คน, ผู้ช่วยเหลือคนไข้ 1 คน, ลูกจ้างแพทย์แผนไทย 1 คน, และลูกจ้างรายคาบ 1 คน สำหรับดูแลสวน นอกจากนี้ยังมีทันตาภิบาลที่หมุนเวียนจากโรงพยาบาลท่าวังผา เข้ามาให้บริการอีก 1 คน

โครงการเด่น นอกจากการให้บริการเชิงรับที่คอยให้บริการปฐมภูมิแก่ผู้รับบริการในพื้นที่แล้ว ยังมีโครงการเชิงรุกที่ร่วมกับชุมชนในการดำเนินการสร้างเสริมสุขภาพหลายโครงการ ที่สำคัญได้แก่ โครงการอาหารปลอดภัย, โครงการขับเคลื่อนงานบวชปลอดเหล้า, และโครงการส่งเสริมการออกกำลังกาย

นอกจากนี้ บริเวณพื้นที่ของรพ.สต.จอมพระ ยังได้จัดปลูกพืชผักปลอดสารพิษ และเลี้ยงปลา เป็นแปลงสาธิตให้แก่คนในชุมชนในการปลูกผักปลอดภัย ไม่ใช้สารเคมี รวมถึงการยึดแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงอีกด้วย

..........................................................

ภารกิจของทีมบูรณาการขับเคลื่อน รพ.สต.เชิงรุก ได้มาเรียนรู้และศึกษาข้อมูลการดำเนินงานของรพ.สต.จอมพระ และดำเนินการวางแผนการเรียนรู้ร่วมกำหนด เพื่อนำเอาแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์มาเป็นเครื่องมือในการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุก และได้นัดหมายกันถึงกำหนดการในลงพื้นที่หมู่บ้านเป้าหมายในการเรียนรู้ของทีมต่อไป

...........................................................

บันทึกการเดินทางเรียนรู้ รพ.สต.จอมพระ

วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2553