Clarify term 1
ระดู..............ประจำเดือน ปกติ รอบ 28 วัน
Fact
หญิง 22 ปี สมรสแล้ว 2 ปีก่อน
มีระดูครั้งแรกอายุ 12 ปี ครั้งละ 3-4 วันๆละ 1-2 แผ่น รอบระดู 3-6 เดือน บางปี 6-9 เดือน หรือไม่มาเลย มีฮอร์โมนเพศชายมากเกินไป
-5 ปีก่อนรักษาด้วย MPA หลังจากสมรสแล้วใช้ยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน
-1 ปีก่อน หยุดยาคุมเพราะต้องการมีบุตร
-ประจำเดือนครั้งสุดท้าย 1 สัปดาห์ก่อน
-มีเพศสัมพันธ์ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์
Problems ตอนที่ 1
1.สาเหตุของการมีรอบเดือนผิดปกติ และการมีรอบเดือนผิดปกติมีผลอย่างไรต่อร่างกาย
-ระดับฮอร์โมนผิดปกติ อาจเกิดจากเอนไซม์ที่สร้างผิดปกติ
-receptor ผิดปกติ
-ต่อมใต้สมองส่วนหน้าและฮัยโปธาลามัสผิดปกติ
-ไม่มีเซลที่สร้างฮอร์โมนในรังไข่
-ตอนแรกมีการพูดถึงการออกกำลังกาย อารมณ์ความเครียด ก็เป็นสาเหตุของการมีประจำเดือนผิดปกติได้ แต่ตอนหลังตัดออกเพราะคิดว่าไม่น่าจะเกี่ยวกับผู้ป่วยรายนี้
-รอบเดือนผิดปกติ มีผลต่อร่างกายคือ..............ลดโอกาสการตั้งครรภ์
2.ลักษณะของระดูผิดปกติ ช่วงห่างของระดูกี่วัน ถ้าผิดปกติมีผลอย่างไรต่อร่างกาย
-ช่วงแรกมีการอภิปรายกันมากโดยเฉพาะฝ่ายผู้หญิง เพราะมีประสบการณ์ตรง เช่นสีแดงเป็นเลือด บางคนก็แย้งว่าสีน้ำตาล เป็นก้อน เป็นน้ำ กินน้ำแข็งแล้วประจำเดือนมาเป็นก้อน ถ้ากินน้ำร้อนแล้วจะเป็นน้ำ................อาจารย์ให้ทบทวนใหม่ว่าควรใช้ความรู้ที่เคยเรียนมาเป็นข้อมูลที่นำมาอภิปรายกัน มากกว่าจะใช้ประสบการณ์ เพราะมีความแตกต่างกัน (แต่ในความจริงนศพ.ก็ได้เรียนรู้ไปในตัวว่าความรู้กับประสพการณ์ก็อาจไม่เหมือนกันทั้งหมด)
-ระดูปกติสีแดงคล้ำ
-รอบระดูปกติ 28-35 วัน นาน 3-5 วัน
-ประจำเดือนมีปริมาณมากไปทำให้เสียเลือดมาก
-ประจำเดือนมาปริมาณน้อยไปมีผลทำให้ผนังมดลูกไม่สะอาด ลอกออกไม่หมด เกิดการสะสมทำให้หนาตัวมากขึ้นเรื่อยๆ อาจเกิดการตีบของโพรงมดลูก แต่ก็มีเพื่อนบางคนแย้งว่า การที่มาน้อยอาจเกิดจากมีการสร้างน้อยก็ได้
-ประจำเดือนมานานๆครั้งทำให้ลดโอกาสการตั้งครรภ์ เสี่ยงต่อการเป็นมะเร็ง
3.ฮอร์โมนเพศชายมากเกินไป น่าจะเป็นฮอร์โมนอะไร ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
-มีการเพิ่มขึ้นของ Androsteindione เนื่องจากการขาดเอนไซม์ที่จะเปลี่ยนฮอร์โมนเพศชายเป็นเอสโตรเจน............เอสโตรเจนลดปริมาณลง...........เกิด negative feedback………..เพิ่ม LH และ FSH ใช้เวลานานกว่าจะทำให้ไข่ตก จึงมีประจำเดือนมานานๆครั้ง
4.ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องในรอบเดือน และมีการเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนอย่างไร
Primordial follicle ถูกกระตุ้นโดย FSH .............กลายเป็น primary follicle ซึ่งถูกกระตุ้นโดย FSH เช่นเดียวกัน ...........จนกลายเป็น secondary follicle (antrum) ซึ่งสามารถสร้าง estrogen ได้.............. ประมาณ D13 ก็จะมีการเพิ่มขึ้นของ LH และ FSH ...........ทำให้เกิด ovulation และเปลี่ยนเป็น corpus luteum ซึ่งสร้างฮอร์โมน progesterone........... หลังจากนั้นไม่ท้อง......... ฮอร์โมนก็ลดปริมาณลง.............. เกิด spiral artery ฉีกขาด................... endometrium สลายกลายเป็นประจำเดือน
5.ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีประจำเดือนครั้งแรก อายุที่มีประจำเดือนครั้งแรก ประจำเดือนหมดอายุเท่าไร
-GnRH กระตุ้น pituitary ...........ทำให้มีการเพิ่มขึ้นของ LH และ FSH นานประมาณสองปี .............menache
-การกินไก่ที่ถูกเลี้ยงโดยสารเร่งการเติบโตคือฮอร์โมนเอสโตรเจน......จะทำให้ต่อมใต้สมองส่วนหน้ามีความไวต่อ GnRH ซึ่งมีปริมาณน้อยๆ ทำให้มีประจำเดือนมาเร็วกว่าปกติได้ นอกจากนั้นปัจจัยที่มีผลต่อการมีประจำเดือนครั้งแรก ได้แก่ อาหาร พันธุกรรม การได้รับฮอร์โมนจากภายนอก
-หมดประจำเดือนอายุ 50 ปี มาครั้งแรก 12 ปี
6.ทำไมจึงต้องให้ยา MPA 10 วัน และควรให้ช่วงใดของรอบระดู ช่วยให้มีระดูปกติได้อย่างไร
-เพิ่มปริมาณ progesterone ทำให้เกิดการ form จาก proliferative phase เป็น secretory phase
-ให้ยาประมาณวันที่ 18 หลังจากประจำเดือนมาวันแรก ให้สิบวันแล้วหยุดยา ...............ระดับฮอร์โมนลดลง.......เกิดประจำเดือน
7.ยาคุมกำเนิดมีส่วนช่วยให้มีระดูปกติได้อย่างไร มีกี่ชนิด มีผลอื่นต่อร่างกายหรือไม่อย่างไร
-ยาคุมกำเนิดมีโปรเจสเตอโรนมาก เพื่อยับยั้งการตกไข่ ซึ่งทำให้มีประจำเดือนได้เหมือนกับกลไกข้อหก
-ยาคุมกำเนิดมีสองแบบ.............21 วัน กับ 28 วัน แบบธรรมดากับแบบฉุกเฉิน
-ทำให้ประจำเดือนมาปกติและป้องกันการตั้งครรภ์
8.ยาคุมกำเนิดมีผลต่อภาวการณ์เจริญพันธุ์ในอนาคตหรือไม่ ถ้ากินนานๆจะส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
-ไข่ฝ่อ มีลูกยาก
-เพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง
9.วิธีการคุมกำเนิดมีอะไรบ้าง
-ยาคุมกำเนิด ทำหมัน ห่วงอนามัย ถุงยางอนามัยทั้งของผู้หญิงและชาย
10.การมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอมีผลต่อความผิดปกติในผู้ป่วย และฮอร์โมนอย่างไร
-ไม่มีผลต่อผู้ป่วย แต่เป็นการบอกว่ามีเพศสัมพันธ์ปกติ แต่ไม่ท้อง
11.โรคอะไรมีผลให้ประจำเดือนมาไม่ปกติ
-เหมือนข้อหนึ่ง..........ฮอร์โมนผิดปกติ
