ชื่อเรื่อง : ปรางค์บ้านปรางค์
คณะผู้จัดทำ : 1. นายธนากร เพลินบุญ เลขที่ 9
2. นายพลวัฒน์ ปัตเทสัง เลขที่ 11
3. นางสาวจรรยารัตน์ ซึมรัมย์ เลขที่ 20
4. นางสาววิราวดี ทองอาจ เลขที่ 29
5. นางสาวหนึ่งฤทัย อินทร์เลี้ยง เลขที่ 33
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1
อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงาน : อาจารย์ศิริพร วีระชัยรัตนา
ข้อมูลของภูมิปัญญาท้องถิ่น
ประวัติและความสำคัญ
ปรางค์บ้านปรางค์เป็นศาสนาสถานประจำโรงพยาบาลที่เรียกว่า อโรคยาศาล ในคติศาสนาพุทธ ลัทธิมหายาน สร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 18 สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรขอม ประกอบด้วย ปราสาทประธาน ทรงสี่เหลี่ยมเพิ่มมุมก่อมุขยื่นด้านหน้าหรือด้านทิศตะวันออก มีวิหารตั้งอยู่ทางทิศ ตะวันออกเฉียงใต้ของปราสาทประธาน มีโคปุระอยู่ทางทิศตะวันออก และมีกำแพงแก้ว ที่สร้างต่อเชื่อมจาก โคปุระ ล้อมรอบ โบราณวัตถุที่สำคัญได้แก่ ประติมากรรมหินทรายรูปพระไภสัชยคุรุ และบริวาร 2 องค์ คือ พระสุริยไวโรจนะ และ พระจันทรไวโรจนะ เป็นรูปเคารพในศาสนาพุทธ ลัทธิมหายาน ศิลปะขอม แบบบายน ( ราวพุทธศักราช 1720 –1780 ) สำนักงานศิลปากรที่ 12 นครราชสีมา ดำเนินการขุดแต่งทางโบราณคดีที่ปรางค์บ้านปรางค์ เมื่อปีงบประมาณ 2545 และดำเนินการบูรณะและ ปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ เมื่อปีงบประมาณ 2547
หลักฐานทางโบราณวัตถุ
พบพระพุทธรูปประติมากรรมหินทราย 3 องค์ ได้แก่
- พระไภสัชยคุร (มีบริวาร 2 องค์) คือ
- พระสุริยไวโรจนะ
- พระจันทรไวโรจนะ
( ศิลปะขอม แบบบายน ราวพุทธศักราช 1720 -1780 )
ความสำคัญในอดีต
ปรางค์บ้านปรางค์มีความสำคัญในอดีต คือ เป็นศาสนสถานประจำโรงพยาบาลเรียกว่า อโรคยาศาล ใช้เป็นที่รักษาผู้คนในอดีต
ความสำคัญในปัจจุบัน
ใช้เป็นที่สักการบูชาของชาวบ้าน เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน ในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 4 จะมีการทำบุญตักบาตร ประจำทุกปี เพื่อเป็นการสักการบูชา อาหารที่ใช้เซ่นไหว้ - กล้วยน้ำว้าสุก - ขนมหวานต่าง ๆ
ความเชื่อของคนในท้องถิ่น
ทุกบ้านที่อาศัยอยู่ในบริเวณปรางค์บ้านปรางค์จะปลูกต้นกล้วยไว้หน้าบ้าน เพราะเชื่อกันว่าการปลูกต้นกล้วยไว้หน้าบ้านจะเหมือนเป็นการให้ความเคารพแก่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ปกป้องคุ้มครองคนภายในบ้านไม่ให้ได้รับอันตราย
จุดประสงค์
- ต้องการศึกษาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของปรางค์บ้านปรางค์ที่มีมาตั้งแต่ในอดีต
- ต้องการศึกษาเกี่ยวกับความสำคัญของปรางค์บ้านปรางค์ทั้งในอดีตและปัจจุบัน
- ต้องการอนุรักษ์และเผยแพร่โบราณสถานที่มีอยู่ในท้องถิ่น
ที่มาและความสำคัญของโครงงาน
โครงงานเรื่องปรางค์บ้านปรางค์นี้ริเริ่มจากกลุ่มของข้าพเจ้าได้มีความคิดที่อยากจะศึกษาและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับแหล่งโบราณสถานและโบราณวัตถุ ที่มีอยู่ในท้องถิ่น ให้ผู้คนทั่วไปได้รู้จักและร่วมกันอนุรักษ์ไว้ จึงเกิดเป็นโครงงานวิชาคอมพิวเตอร์ ซึ่งข้อมูลที่ได้นี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับแหล่งโบราณสถานและโบราณวัตถุในท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี
วิธีการดำเนินการศึกษา
1. ลงพื้นที่สำรวจแหล่งโบราณสถานปรางค์บ้านปรางค์
2. ดำเนินการสอบถามข้อมูลและสัมภาษณ์บุคคลผู้รู้ภายในหมู่บ้านปรางค์และบันทึกข้อมูลที่ได้ทำการสอบถามและสัมภาษณ์ พร้อมทั้งเก็บรวบรวมภาพโบราณสถาน
3. รวบรวมข้อมูลแล้วนำไปเผยแพร่ในเว็บ gotoknow.org
สรุปผลการศึกษา
ได้ทราบประวัติความเป็นมาและความสำคัญทั้งในอดีตและปัจจุบัน และ หลักฐานทางโบราณคดีของปรางค์บ้านปรางค์ และนำข้อมูลที่ได้ทราบไปเผยแพร่ให้คนทั่วไปได้รู้จักและยังเป็นการช่วยให้บุคคลที่ได้รับข้อมูลเกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์โบราณสถานโบราณวัตถุของชาติ
ประโยชน์ที่ได้รับจากการศึกษา
รู้และเข้าใจเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา ความสำคัญของโบราณวัตถุ โบราณสถานในท้องถิ่น ร่วมกันอนุรักษ์ และสืบทอดประเพณีในท้องถิ่น
