คอลัมน์ Etiquette ใน Gourmet & CUISINE
ไม่ใช่ภาษาเมนูในคอมพิวเตอร์ เป็นเมนูอาหารค่ะ..
เมนู (Menu) แปลว่ารายชื่ออาหารหรือรายการอาหาร เป็นคำภาษาอังกฤษที่คนไทยนำมาใช้ทับศัพท์จนเป็นที่เข้าใจกันดี และหลายคนคิดว่าเป็นคำภาษาไทยด้วยซ้ำไป เหมือนกับคำทับศัพท์อีกหลายคำ อย่างคำว่า “สลัด” ก็มีเด็กรุ่นใหม่ถามว่าไปพ้องกับคำว่า “Salad” ได้อย่างไร
ความที่ใช้กันจนติดปาก ก็เจอดีเข้าจนได้
เมื่อไปกินอาหารกับเพื่อนผู้อนุรักษ์ภาษาไทย และเธอบอกกับบริกรอย่างชัดถ้อยชัดคำว่า “ขอรายการอาหารหน่อย”
สาวน้อยทำท่าประหนึ่งฉงน แล้วพูดสวนกลับมาว่า “เมนูหรือคะ?” เหมือนกับจะบอกว่าเค้าเรียกว่าเมนูจ๊ะแม่คุณ ก่อนที่จะเดินไปหยิบมาให้
คุณนายอนุรักษ์ภาษาไทยเจอแบบนี้เข้า ก็นะจังงังไปได้เหมือนกัน
เมื่อพาตัวเองเข้าไปนั่งในร้านอาหารแล้ว เมนูคือก้าวแรกของเส้นทางการกิน ซึ่งถ้าก้าวผิดจะเป็นเรื่องเศร้าเรื่องหนึ่งทีเดียว
จะไม่เศร้าได้ยังไงคะ ตั้งใจจะกินอาหารอย่างหนึ่ง แต่กลับกลายเป็นอีกอย่าง
เจอมาแล้วกับตัวเองค่ะ ไปสัมมนาที่โรงแรมใหญ่ริมหาดพัทยาที่ออกแบบสวยงามเป็นรูปเรือลำเบ้อเริ่ม แต่ไปถึงช้ากว่าคนอื่นๆ พรรคพวกกินอาหารกันเสร็จเรียบร้อยแล้ว ก็เลยต้องไปที่ห้องอาหารและสั่งกินเอง
อ่านรายการอาหารในเมนูไปเรื่อยๆ จนเจอชื่อ “ผักพริกขิงกุ้งสด” นึกอยากกินขึ้นมาทันที ไม่รีรอที่จะสั่ง สักพักหนึ่งก็มีกุ้งผัดพริกชี้ฟ้าและขิงหั่นเป็นแว่นๆมาวางตรงหน้า รีบบอกว่าไม่ได้สั่งอันนี้ สั่งผัดพริกขิงค่ะ
บริกรยืนยันว่าที่โรงแรมนี้ ผัดพริกขิงคือ จานที่วางอยู่นี่แหละ เป็นอันว่าผัดพริกขิงแบบไทยแท้แต่โบราณที่เคยกินมาแต่เล็กแต่น้อยได้กลายสภาพไปซะแล้ว จะไม่ให้เศร้าได้ยังไง
อีกเรื่องก็จริงเหมือนกัน แต่ต่างกรรมต่างวาระ ร้านนี้อยู่ติดริมแม่น้ำเจ้าพระยาแถวๆที่มีฝรั่งซำเหมาพักอยู่เยอะ โต๊ะข้างๆ มีชาวต่างชาติคนหนึ่งนั่งกินข้าวผัด และมีซุปหน่อไม้วางอยู่ด้วย แอบซุบซิบกับเพื่อนว่า ฝรั่งกินอาหารลาวด้วยแฮะ แต่เหลือบมองไปทีไร ก็ไม่เห็นพร่องเลย แล้วสั่งมาทำไมหว่า ต้องมีอะไรไม่ชอบมาพากลแน่ๆ
ความสงสัยทำให้พลิกดูเมนู ก็พบรายการซุปหน่อไม้ ที่มีภาษาอังกฤษกำกับไว้ว่า Bamboo Shoot Soup ฝรั่งคงอยากกินข้าวผัดโดยมีน้ำซุบร้อนๆ ซดคล่องคอ พอเจอซุปคนไทยเข้าก็เลยได้แต่มองตาปริบๆ
การใช้ภาษาในเมนูจึงเป็นเรื่องที่ผู้ประกอบการควรให้ความเอาใจใส่และพิถีพิถันในการเลือกใช้คำ หลีกเลี่ยงสิ่งที่จะก่อให้เกิดการสื่อความหมายในทางที่ผิด ทำให้ลูกค้าสั่งอาหารผิด
ไหนๆ อาหารไทยก็ติดอันดับโลกไปแล้ว จะเขียนภาษาอังกฤษทับศัพท์ไทยไปเลยก็น่าจะได้ อย่างผัดไทยกับต้มยำกุ้งไงคะ ไม่ต้องแปล
บางครั้ง รายการอาหารก็มีชื่อพิศดารจนไม่เหลือรากเหง้าหรือร่องรอยให้เดาว่า ถ้าสั่งมาแล้วจะได้กินอะไร บางคนรู้เพราะเคยสั่ง แต่มือใหม่มืดแปดด้านค่ะ
ยำผัวเผลอ ผัดสยบจอมยุทธ์ ขงเบ้งดูดาว เอ็มสิบหก ฯลฯ ชื่อแบบนี้ต้องแปลไทยเป็นไทยอีกที ถ้ามีเวลาต่อล้อต่อเถียงกับสาวเสริฟหน้าตาจิ้มลิ้มก็โอเค แต่ถ้ากำลังหิวๆ อ่านเมนูแล้วไม่รู้เรื่อง เลยพาลย้ายร้านซะเลย
ร้านที่มีความเข้าใจในการจัดรายการอาหารให้ปรากฏในเมนูอย่างเป็นระบบ จะช่วยให้คนกินสะดวกในการสั่ง ยิ่งถ้ามีชื่อเฉพาะ แล้วแถมข้อความอธิบายให้ด้วย แบบนี้ทำธุรกิจได้นาน
อาหารไทยที่มีกรรมวิธีในการประกอบอาหารต่างไปจากอาหารชาติอื่นๆ บางอย่างจะไม่มีคำใดในภาษาอังกฤษอธิบายได้ ใช้ทับศัพท์ไปจะดีกว่า
อาหารญี่ปุ่นทำให้พจนานุกรมภาษาอังกฤษต้องเพิ่มคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาญี่ปุ่นไม่น้อยกว่า 400 คำแล้วตอนนี้ ต่อไปจะเป็นคำไทยบ้างไม่ได้เชียวหรือ
เมนูอาหารไทยมีการจัดหลากหลาย จัดกลุ่มตามประเภทของเครื่องปรุงหลักบ้าง วิธีทำบ้าง ประเภทของการปรุงบ้าง แล้วแต่ร้านไหนสะดวก
คนไทยเวลาสั่งอาหารจะเลือกสั่งจากแต่ละกลุ่ม คือให้มีทั้ง ทอด ยำ แกงเผ็ด แกงจืด ผัด นึ่ง เรียกว่าต้องมีครบ หรืออาจเป็นปลา ไก่ หมู กุ้ง ผัก แบบว่าไม่ให้ซ้ำกัน
แต่ทุกวันนี้ ภาษาเมนูยังเป็นสิ่งที่ไม่มีเกณฑ์มาตรฐานใดๆ มีแต่ต่างคนต่างพยายามสร้างเอกลักษณ์ให้กับร้านของตนเองจนบางครั้งลืมที่จะให้ความสะดวกแก่คนที่จะกิน
ชื่อเดียวกันอาจจะไม่ใช่อาหารชนิดเดียวกันก็ได้
ดังนั้น เพื่อให้เกิดความราบรื่นในเส้นทางการกิน ก็ต้องพึ่งตัวเองด้วย เวลาหยิบเมนูขึ้นมาเมื่อไหร่ เห็นรายการชื่อแปลกๆ หรือไม่แปลก หากไม่เคยสั่งมาก่อน ก็อย่าได้เขินอายที่จะถามให้แน่ใจเสียก่อนว่า อาหารที่เราจะสั่งนั้น มีหน้าตาอย่างไร
จะได้แน่ใจว่า ได้กินสิ่งที่อยากกินไงคะ
