หนังสือเล่มเล็ก “อภิวัฒน์ท้องถิ่น : สำรวจทฤษฎีการเมืองเพื่อสร้างท้องถิ่นให้เป็นฐานใหม่ของประชาธิปไตย” โดย เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ทำให้ผมตาสว่าง ว่าสงสัยการพัฒนาประชาธิปไตยของเราใน ๗๗ ปีกว่า ที่ผ่านมา น่าจะผิดทาง ที่เน้นประชาธิปไตยระดับชาติ ละเลยประชาธิปไตยระดับท้องถิ่น เน้นประชาธิปไตยแบบตัวแทน ละเลยประชาธิปไตยทางตรง
การเมืองไทย และกฎหมายไทย ถูกทำให้มีแค่ ปัจจเจกชน และรัฐ กำหนดให้อำนาจสาธารณะอยู่ที่รัฐ ในขณะที่อีกหลายประเทศกำหนดให้สังคมย่อยมีอำนาจสาธารณะด้วย เช่นสมาคมวิชาชีพ มหาวิทยาลัย สมาคมช่าง
ที่จริงสังคมไทยเคยมีสภาพที่อำนาจสาธารณะอยู่ที่ชุมชนมาก แต่รัฐได้ออกกฎหมายลบล้างอำนาจนั้นเสียหมด เวลานี้มีกระแสชุมชน-ท้องถิ่น หากเข้าใจหลักคิดเรื่องสังคมพหุนิยมที่รัฐเป็นเพียงหนึ่งในอำนาจสาธารณะ และอำนาจสาธารณะส่วนใหญ่อยู่ที่ชุมชน-ท้องถิ่น
ทำให้ผมคิดว่า หากจะแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อประโยชน์ของบ้านเมืองจริงๆ (ไม่ใช่เพื่อคนบางคน หรือบางกลุ่ม) ต้องกำหนดให้อำนาจสาธารณะกระจายออกไปอยู่ที่สังคมย่อยมากขึ้น ให้ประชาธิปไตยทางตรงมีอำนาจมากขึ้น ลดประชาธิปไตยแบบตัวแทนลงไป
