กระบวนการคิด 8 คิด ได้แก่ คิดวางแผน คิดกำหนดปัญหา คิดตั้งสมมุติฐาน คิดเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ

แนวทางการจัดการเรียนรู้ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบวิธี พัฒนากระบวนการคิด 8 คิด

ขั้นที่ 1  คิดวางแผน : เวลา 10 นาที

                คุณครูแบ่งกลุ่มนักเรียนตามความเหมาะสม โดยให้นักเรียนทุกคนสลับหมุนเวียนกันทุกสาระการเรียนรู้ เมื่อแบ่งกลุ่มเสร็จเรียบร้อย คุณครูให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นของนักเรียนเกี่ยวกับเรื่องที่จะเรียนรู้ และนักเรียนเขียนข้อความที่จะดำเนินงาน ตั้งแต่เริ่มต้นการเรียนรู้จนเกิดผลสำเร็จของงาน และมีการตรวจสอบความถูกต้อง เป็นแนวทางในการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ในการเรียนรู้แต่ละครั้ง ในรูปแบบกรอบแนวคิด 5 กรอบ

                ขั้นที่ 2  คิดกำหนดปัญหา  : เวลา 5 นาที

                ครูร่วมกับนักเรียนกำหนดปัญหาจากสาระการเรียนรู้ย่อย เพื่อกระตุ้นให้สมองนักเรียนเกิดทักษะการคิด ด้วยความสงสัย สมองจะหลังสาร “โดปามิน สารแห่งการเรียนรู้ และเอ็นโดฟิน สารแห่งความสุข” ทำให้เกิดความเครียดความกังวลในระดับปานกลาง ซึ่งทำให้มีการพัฒนาของสมอง โดยตั้งคำถามกับตนเอง      กำหนดเป็นปัญหาจากเรื่องที่กำหนดเป็นรายข้อ หรือร่วมกับครูกำหนดปัญหาในรูปแบบประโยคคำถาม

ขั้นที่ 3  คิดตั้งสมมุติฐาน : เวลา 10 นาที

นักเรียนปรึกษากันเป็นกลุ่มเกี่ยวกับข้อปัญหาที่กำหนด พร้อมตั้งสมมุติฐาน โดยศึกษาจากข้อปัญหาที่ได้กำหนด คาดคะเนคำตอบของปัญหา อาศัยความรู้เดิม ประสบการณ์เดิมที่นักเรียนมีอยู่ หลาย ๆ คำตอบ และไม่จำเป็นต้องเป็นคำตอบที่ถูกต้องเสมอ อาจจะถูกบ้างผิดบ้างเนื่องจากนักเรียนไม่เคยเรียนรู้อย่างลึกซึ่งมาก่อน เสมือนเป็นการทดสอบความรู้ก่อนเรียนของนักเรียน โดยให้ตัวแทนนักเรียนแต่ละกลุ่ม (ซึ่งจะสลับหมุนเวียนกันนำเสนอทุกครั้ง) นำเสนอสมมุติฐานแต่ละข้อให้เพื่อนร่วมชั้นเรียนทราบเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้

ขั้นที่ 4  คิดเก็บรวบรวมข้อมูล : เวลา 40 นาที

คุณครูแจกเอกสารเนื้อหาของสาระการเรียนรู้หรือให้นักเรียนลงมือปฏิบัติการ คิด ค้นคว้า ทดลอง สำรวจ สัมภาษณ์ จากแหล่งข้อมูลต่างๆ  เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลตามที่ได้กำหนดปัญหา ค้นหาคำตอบของปัญหา เป็นการเพิ่มความรู้ใหม่ให้กับสมอง โดยข้อมูลที่ได้จากการเก็บรวบรวมต้องบันทึกข้อมูล โดยคำนึงถึงความถูกต้องมีความเชื่อถือได้ของข้อมูล พร้อมระบุเชิงอรรถประกอบกรณีไปคัดลอกเนื้อหา เสมือนการทำแบบฝึกหัดในการเรียนรู้

ขั้นที่ 5 คิดวิเคราะห์ข้อมูล  :  เวลา 30 นาที

                ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันพิจารณาข้อมูลที่ได้เก็บรวบรวม ว่าข้อมูลใดบ้างสามารถนำมาวิเคราะห์ข้อมูลได้ โดยให้ยึดจากปัญหาที่กำหนดเป็นหลักและต้องมีความสัมพันธ์กับเรื่องที่เรียนรู้ แต่งเป็นคำถามการวิเคราะห์ข้อมูล โดยให้ยึดหลัก  อะไร ทำไม เหตุใด อย่างไร ถ้า เป็นเช่นนั้นเพราะ หรือ จะเปรียบเทียบ แยกแยะความแตกต่าง เป็นประโยคคำถามหนึ่งข้อและตอบคำถามการวิเคราะห์ข้อมูล จากนั้นให้นักเรียนส่งตัวแทนนำเสนอคำถามการวิเคราะห์ข้อมูลทุกกลุ่ม หรือคุณครูร่วมกับนักเรียนพิจารณา เลือกคำถามให้เหมือนกันทุกกลุ่ม ถ้าคำถามการวิเคราะห์ข้อมูลมีคุณค่า เป็นประโยชน์ต่อนักเรียนสามารถเอาทุกคำถามมาวิเคราะห์ก็ได้ แต่ถ้าคุณครูร่วมกับนักเรียน พิจารณาคำถามแล้วพบว่ายังไม่สมบูรณ์ คุณครูสามารถนำแนวทางคำถามการวิเคราะห์ข้อมูล ที่มีในแผนการจัดการเรียนรู้ ไปให้นักเรียนวิเคราะห์ก็ได้ จากนั้นให้นักเรียนระดมความคิดภายในกลุ่มเพื่อหาคำตอบการวิเคราะห์ข้อมูล ถ้ายังคิดไม่ออกตอบคำถามไม่ได้ คุณครูอนุญาตให้ปรึกษาระหว่างกลุ่มได้ ในขณะที่นักเรียนระดมความคิด คุณครูอาจจะบรรยายเกี่ยวกับคำตอบการวิเคราะห์ข้อมูลให้นักเรียนได้รับทราบเป็นการกระตุ้นความคิดของนักเรียนทำให้นักเรียนคิดได้ เป็นการเสริมสร้างกระบวนการคิดพัฒนาปัญญาทางบวกอย่างถูกต้อง อีกแนวทางหนึ่ง

ขั้นที่ 6 คิดสรุปผล  :  เวลา 15 นาที

                คุณครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาดูปัญหาอีกครั้ง เพื่อนำประเด็นสำคัญจากการเก็บรวบรวมข้อมูลแต่ละปัญหามาทำการตกผลึกทางความคิด เรียบเรียงให้สอดคล้องกับปัญหาเชื่อมโยงกันให้ครบทุกข้อปัญหา และทดสอบกับสมมุติฐาน เป็นจริงหรือเท็จ พร้อมแสดงทัศนะประกอบเหตุผลกับสมมุติฐาน

ขั้นที่ 7 คิดสังเคราะห์ข้อมูล :  เวลา 15 นาที

                คุณครูให้นักเรียนหลอมรวมความรู้ทั้งหมดที่ได้เรียนรู้ เรียบเรียงตามทัศนะโดยผ่านกระบวนการคิด เพื่อสร้างสิ่งใหม่ หรือแนวทางการพัฒนา อาจะคล้ายของเดิมแต่ต้องไม่เหมือนเดิมเพื่อให้ดีขึ้น มีคุณค่า มีคุณภาพ มีประโยชน์ สามารถเป็นแบบอย่างได้ โดยให้ดูชื่อเรื่องหลักเป็นสำคัญ พิจารณาเนื้อหาย่อย แล้วคิดจะนำเสนอข้อมูลใหม่ในลักษณะไหน เป็นการสร้างสิ่งใหม่ สร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองหรือแนวทางการพัฒนาต่อยอดจากความรู้เดิม

ขั้นที่ 8 คิดรวบยอด :  เวลา 15 นาที

คุณครูให้นักเรียนเขียนผังความคิดรวบยอด โดยนำประเด็นความรู้ที่ได้จากการเรียนรู้จากกระบวนการเรียนรู้ทั้ง 7 คิด เชื่อมโยงกันแต่ละกระบวนการอย่างย่อให้ง่ายต่อความเข้าใจ เพื่อพยายามให้สมองเกิดการจำเป็นภาพรวมของการเรียนรู้ นำไปขยายผลนำเสนอเป็นแผนผังองค์ความรู้ใหม่ในกระดาษ หรือในโปรแกรมคอมพิวเตอร์ โดยนำหัวเรื่องการเรียนรู้เขียนในผังหลัก ตามด้วยกระบวนการคิดทั้ง 7 คิดในผังรองและรายละเอียดความรู้สรุปย่อในผังย่อย เชื่อมโยงสัมพันธ์อย่างกลมกลืนครบทุกประเด็น

                    การเรียนรู้ในแต่ละครั้ง ความรู้ ทักษะ เจตคติ ที่นักเรียนได้รับ เป็นข้อมูลที่เชื่อถือได้  ทุกขั้นตอนของการเรียนรู้ นักเรียนจะเป็นผู้ที่ใช้ความคิดเองทุกขั้นตอนโดยครูผู้สอน เป็นเพียงที่ปรึกษา แนะนำแหล่งข้อมูล สาธิต หรืออธิบายเพิ่มเติม เติมเต็มในสิ่งที่นักเรียนไม่เข้าใจ ไม่อาจเข้าถึงข้อมูลนั้นได้ จึงเป็นการเรียนรู้ที่ทำให้นักเรียนได้ใช้ความคิดของนักเรียน ผู้ศึกษาเชื่อว่าเมื่อดำเนินการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบวิธี พัฒนากระบวนการคิด 8 คิด จะส่งผลพัฒนาศักยภาพทางความคิด ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้อย่างแน่นอนที่สุด