ครูไทยวันนี้

ทักษะการวิเคราะห์ข้อมูล

ครูไทยวันนี้

                ครูเป็นบุคคลที่สำคัญอันดับแรกที่จะช่วยสร้างคน สร้างชาติ  เพราะสังคมในยุคปัจจุบันผู้ปกครองทำงานหนักส่งผลให้ไม่มีเวลาดูแลลูก  ครูจึงต้องทำงานหนักหลายเท่า  นอกจากต้องสอนหนังสือแล้วยังต้องคอยอบรมสั่งสอนประคับประคองให้เด็กเจริญเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศชาติต่อไป

                แต่ในปัจจุบันนี้ เกิดปัญหาการขาดแคลนครูเป็นจำนวนมก  ซึ่งถือว่าเป็นสภาวะวิกฤติ ไม่เฉพาะแต่ในประเทศไทยเท่านั้น  แต่ปัญหาการขาดแคลนครูเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นทั่วโลก  ซึ่งสภาวะการขาดแคลนครูเป็นปัญหาสำคัญที่รัฐบาลต้องดำเนินการแก้ไขอย่างจริงจังและต่อเนื่อง  เพราะครูคือผู้นำนโยบายกี่ปฏิรูปการศึกษาไปสู่การปฏิวัติและยกระดับคุณภาพเยาวชนสู่การเป็นทรัพยากรมนุษย์และเป็นอนาคตของชาติบ้านเมือง ซึ่งปัญหาการขาดแคลนครูในปัจจุบันนี้  หน่วยงานต่างๆ ต่างก็ช่วยกันคิดหาสาเหตุและแนวทางการแก้ไขปัญหา

                นายจาตุรนต์ ฉายแสง รักษาการ รมว.ศึกษาธิการ เปิดเผยว่า กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ได้ทำการสำรวจข้อมูลเกี่ยวกับการขาดแคลนบุคลากรทางการศึกษาในทุกสังกัดพบว่า ขณะนี้ขาดแคลนบุคลากรผู้สอนในสาขาต่างๆ อยู่ประมาณ 120,000 คน โดยในจำนวนดังกล่าว ส่วนใหญ่จะเป็นครูผู้สอนในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ซึ่งความขาดแคลนที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องนี้ เป็นเพราะหน่วยงานที่ควบคุมอัตรากำลังคนภาครัฐ มีนโยบายลดกำลังคนภาครัฐลง และนโยบายดังกล่าวได้ถูกนำมาใช้กับบุคลากรทางการศึกษาด้วย จึงทำให้ได้รับอัตราเกษียณในแต่ละปีกลับคืนมาเพียง 20%เท่านั้น บวกกับมีข้าราชการครู ที่เข้าร่วมโครงการเกษียณอายุราชการก่อนกำหนด เป็นจำนวนมาก จึงทำให้ขาดครูเพิ่มขึ้นไปอีก แม้ว่าจะใช้มาตรการทางการบริหารเข้ามาช่วยในการแก้ปัญหาก็ยังพบว่าขาดครูอยู่ถึง 90,000 คน

                 คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) กล่าวถึงภาวะการขาดแคลนบุคลากรครู ว่าในขณะนี้โรงเรียนต่างๆ ในทุกพื้นที่ทั่วประเทศ ยังคงอยู่ในภาวะที่ขาดแคลนอัตราข้าราชการครูทั้งสิ้นกว่า 70,000 อัตรา โดยขาดแคลนครูที่ทำหน้าที่สอนหนังสือจำนวน 20,000 กว่าอัตรา และขาดแคลนครูธุรการอีก 43,000 อัตราเนื่องมาจากอัตราข้าราชการครูจำนวนไม่เพียงพอที่จะรองรับตลาดแรงงานแม้จะมีแรงงานที่มีคุณสมบัติเหมาะสมก็ตาม แต่ไม่สามารถประกอบอาชีพครูได้ นอกจากนี้ ที่ผ่านมาบุคลากรครูยังได้เกษียณอายุไปพร้อมกันทั่วประเทศกว่า 75,000 อัตรา จึงส่งผลกระทบกับอัตราครูที่ทำการสอนหนังสือให้กับเด็กทั่วประเทศ เลขาธิการ กพฐ.ยังยอมรับว่า ขณะนี้ยังคงมีบางวิชาเรียน ที่ยังคงขาดแคลนอัตราครูอยู่ เนื่องจากเป็นวิชาเรียนเฉพาะทาง จึงจำเป็นต้องหาครูที่มีความรู้โดยตรงมาเป็นผู้สอนเท่านั้น   

                 ครุศาสตร์ จุฬาฯ วิจัยสภาวะขาดแคลนครูการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบโรงเรียนขนาดใหญ่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ขาดแคลนครูมากกว่าภูมิภาคอื่น โดยเฉพาะคณิต วิทย์ เทคโนโลยี และภาษาต่างประเทศ ต้นเหตุมาจากปฏิรูปหลักสูตร ส่งผลให้แตกรายวิชาใหม่ๆ เตรียมเสนอเป็นวาระแห่งชาติกำหนดยุทธศาสตร์แก้ปัญหาขาดแคลนครู รศ.ดร.ชนิตา รักษ์พลเมือง ภาควิชานโยบาย การจัดการและความเป็นผู้นำทางการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และคณะ ศึกษาวิจัยเรื่อง “สภาวะการขาดแคลนครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน” ซึ่งผลการวิจัยสรุปได้ว่าการขาดแคลนครูเป็นสภาวะวิกฤต ไม่เฉพาะในประเทศไทยแต่เกิดขึ้นกับทั่วโลก ยิ่งครูในสาขาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ในโรงเรียน ปัญหาการขาดแคลนครูทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพเกี่ยวโยงกับคุณภาพการเรียนการสอนด้วย

       การวิจัยครั้งนี้ได้นำไปเปรียบเทียบประสบการณ์แก้ไขปัญหาอีก 5 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย แคนาดา มาเลเซียจากข้อมูลเอกสาร พบว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีข้าราชการครูในสายงานสอน 396,507 คน แต่มีความต้องการครูมากถึง 478,186 คน จึงจะสามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โครงการวิจัยดังกล่าวได้สำรวจข้อมูลเกี่ยวกับครูตามสภาพที่เกิดขึ้นจริง โดยสำรวจครูในโรงเรียนของรัฐทั้งระดับประถมและมัธยมศึกษา จำนวน 29,503 แห่ง ซึ่งหากใช้เกณฑ์โดยไม่แยกขนาดของโรงเรียนจะพบว่าโรงเรียนระดับประถมศึกษาขาดแคลนครูถึง 30,000 คน ในขณะที่โรงเรียนระดับมัธยมศึกษาจะขาดแคลนครู 32,000 คน  ขณะเดียวกัน หากใช้เกณฑ์ของธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) พบว่า การขาดแคลนครูในโรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจะลดลง อย่างไรก็ตาม ในภาพรวมพบว่า ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ประสบปัญหาขาดแคลนครูมากกว่าภูมิภาคอื่น เนื่องจากมีโรงเรียนขนาดใหญ่เป็นจำนวนมาก  จากผลการวิจัยพบว่าโรงเรียนที่ขาดแคลนครูส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนขนาดเล็ก และโรงเรียนที่อยู่ในชนบท สาขาวิชาที่ขาดแคลนครูมากที่สุด ได้แก่ คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และภาษาต่างประเทศ

ปัญหาการขากแคลนครูมีสาเหตุหลักดังนี้

                1. การผลิตและการบรรจุครูไม่สัมพันธ์กัน

                เนื่องจากปัญหาปัจจุบันที่ รศ.ดร. มนตรี  แย้มกสิกร  ได้กล่าวนั้น  คือสถาบันที่ผลิตครูได้ผลิตครูออกมาเป็นจำนวนมากในแต่ละปี แต่ครูที่ผลิตออกมานั้นในบางสาขาที่ไม่ขาดแคลนนั้นก็ผลิตมามากเกินความต้องการ ส่วนสาขาที่ขาดแคลนจริงๆเช่นสาขาทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และด้านภาษา กลับผลิตได้น้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการ  เมื่อมีการบรรจุเข้าทำงาน  กลับไม่ได้เข้าสอนตามสาขาวิชาที่เรียนมา  ซึ่งทำให้เกิดปัญหาการผลิตและการบรรจุไม่สัมพันธ์กัน 

                2.นโยบายของรัฐบาลในการจำกัดกำลังคนหรือการคืออัตรากำลังทดแทนเกษียณอายุทำให้ไม่สามารถบรรจุครูได้ตามที่ต้องการ

                ปัญหานี้เกิดขึ้นต่อเนื่องมาจากการที่รัฐบาลพันตำรวจโท ทักษิณ  ชินวัตรมีโครงการ เปลี่ยนเส้นทางชีวิต  ทำให้มีครูลาออกก่อนเกษียณอายุก่อนกำหนดเป็นจำนวนมาก  ซึ่งเนื่องจากในเหตุการณ์ครั้งนั้น กลายเป็นปัญหาสืบเนื่องถึงทุกวันนี้  เพราะส่งผลให้เกิดปัญหาการขากแคลนครู เนื่องจากว่าในปัจจุบันนั้นรัฐได้มีการจัดกำลังคนและคืนอัตราทดแทนเกษียณอายุทำให้ไม่สามารถบรรจุครูได้ตามความต้องการ  โดยในปัจจุบันครูที่เพิ่งเรียนจบใหม่เป็นเพียงแค่ครูอัตราจ้างเท่านั้น  ทำให้คนที่ต้องการมาเป็นครูนั้นมีเงินเดือนน้อย  ส่งผลให้ครูนิยมที่จะไปสอนโรงเรียนเอกชนมากกกว่าโรงเรียนรัฐบาลหรือผันตัวเองไปประกอบอาชีพอื่น ๆ ที่มีรายได้สูงกว่า

                3.โรงเรียนมีครูที่ไม่ครบอัตราและครูที่ไม่ตรงวุฒิปฏิบัติการสอน เช่น วิชาเคมี  ชีววิทยา  ฟิสิกส์  คณิตศาสตร์

                การเรียนในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์เรียนยาก  ไม่ค่อยมีคนอยากเรียน เมื่อเข้ามาเรียนก็จบออกไปน้อย  ตัวอย่างเช่น  มหาวิทยาลัยบูรพามีนิสิตที่จบในสาขานี้น้อยมาก  จึงทำให้ครูไม่เพียงพอต่อนักเรียน  จึงทำให้ต้องหาอาจารย์ในสาขาวิชาอื่นๆ ที่ไม่ตรงวุฒิการศึกษามาสอน สาเหตุดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงไปถึงคุณภาพของผู้เรียน  เนื่องจากผู้สอนไม่มีความรู้และความถนัดพอในวิชาที่จะสอนทำให้ผู้เรียนไม่ได้รับความรู้ตามมาตรฐาน  เพราะผู้สอนไม่ได้สอนตามสาขาที่เรียนมา

                4.ปัญหาวิกฤติศรัทธาวิชีพครู  และภาพลักษณ์ของอาชีพครูซึ่งมีค่าตอบแทนน้อย  มีสวัสดิการไม่เพียงพอ  ทำให้ครูขาดขวัญกำลังใจ

                ในสมัยก่อน  อาชีพครู เป็นอาชีพที่มีแต่คนนับหน้าถือตา  ในการยกย่องเชิดชู เพราะคนที่เรียนครูเป็นที่คนเก่งฉลาด และมีความสามารถที่ดีเลิศ  อบรมสั่งสอนลูกศิษย์ด้วยความเข้มงวดและในวิธีตักเตือนลูกศิษย์ให้เชื่อฟังเป็นอย่างดีเยี่ยม  แต่ในสมัยนี้ความนับถือของครูกับลูกศิษย์มีน้อยลง  และข่าวเกี่ยวกับครูที่นำเสนอออกมาก็มีแต่แง่ลบ  ทำให้ภาพลักษณ์ของครูเสมือนคนที่หวังผลประโยชน์กับลูกศิษย์มากกว่า  อีกทั้ง การลงโทษกับนักเรียนถือว่าผิดกฎหมายเกิดเป็นคดีขึ้นได้  และเงินเดือนของครูในปัจจุบันก็มีค่าตอบแทนค่าเหนื่อยที่น้อย สวัสดิการจากภาครัฐก็ไม่มากเท่าที่ควร จึงทำให้คนที่เก่งและมีความรู้ความสามารถ หันไปประกอบอาชีพอื่นที่ได้เงินเดือนมากกว่า  ทำให้คนที่มาเรียนครูไม่มีความรู้มากเท่าทีควร อาจเกิดความไม่แม่นยำในเนื้อหา จึงทำให้ลูกศิษย์ไม่เคารพเท่าที่ควร ครูจึงขาดขวัญกำลังใจในการสอน

                สาเหตุและปัญหาดังกล่าวทำให้คณะรัฐมนตรี มีการกำหนดยุทธศาสตร์การแก้ปัญหาการขาดแคลนครูเป็นวาระแห่งชาติ  โดยประกาศเป็นกฎหมาย  นโยบาย  รวมทั้งมีการกำหนดมาตรการด้านระบบการผลิตครู  มาตรการด้านระบบการจ้างงาน  มาตรการระบบการรักษาครู  และมาตรการระบบพัฒนาอย่างเป็นระบบเชื่อมโยงกัน ให้ความเห็นชอบในหลักการ  มาตรการเร่งด่วนในการแก้ปัญหาขาดแคลน ครู – อาจารย์วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์  เพื่อเป็นแนวทางในการเพิ่ม ครู – อาจารย์วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ให้เพียงพอทั้งในแง่ปริมาณและคุณภาพ  และเพื่อวางรากฐานระบบการเรียนการสอนที่ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ให้ชัดเจนยิ่งขึ้นกว่าเดิม  ทั้งระดับประถมศึกษา  มัธยมศึกษา  อาชีวะศึกษา  และอุดมศึกษา  ตลอดจนเพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติทั้งเชิงรุกและเชิงแก้ปัญหาทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

นโยบายและแนวทางการแก้ไข

                1.นโยบายการรักษาครู – อาจารย์ให้อยู่ในระบบ  เช่น  ให้มี่เงินเดือนและค่าตอบแทนเป็นพิเศษสำหรับ ครู – อาจารย์ที่ผ่านการฝึกอบรมและผ่านการประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

                2.นโยบายการพัฒนา ครู – อาจารย์ให้มีประสิทธิภาพ  เช่น  ส่งเสริมครู – อาจารย์ที่มีความสามรถพิเศษ  เร่งเร่งดำเนินการโครงการสมองไหลกลับ  ตลอดจนดำเนินการจ้าง ครู – อาจารย์จากต่างประเทศ  เพื่อให้ร่วมทำงานและช่วยพัฒนาครูที่มีอยู่

                3.มีทุนการส่งเสริมการศึกษาให้นักเรียนที่จะเรียนทางด้านวิทยาศาสตร์โดยเฉพาะ  เพื่อเป็นรงจูงใจให้นักเรียนเรียนดี  มีความสามารถมาเรียนทางสายวิทยาศาสตร์ให้มากขึ้น  และมีการรับรองการมีงานทำให้กับนักเรียนทุนวิทยาศาสตร์

                4.  มีการผลิตครูวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาที่มีคุณภาพในอนาคต โดยวางเป้าหมายว่าเมื่อถึงปี 2549 จะผลิตครูวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ให้ได้ประมาณ 8,000 คนโดยมีเงื่อนไขคือ เพิ่มการผลิตให้ได้ไม่ต่ำกว่าปีละ 800 คนมีการพัฒนาครูอย่างจริงจัง

               5.จะต้องพัฒนาครูทุกระดับอย่างต่อเนื่อง เป้าหมายเพื่อผลระยะยาว หากต้องการเร่งการเพิ่มสมรรถนะด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงการมีจำนวนนักวิทยาศาสตร์และนักเทคโนโลยีให้มีสัดส่วนสูงขึ้น เมื่อเทียบกับกำลังคนในวัย ทำงานแล้ว ต้องเพิ่มการผลิตครู - อาจารย์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (รวมครูคณิตศาสตร์) ให้เพียงพอทั้งในระดับประถม ศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอุดมศึกษา

              6.โครงการคุรุทายาท กระทรวงศึกษาธิการได้ดำเนินโครงการคุรุทายาทมาตั้งแต่ปี 2530เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนครูทั้งในระดับการศึกษาเฉพาะพื้นที่ และเฉพาะสาขาวิชา โดยเลือกคนเก่ง คนดี เข้าเรียนครู

              7.โครงการพิเศษเพื่อบริหารจัดการการปฏิรูปการฝึกหัดครูพัฒนาครู และบุคลากรทางการศึกษา (สปค.) เช่นโครงการสำหรับครูประจำการ การผลิตครูใหม่ และโครงการสำหรับผู้ใช้ครู โดยจัดคุณภาพการเรียนการสอนของโรงเรียนมัธยมศึกษาของรัฐและเอกชน ใน 4 สาขาวิชาหลักคือวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาไทยและอังกฤษ

      สรุปสาเหตุและแนวทางการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนครู

สาเหตุหลักของปัญหาการขาดแคลนครูคือ

1. การผลิตและการบรรจุครูไม่สัมพันธ์กันคือสถาบันที่ผลิตครูได้ผลิตครูออกมาเป็นจำนวนมากในแต่ละปี แต่ครูที่ผลิตออกมานั้นในบางสาขาที่ไม่ขาดแคลนก็ผลิตมามากเกินความต้องการ ส่วนสาขาที่ขาดแคลนเช่นสาขาทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และด้านภาษา กลับผลิตได้น้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการ

2.นโยบายของรัฐบาลในการจำกัดกำลังคนหรือการคืออัตรากำลังทดแทนเกษียณอายุทำให้ไม่สามารถบรรจุครูได้ตามที่ต้องการรัฐได้มีการจัดกำลังคนและคืนอัตราทดแทนเกษียณอายุทำให้ไม่สามารถบรรจุครูได้ตามความต้องการ  โดยในปัจจุบันครูที่เพิ่งเรียนจบใหม่เป็นเพียงแค่ครูอัตราจ้างเท่านั้น 

3.โรงเรียนมีครูที่ไม่ครบอัตราและครูที่ไม่ตรงวุฒิปฏิบัติการสอน เช่น วิชาเคมี  ชีววิทยา  ฟิสิกส์  คณิตศาสตร์ ครูไม่เพียงพอต่อนักเรียน  จึงทำให้ต้องหาอาจารย์ในสาขาวิชาอื่นๆ ที่ไม่ตรงวุฒิการศึกษามาสอน

4.ปัญหาวิกฤติศรัทธาวิชีพครู  และภาพลักษณ์ของอาชีพครูซึ่งมีค่าตอบแทนน้อย  มีสวัสดิการไม่เพียงพอ  ทำให้ครูขาดขวัญกำลังใจ เงินเดือนของครูในปัจจุบันก็มีค่าตอบแทนค่าเหนื่อยที่น้อย สวัสดิการจากภาครัฐก็ไม่มากเท่าที่ควร จึงทำให้คนที่เก่งและมีความรู้ความสามารถ หันไปประกอบอาชีพอื่นที่ได้เงินเดือนมากกว่า  ทำให้คนที่มาเรียนครูไม่มีความรู้มากเท่าทีควร

แนวทางการแก้ไขคือ

1. เพิ่มอัตราเงินเดือนของอาชีพครู  เนื่องจากปัจจุบันอัตราเงินเดือนของครูน้อยมาก  จึงทำให้ไม่มีแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน  อาชีพครูเป็นงานที่ต้องรับผิดชอบและหนัก  แต่ได้เงินเดือนน้อย จึงอยากให้รัฐบาลเห็นใจผู้ที่ทำงานเป็นผู้สร้างรากฐานของบุคคลากรที่มีคุณภาพของประเทศ  ให้มีการทำใจในการทำงาน

2.สวัสดิการของครูให้มีสิทธิพิเศษเพิ่มมากขึ้น  โดยเฉพาะการดูงานต่างประเทศ เพื่อให้เกิดการพัฒนาศักยภาพอยู่เสมอ  ให้ทัดเทียมนานาประเทศมากขึ้น  มีการประกันชีวิตอาชีพครู

3.ให้ทุนเด็กเก่งเรียนครู  เป็นแรงจูงใจให้เด็กสนใจหันมาเรียนครูให้มากขึ้น

4.ยกระดับวิชาชีพครูเป็นวิชาชีพชั้นสูงเหมือนกับแพทย์  เนื่องจากครูมีความสำคัญที่สุดในทุกสาขาวิชา

5.ปฏิรูประบบราชการครู  ให้ครูมีหน้าที่สอนเพียงอย่างเดียว  โดยหน้าที่การบริหารมีต่างหากภายในโรงเรียน

6.ปลูกฝังและส่งเสริมให้มีภาพลักษณ์ที่ดี  ให้เกิดความศรัทราในวิชาชีพครู  ทำให้คนสนใจมาเรียน

7.มีการรองรับงานเมื่อเรียนครูจบและมีการรองรับตามโรงเรียนต่างๆ

เอกสารอ้างอิง

แนวทางการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนครู.  (ออนไลน์).  เข้าถึงได้จาก :              http://somjaiswu.multiply.com/journal/item/8/8.  (วันที่สืบค้นข้อมูล: 27 กันยายน 2552).

เลขาฯ กพฐ.เผยครูขาดแคลนทั่วประเทศ 7 หมื่นอัตรา.  (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก :      http://tnews.teenee.com/etc/17253.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล: 27 กันยายน 2552).

สภาวะการขาดแคลนครู. (ออนไลน์).  เข้าถึงได้จาก :         http://www.onec.go.th/publication/malay48/kum_mas48.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล: 27 กันยายน 2552).

คณบดีครุศาสตร์ จุฬาฯ เสนอแผนแก้ขาดแคลนครู. (ออนไลน์).  เข้าถึงได้จาก :        http://www.pinonlines.com/node/979.   (วันที่สืบค้นข้อมูล: 27 กันยายน 2552).

สภาวะการขาดแคลนครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน.  สำนักนโยบายและแผนการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (2548).