“ปัญญาเกิดจากการเรียนรู้และการปฏิบัติ”

การจัดการสิ่งแวดล้อมศึกษา ผ่านกระบวนการเรียนรู้ของศูนย์ปราชญ์ชาวบ้าน ๗ ศูนย์ โรงเรียน ๔ แห่ง ๖ องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ในการที่จะนำเอาความรู้ภูมิปัญญาจากครูชาวบ้านถ่ายทอดผ่านหลักสูตรการเรียนรู้ของศูนย์เรียนรู้ชุมชนผ่าน ขยายยังโรงเรียน ภายใต้การหนุนเสริมของอปท.

ผลของการพัฒนาต่อเนื่องกว่า ๒ ปี ผ่านกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ฝึกอบรม และทดลองปฏิบัติการร่วมกัน ทำให้สามารถดึงเอาความรู้ที่อยู่ในตัวครูภูมิปัญญานำมาถ่ายทอดสู่คนรุ่นใหม่ เยาวชนในโรงเรียน เกิดการจัดการความรู้ในรูปแบบที่เหมาะสมกับช่วงวัยและพื้นถิ่นต่างๆ ทำให้ความรู้ย้ายถิ่นจากพื้นที่หนึ่งไปปรับใช้พัฒนาต่อยอดอีกพื้นที่หนึ่ง เกิดการเพาะขยายเมล็ดพันธุ์แห่งความดีงาม การตัดต่อองค์ความรู้ และการแพร่ระบาดของความรู้ออกไป เป็นเกลียวความรู้ที่พัฒนาต่อเนื่องไปไม่มีที่สิ้นสุด

การจัดการความรู้สิ่งแวดล้อมศึกษา นอกจากกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การฝึกทดลองปฏิบัติการแล้ว ตัวความรู้และประสบการณ์ยังถูกบันทึกและถ่ายทอดต่อออกมาในรูปแบบต่างๆ หลากหลาย เช่น ภาพวาด, บันทึกเรื่องเล่า, แฟ้มสะสมงาน, นิทานทำมือ, หนังสือทำมือ, โครงงานวิทยาศาสตร์, แบบจำลอง(Model), แผ่นพับ, หนังสือเล่มเล็ก เป็นต้น ทำให้ความรู้จากครูภูมิปัญญาได้รับการสืบทอดและต่อยอดความรู้ นำไปเชื่อมต่อชุดความรู้เชิงวิชาการหรือความรู้เชิงวิทยาศาสตร์

การนำเอาความดีที่แต่ละแห่งได้สรรค์สร้างมาเชื่อมต่อกัน ผ่านเวทีสรุปบทเรียนการดำเนินงานโครงการสิ่งแวดล้อมศึกษา ภายใต้การทำงานของมูลนิธิฮักเมืองน่าน โดยการสนับสนุนของสำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ระหว่างวันที่ ๒๖-๒๗ กันยายน ๒๕๕๒ ณ โรงแรมเทวราช ทำให้ความดีหลากหลายมาเชื่อมร้อยกัน เกิดความปิติสุข เสริมพลังของคนทำงาน และเกิดการคิดพัฒนาต่อยอดและหนุนเสริมกันและกัน ที่จะให้การจัดการสิ่งแวดล้อมศึกษามีพลังมากขึ้น