ครูนงนุช ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่6 การทอผ้าพื้นเมืองลานรือเฮาะ

   ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 6

                    เมื่อวันที่  3  กันยายน 2552 ได้มีโอกาศไปร่วมแสดงความยินดีและเข้าอบรม เรื่อง "ยกย่องเชิดชูเกียรติ  ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 6 " โรงแรมเอส ดี อเวนิว กทม. โดยการจัดของ สำนักเลขาธิการสภาการศึกษา (สธศ)  กระทรวงศึกษาธิการ  โดยผมเข้าร่วมในฐานะผู้ช่วยครูภูมิปัญญาไทย 
                 ในวันนั้น  ได้เกียรติจาก นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ  มาเป็นประธาน  และมอบเข็มเชิดชูเกียรติแก่ครูภูมิปัญญาไทย 
 
   โดยวัตถุประสงค์ในการจัดงานครั้งนี้
คือ  1.  เพื่อยกย่องครูภูมิปัญญาไทย
      2. กระทรวงศึกษาธิการได้ให้การสนับสนุนงบประมาณในการบันทึกภูมิปัญญาไทย
      3. เพื่อส่งเสริมในการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ทั้งในชุมชน  นอกชุมชน  ซึ่ง  ณ ปัจจุบันมีที่ก่อตั้งแล้วเสร็จทั้งหมด  82  แห่งทั่วประเทศ 
     4.  เพื่อส่งเสริมครูภูมิปัญญาไทย ได้เป็นผู้ที่ถ่ายทอดความรู้ทั้งในระบบ  นอกระบบ และตามอัธยาศัย  ให้ผู้เรียนได้องค์ความรู้ใน  9 ด้าน 
     5. คัดสรรครูภูมิปัญญาไทย เพื่อรับเครื่องราช ซึ่งปัจจุบันมี  43  ท่าน 
     6.ส่งเสริมการจัดตั้งสมาคมครูภูมิปัญญาไทย
     7. นำความรู้ด้านภูมิปัญญาไทย ในปัจจุบัน  ไปบบรจุไว้ในหลักสูตรแกนกลาง  ปี  51
     8.มีการสนับสนุน  ส่งเสริมให้ครูภูมิปัญญาไทย ได้มีศักยภาพ  เกียรติและศักดิ์ศรี

     

 ความเป็นมาการยกย่องเชิดชูเกียรติ

ครูภูมิปัญญาไทย

ความหมายและขอบข่ายภูมิปัญญาไทย 
          ภูมิปัญญาไทย  หมายถึง  องค์ความรู้  ความสามารถและทักษะของคนไทยอันเกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ที่ผ่านกระบวนการเรียนรู้  เลือกสรร  ปรุงแต่ง  พัฒนา  และถ่ายทอดสืบต่อกันมา  เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยให้สมดุลกับสภาพแว้ดล้อมและเหมาะสมกับยุคสมัย 
         ภูมิปัญญาไทย  มีลักษณะเป็นองค์รวมและมีคุณค่าทางวัฒนธรรม  เกิดขึ้นในวิถีชีวิตไทย  ซึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นอาจเป็นที่มาขององค์ความรู้ที่งอกงามขึ้นมาใหม่  ที่จะช่วยในการเรียนรู้  การแก้ปัญหา หารจัดการและการปรับตัวในการดำเนินชีวิตของคนไทย  ลักษณะองค์รวมของภูมิปัญญาไทยมีความเด่นชัดโดยแบ่งเป็น 9 ด้านคือ

ด้านเกษตรกรรม ได้แก่ ความสามารถในการผสมผสานองค์ความรู้ ทักษะและเทคนิค ด้านการเกษตรกับเทคโนโลยี โดยการพัฒนาบนพื้นฐานคุณค่าดั้งเดิม ซึ่งคนสามารถ พึ่งพาตนเอง ในสภาวการณ์ต่าง ๆ ได้ เช่น การทำการเกษตรแบบผสมผสาน การแก้ ปัญหาการเกษตรด้าน การตลาดการแก้ปัญหาด้านการผลิตและการรู้จักปรับใช้เทคโนโลยี ที่เหมาะสมกับการเกษตร เป็นต้น

ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ได้แก่ การรู้จักประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการ แปรรูปผลิต เพื่อการบริโภคอย่างปลอดภัย ประหยัด และเป็นธรรม อันเป็นขบวนการให้ ชุมชนท้องถิ่น สามารถพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจได้ ตลอดทั้งการผลิตและการจำหน่าย ผลผลิตทางหัตถกรรม เช่น การรวมกลุ่มของกลุ่มโรงงานยางพารา กลุ่มโรงสี กลุ่มหัตถ กรรม เป็นต้น

ด้านการแพทย์แผนไทย ได้แก่ ความสามารถในการจัดการป้องกันและรักษาสุขภาพของคน ในชุมชนโดยเน้นให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองทางด้านสุขภาพและอนามัยได้ เช่น ยาจาก สมุนไพร อันมีอยู่หลากหลาย การนวดแผนโบราณ การดูแลและรักษาสุขภาพแบบพื้นบ้าน เป็นต้น

ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ความสามารถ เกี่ยวกับการจัดการ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมทั้งการอนุรักษ์พัฒนา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลยและยั่งยืน เช่น การบวชป่า การสืบชะตาแม่น้ำ การทำแนว ปะการังเทียม การอนุรักษ์ป่าชายเลน การจัดการป่าต้นน้ำและป่าชุมชน เป็นต้น

ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ได้แก่ ความสามารถในด้านการสะสมและบริหารกองทุน และสวัสดิการ ชุมชน ความมั่นคงให้แก่ชีวิตความเป็นอยู่ของสมาชิกในกลุ่ม เช่น การ จัดการกองทุนของชุมชนในรูปของสหกรณ์ออมทรัพย์ รวมถึงความสามารถในการจัด สวัสดิการในการประกันคุณภาพชีวิตของคนให้เกิดความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม โดยการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการ รักษาพยาบาลของชุมชน และการจัด ระบบสวัสดิการบริการชุมชน

ด้านศิลปกรรม ได้แก่ ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานทางด้านศิลปะสาขาต่าง ๆ เช่น จิตรกรรม ประติมากรรม นาฏศิลป์ ดนตรี ทัศนศิลป์ คีตศิลป์ การละเล่นพื้นบ้านและ นันทนาการ

ด้านภาษาและวรรณกรรม ได้แก่ ความสามารถในการอนุรักษ์และสร้างสรรค์ผลงานด้านภาษา คือ ภาษาถิ่น ภาษาไทยในภูมิภาคต่าง ๆ รวมถึงด้านวรรณกรรมท้องถิ่นและการจัดทำสารานุกรม ภาษาถิ่น การปริวรรตหนังสือโบราณ การฟื้นฟูการเรียนการสอนภาษาถิ่นของท้องถิ่นต่าง ๆ

ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี ได้แก่ ความสามารถประยุกต์ และปรับใช้หลักธรรม คำสอน ทางศาสนา ปรัชญาความเชื่อและประเพณีที่มีคุณค่าให้เหมาะสมต่อบริบททางเศรษฐกิจ สังคม เช่น การถ่ายทอดวรรณกรรม คำสอน การบวชป่า การประยุกต์ประเพณีบุญประทายข้าว

ด้านโภชนาการ ได้แก่ ความสามารถในการเลือกสรร ประดิษฐ์และปรุงแต่งอาหารและยาได้ เหมาะสมกับความต้องการของร่างกายในสภาวการณ์ต่าง ๆ ตลอดจนผลิต เป็นสินค้าและ บริการส่งออกที่ได้รับความนิยมแพร่หลายมาก รวมถึงการขยายคุณค่าเพิ่มของทรัพยากรด้วย

ครูภูมิปัญญา หมายถึง บุคคลผู้ทรงภูมิปัญญาด้านหนึ่งด้านใด เป็นผู้สร้างสรรค์และสืบสาน ภูมิปัญญาดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่องจนเป็นที่ยอมรับของสังคมและชุมชนและได้รับการยกย่อง ให้เป็น "ครูภูมิปัญญาไทย" เพื่อทำหน้าที่ถ่ายทอดภูมิปัญญาในการจัดการศึกษาทั้งใน ระบบโรงเรียน นอกระบบโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัย ตามนัยพระราชบัญญัติ การศึกษา แห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๔๒

 

 เครื่องหมายเชิดชูเกียรติครูภูมิปัญญาไทย

ลักษณะของเข็มเชิดชูเกียรติครูภูมิปัญญาไทย

                มีลักษณะเป็นช่อลายกระจังตาอ้อย  9 ช่อ  ที่ใช้สัญลักษณ์แทนขอบข่ายครูภูมิปัญญาไทย 9 ด้าน  ประกอบด้วยข้อความ “ครูภูมิปัญญาไทย”  ที่ทำด้วยเงินบริสุทธิ์  และเกสรทั้ง  9 ช่อ  ทำด้วยทองคำแท้
               ความหมาย  หมายถึง  ความเป็นผู้ทรงภูมิปัญญาของครูภูมิปัญญาไทยด้านใดด้านหนึ่งใน  9  ด้าน  ได้แก่ ด้านเกษตรกรรม  ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม  ด้านการแพทย์แผนไทย   ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน  ด้านศิลปกรรม  ด้านภาษาและวรรณกรรม  ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี   และด้านโภชนาการ
                ผู้ออกแบบ  นายนนทิวรรธน์  จันทนะผลิน  อาจารย์ภาควิชาประติมากรรม  คณะจิตรกรรม  ประติมากรรม  และภาพพิมพ์  มหาวิทยาลัยศิลปากร

 คำประกาศเกีรติคุณ  ครูภูมิปัญญาไทย

 

ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม

(การทอผ้าพื้นเมืองลายรือเฮาะ)

     ครูนงนุช  จันทร์แจ่ม  เกิดเมื่อวันที่  16 ธันวาคม 2489  อ.เมือง จ.สุรินทร์  เป็นผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญในการออกแบบลายเรือเฮาะ  มีความประณีตในการทอผ้าและคุณภาพผ้า  ได้พัฒนาการทอผ้าด้วยการย้อมสีธรรมชาติ  และการเก็บลายกลับไปกลับมา  นำมาดัดแปลง  โดยมีการเก็บให้ถูก 1 ช่อง  เก็บผิด 1 ช่อง  และมีการสลับสีกัน  จนเกิดลายใหม่ ลายรือเฮาะ นำภูมิปัญญาดังกล่าวไปถ่อยทอดแก่ศิษย์เป็นที่ยอมรับทั้งคนไทยในชุมชนในประเทศ  และชาวต่างประเทศ  จนเป็นที่ยอมรับในการเป็นสินค้าจำหน่ายต่างประเทศ
   การที่ครูนงนุช  จันทร์แจ่ม  ได้นำความรู้ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม (การทอผ้าพื้นเมืองลายรือเฮาะ) ที่ตนเองได้ศึกษาค้นคว้า  ค้นพบ ฝึกฝนจนประสบความสำเร็จ  เป็นประโยชน์โดยรวมแก่สังคม  จึงได้รับยอย่องเชิดชูเกียรติจาก  สำนักเลขาธิการสภาการศึกษา (สธศ)  กระทรวงศึกษาธิการ  ให้เป็น ครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ 6 ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม  ประจำปี พ.ศใ 2552