การรวบรวมงานทางด้านศิลปวัฒนธรรมของเมืองโบราณ ในฐานะที่เป็นแหล่งเรียนรู้นั้น ทางเมืองโบราณได้มุ่งเน้นถึงงานศิลปะอันเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของยุคสมัยต่าง ๆ ที่มีความสำคัญ
ด้วยสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมรูปแบบต่าง ๆ ผสมผสานกับงานวิจิตรศิลป์และประณีตศิลป์ การจัดวางโครงสร้างและสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติที่สอดคล้องและสัมพันธ์เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ก่อให้เกิดบรรยากาศที่โน้นนำให้ผู้มาเยือนได้รับรู้และเข้าใจถึงความสืบเนื่องของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ศาสนา ศิลปะ ขนบธรรมเนียมประเพณีของคนไทยในอดีตตราบจนถึงปัจจุบัน
ดังนั้นจึงกล่าวถึงช่วงสมัยต่าง ๆ ตามความรุ่งเรืองที่ปรากฏออกมาอย่างเด่นชัดนับเริ่มตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ทวารวดี ศรีวิชัย ลพบุรี ล้านนา ล้านช้าง สุโขทัย อู่ทอง อยุธยา ธนบุรี จนกระทั่งถึงรัตนโกสินทร์
เมืองโบราณ เปรียบดังบานประตู ที่เผยออกให้เห็นถึงมรดกแห่งภูมิปัญญาไทย
