อธิษฐานปรมัตถบารมี

คำนี้ ถ้าจะเขียนให้ตรงตามบาลีแท้ ก็ต้องเขียนว่า อธิฎฐานปรมัตถปารมี แต่รู้สึกว่าไม่ค่อยจะคุ้นตาในภาษาไทยจึงได้สะกดเป็น อธิษฐาน...

อธิษฐาน (อธิฎฐาน) แปลว่า ความตั้งมั่น เป็นสภาพทางใจที่ประสงค์จะทำอะไรก็ให้ได้ดังใจ ไม่วอกแวกโลเล ภาษาไทยรับมาใช้ ความหมายก็แปรไปบ้างตามถ้อยคำสำนวนนั้นๆ... อธิษฐานจัดเป็นบารมีลำดับที่แปดซึ่งพระโพธิสัตว์จะต้องอบรมสั่งสมให้เกิดขึ้นในตนเอง ซึ่งโบราณาจารย์ได้ยกปฏิปทาของพระโพธิสัตว์ใน มูคปักขชาดก หรือ เตมิยชาดก เป็นการบำเพ็ญบารมีขั้นสูงสุดระดับปรมัตถ์...

ขอนอกประเด็นนิดหนึ่ง กล่าวคือ ตั้งแต่ผู้เขียนนำนิทานชาดกมาเทศน์ ทำให้ทราบว่านิทานชาดกบางเรื่องมีสองชื่อ ดังเช่น มูคปักขชาดก กับ เตมิยชาดก นี้เป็นเรื่องเดียวกัน (เฉพาะเรื่องนี้ ค้นกันหลายวันกว่าจะรู้) และถ้าจะแปลตามชื่อก็อาจได้ว่า..

  • มูคปักขชาดก ชาดกอันท่านกำหนดด้วยพระกุมารผู้เป็นใบ้และง่อยเปลี้ย
  • เตมิยชาดก ชาดกอันท่านกำนหดด้วยพระราชกุมารชื่อว่าเตมิยะ

 

เนื้อเรื่องโดยย่อที่สุดความว่า... พระราชกุมารชื่อว่าเตมิยะ ระลึกชาติได้ตั้งแต่เป็นทารก ว่าพระองค์เคยเป็นพระราชาเมื่อชาติก่อนโน้น เคยทำทารุณกรรมในฐานะพระราชา จึงต้องไปตกนรกถึงแปดหมื่นปี จึงไม่อยากจะเป็นพระราชาอีกในอนาคต และได้รับการแนะนำจากนางเทพธิดาให้แกล้งเป็นใบ้ หูหนวก และง่อยเปลี้ย เพื่อจะได้เป็นคนกาฬกิณี...

พระราชกุมารถูกทดลองอยู่ตลอดว่าเป็นดังนั้นจริงหรือไม่ ภายหลังเมื่ออายุสิบหกปีจึงได้ถูกนำไปทิ้งในป่าช้าผีดิบโดยข้อหาว่าเป็นคนกาฬกิณี ตอนนั้นเอง พระกุมารจึงแสดงพระองค์แล้วถือเพศเป็นนักบวช แสดงธรรมสอนพระราชบิดา พระราชมารดา และชาวพระนครทั้งสิ้น ดังเช่นเนื้อหาตอนหนึ่งของธรรมเทศนา...

  • สัตว์โลกอันอะไรครอบงำไว้ และอันอะไรห้อมล้อมไว้ อะไรชื่อว่าสิ่งไม่เป็นประโยชน์เป็นไปอยู่ ดิฉันถามแล้ว ขอพระลูกเจ้าจงบอกข้อนั้นแก่ดิฉัน.
  • สัตว์โลกอันความตายครอบงำไว้ อันความแก่ห้อมล้อมไว้ วันคืนชื่อว่าสิ่งไม่เป็นประโยชน์เป็นไป มหาบพิตรจงทรงทราบอย่างนี้ ขอถวายพระพร
  • เมื่อด้ายที่เขากำลังทอ ช่างหูกทอไปได้เท่าใด ส่วนที่จะต้องทอก็ยังเหลืออยู่น้อยเท่านั้น แม้ฉันใด ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายก็ฉันนั้น
  • แม้น้ำที่เต็มฝั่งย่อมไม่ไหลไปสู่ที่สูง ฉันใด อายุของมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมไม่กลับมาสู่ความเป็นเด็กอีก ฉันนั้น
  • แม่น้ำที่เต็มฝั่ง ย่อมพัดพาเอาต้นไม้ที่เกิดอยู่ริมฝั่งให้หักโค่นไป ฉันใด สัตว์ทั้งปวงย่อมถูกชราและมรณะพัดพาไป ฉันนั้น.

ผู้สนใจจะอ่านเรื่องราวโดยละเอียดทั้งหมดก็... คลิกที่นี้...

 

ความตั้งใจมั่นที่จะไม่ขอทำทารุณกรรมในฐานะพระราชาเพราะเกรงผลกรรมที่ต้องไปชดใช้ในนรก ทำให้พระโพธิสัตว์แกล้งเป็นใบ้ หูหนวก และง่อยเปลี้ย เป็นเวลาถึง ๑๖ ปีติดต่อกัน จึงทำให้ได้รับการยกย่องว่าเป็นการบำเพ็ญอธิษฐานบารมีขึ้นสูงสุดที่เรียกว่าขั้นปรมัตถ์...

อธิษฐานบารมี นี้ สำหรับคนทั่วไป นั่นคือ ตั้งใจจะทำอะไรในสิ่งที่ถูกต้องเป็นธรรมแล้ว ก็ควรจะทำให้ได้ ถ้ามีความยากลำบากหรืออุปสรรคบางอย่างเข้ามาบั่นทอน การระลึกถึงบารมีของพระเตมีย์ที่ยอมทนเป็นใบ้ หูหนวก และง่อยเปลี้ยถึง ๑๖ ปี ก็น่าจะช่วยให้เรามีกำลังใจเกิดขึ้นได้บ้าง...