กำบ่ะเก่า...บ่เล่าอาจจะลืม (๑๘)เพลงจุละอ่อนหื้อนอนหลับฝัน...(เพลงกล่อมเด็ก)

เครดิตภาพ: http://www.olddreamz.com


"สิกจุ่งจา"


"สิกจุ่งจา บ่าหล้าจุ่งจ๊อย
ขึ้นดอยน้อย ขึ้นดอยหลวง
เก็บผักขวง ใส่ซ้าตังลุ่ม
เก็บฝักกุ่ม ใส่ซ้าตังบน
ยักษ์สองต๋น ปาคนผู้หนึ่ง
ตีตึ่งตึ๊ง หื้อแม่สาวฟัง
ควักขี้ดัง หื้อแม่สาวจูบ
แป๋งตูบน้อย หื้อแม่สาวนอน
ขี้ยองขอน หื้อแม่สาวไหว้
ฮ้อยดอกไม้ หื้อแม่สาวเหน็บ
จักเข็บขบหู
ปู๋หนีบข้าง
จ๊างไล่แตง
แมงแดงขบเขี้ยว
เงี้ยวไล่ฟัน
ตกขุมมัน
ตีฆ้องมอง ๆ
นกสีจ้องบินไปบินมา
ก๋าสองตั๋ว เอาลูกออกเล่น
เล่นต๋ามเล่น เอาค้อนมาบุบ
ตี๋ตุ๊บๆ เหมือนม้าตำเข้า
ตำเมื่อเจ้าได้เข้าบุงเดว
ดำต๋าเขวไห้กิ๋นนม
อมขี้ม้า ก้าขี้แห้ง
แก๋งขี้ห้อ มาล่อต๊อกต่อ "





ว่ากันว่า ความทรงจำของมนุษย์มักจะเป็นสมการที่ผกผันกับวัย...
สังเกตไหมว่า ยิ่งสูงวัยขึ้นเราจะรำลึกถึงอดีตที่มีระยะห่างจากปัจจุบัน...มากขึ้น ๆ

แหะ ๆ ไม่ได้กำลังปลดปลงอะไรหรอกค่ะ
เพราะให้ตาย....ตัวเองก็ไม่เคยยอมรับว่าตัวเอง "แก่"
แต่ที่เกริ่น ๆ มานั่น เนื่องจากเมื่อช่วงสองสามวันก่อนได้มีโอกาสไปนั่งล้อมวงคุยกับผู้เฒ่าผู้แก่หลายคน
เลยได้เรื่องราว "บ่าเก่า" ที่น่าเรียนรู้และสมควรอนุรักษ์ไว้มากมายทีเดียว

................

อย่างบท "สิกจุ่งจา" ที่นำมาเสนอข้างบนนั่นก็เป็นหนึ่งตัวอย่างของวรรณกรรมมุขปาฐะที่บ่งบอกถึงวิถีชีวิต ความคิดและคติความเชื่อของ "คนบ่าเก่า" ชาวล้านนาได้เป็นอย่างดีทีเดียว...

อาจจะตีความได้หลากหลายแง่มุม...
นับตั้งแต่การอบรมบ่มสอนเด็ก ๆให้รู้จักการดำเนินชีวิตที่ถูกที่ควร...

การสิงจุ่งจา (โล้ชิงช้า) ก็เปรียบได้กับการดำเนินชีวิตที่จะต้องมีการ
"ขึ้นดอยน้อย ขึ้นดอยหลวง..."
นั่นคือมีขึ้น มีลง มีอุปสรรคและความยากลำบากเป็นธรรมดา...

เราจึงต้องรู้จักระมัดระวังและเรียนรู้ที่จะวางตัวให้เหมาะสม...

"เก็บผักขวง ใส่ซ้าตังลุ่ม เก็บฝักกุ่ม ใส่ซ้าตังบน ..."
(ผักขวงคือผักที่ขึ้นตามพื้นดิน บางที่เรียกสะเดาดิน ส่วนผักกุ่ม เป็นไม้ยืนต้น ขึ้นอยู่ตามที่สูง)...

นั่นคือการสอนให้รู้จักที่ต่ำที่สูงนั่นเอง...

ไปจนถึงการตีความให้เป็นปริศนาธรรม...
"ยักษ์สองต๋น ปาคนผู้หนึ่ง..."
ยักษ์สองตนนั้นก็หาใช่อะไรอื่น หมายถึงดวงตาทั้งสองข้างของเรานั่นเอง
ที่เมื่อได้พบพานสิ่งใดเข้าแล้วเกิดความพออกพอใจ...
เหมือนกับได้ชักพาคน ๆ หนึ่งเข้ามาหลอกล่อเราต่าง ๆ นานา

มีการร้องรำทำเพลงให้เรายินดีในเสียงที่ไพเราะ...
ด้วยการ "ตี๋ตึ่งตึ๊ง หื้อแม่สาวฟัง"
ด้วยรส... "ควักขี้ดังหื้อแม่สาวจูบ"
ด้วยสัมผัส "แป๋งตูบน้อยหื้อแม่สาวนอน"
ด้วยธรรมารมณ์ " ฮ้อยดอกไม้ หื้อแม่สาวเหน็บ"
ฯลฯ

ซึ่งทั้งหมดทั้งมวลนั้นล้วนเป็นอันตราย...

เปรียบได้กับถูก..."จักเข็บขบหู (ตะขาบกัดหู) ปู๋หนีบข้าง(ปูหนีบสีข้าง) จ๊างไล่แตง(ช้างไล่แทง) แมงแดงขบเขี้ยว(แมงกินฟัน) เงี้ยวไล่ฟัน (เงี้ยว = ชนเผ่า ๆ หนึ่งชาติพันธุ์เดียวกับชาวพม่าปัจจุบัน)...

ซึ่งหากเกิดขึ้นกับใครแล้วรังแต่จะอับอายขายหน้าและมีแต่คนซ้ำเติม "ตีฆ้องมอง ๆ ..."ทีเดียวเชียว!

เก็บมาเล่าต่อและบันทึกไว้หน้านี้ด้วยเกรงว่า...
"กำบ่ะเก่า บ่เล่าอาจจะลืม..." ค่า