ผลของรังสีทางฟิสิกส์ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี ส่งผลทางชีวิทยา การเรียนการวัดปริมาณรังสีจึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างหนึ่ง

สวัสดีครับ

วันนี้ของนำเสนอบางส่วนของการสอนโดย รศ.ชวลิต วงษ์เอก อาจารย์ประจำภาควิชารังสีเทคนิค คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในโครงการพัฒนานักศึกษา

หัวข้อ Radiation Dosimetry ที่จัดวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ.2552 ให้แก่นักศึกษารังสีเทคนิค ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

 

รังสีต่างชนิด ต่างระดับพลังงานกัน จะมีอันตรกิริยาของต่อสสารที่แตกต่างกัน

ตัวอย่าง

Photoelectric effects อันตรกิริยานี้จะเกิดมากที่โฟตอนพลังงานต่ำ พลังงานเกือบทั้งหมดของโฟตอนถูกดูดกลืนและถ่ายเทไปยังอิเล็กตรอนขั้นในให้หลุดออกมา

 

Compton scattering เมื่อพลังงานบางส่วนของโฟตอนถูกถ่ายเทให้กับอิเล็กตรอนรอบนอกของอะตอมหรืออิเล็กตรอนอิสระ (ซึ่งมีพลังงานน้อยกว่าพลังงานที่มาตกกระทบหลายเท่า) โฟตอนถูกเปลี่ยนทิศทางเป็นรังสีกระเจิง และอิเล็กตรอนถูกชนกระเด็นไปทิศทางอื่น

 

http://www.rerf.or.jp/general/image/gen_18_e.jpg

อันตรกิริยาของรังสีที่มีต่อสสารที่เกิดขึ้นทางฟิสิกส์ จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสสาร สำหรับในอวัยวะหรือในเซลล์ เมื่อโครงการทางเคมีภายในเกิดการเปลี่ยนแปลงก็จะมีผลทางชีววิทยาต่ออวัยวะหรือเซลล์นั้นๆได้

ดังนั้นการตรวจวัดปริมาณรังสีจึงมีความสำคัญ เพื่อวัดหาปริมาณรังสีในอากาศ (การวัดปริมาณรังสี วัดเป็น Exposure มีหน่วยเป็น Roengent : R) เมื่อรังสีผ่านเข้าไปดูดกลืนในร่างกาย (เป็นรังสีดูดกลืน Radiation Absorp dose : Gy) ซึ่งทำให้อวัยวะเกิดการเปลี่ยนแปลงภายใน อวัยวะต่างๆในร่างกายมีความไวต่อรังสีไม่เท่ากัน (ผลของรังสีต่ออวัยวะ Equivalent dose : Sv)

แล้วนำผลที่ได้ไปพัฒนา หาทางในการลดปริมาณรังสีระหว่างการตรวจ ให้ลดน้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้

ขอให้ นักศึกษา ได้เข้าไปศึกษา ค้นคว้าเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องผลของรังสีทางชีววิทยาต่อไป...