กระทรวงศึกษาฯ ปฏิรูปไม่ตรงจุด

ผมดูทีวีสามทุ่มครึ่งเมื่อคืนนี้ ชื่อรายการ เปลี่ยนประเทศไทย ช่อง PBS เรื่องปฏิรูปการศึกษารอบสอง คุณก่อเขต จันทเลิศลักษณ์ เป็นผู้ดำเนินรายการ มีคุณจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์รมว.กระทรวงศึกษาธิการ พร้อมกับ อ.เสรี พงศ์พิศ ผู้อำนวยการโครงการมหาวิทยาล้ยชีวิต แล้วรู้สึกว่า คุณจุรินทร์ไม่ get ที่อาจารย์เสรีเสนอเรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปฏิรูปการศึกษาเท่าไรนัก ย้ำอยู่แต่ว่ามีแผนทุกด้านพร้อมอยู่แล้ว โดยปฏิรูปรอบแรกมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกระทรวง รอบสองนี้จะทำเรื่องคุณภาพ เช่น เรื่องสาระการเรียนรู้ ๘ กลุ่ม ที่มี ๕ กลุ่มตกต่ำมาก รวมทั้งการพัฒนาคุณภาพครู-อาจารย์ ทั้งระดับพื้นฐานและอุดมศึกษา ผมเห็นภาพเป็นการพูดคนละเรื่อง แต่คุณจุรินทร์ก็พยายามเชื่อมว่าเป็นเรื่องเดียวกัน

 

ผมเห็นว่าเรื่องปฏิรูปคุณภาพการศึกษาหาใช่เนื้อหาสาระของการ "ปฏิรูป" อย่างแท้จริงไม่ ผลการเรียนรู้ในสาระต่างๆ ตกต่ำ ไม่ใช่สาระสำคัญของการปฏิรูปการศึกษา สาระสำคัญอยู่ที่อาจารย์เสรีพยายามบอกว่า ต้องทำให้การศึกษาเป็นเครื่องมือแก้ปัญหาของชาวบ้านให้พ้นจากความยากจน ความเหลื่อมล้ำทางสังคม ให้คนได้ "อยู่อย่างมีศักดิ์ศรีและมีกินในท้องถิ่นตน" อยู่ร่วมสัมพันธ์กันอย่างมีสมานฉันท์ ส่วนเรื่องวิธีการก็คือ ต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมกันอย่างที่ทางฝ่ายสาธารณสุขทำสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ คือ คล้ายจะบอกให้คุณจุรินทร์ไปดูและเอาที่สาธารณสุขทำเป็นตัวอย่าง 

อ.เสรีบอกว่าเรื่องนี้จะเกิดขึ้นได้ก็โดยรัฐบาลต้องมี “เจตจำนงค์ทางการเมือง” ในเรื่องนี้อย่างแรงกล้า จัดสรรเวลาและทรัพยากร (เวลา คน งบประมาณ เครื่องมือ) อย่างเป็น “วาระแห่งชาติ” อย่างแท้จริง จึงจะมี "พลัง" สามารถระดมประชามหาชนทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมกันขับเคลื่อนได้จริง

 

มีแต่ทำเช่นนี้จึงจะทำให้การปฏิรูปการศึกษาไม่เป็นเรื่องของกระทรวงศึกษาเพียงลำพัง เป็นเรื่องของ รมต.ที่เห็นว่าต้องใช้อำนาจไปบังคับให้ข้าราชการทำตาม “แผนที่วางไว้แล้วให้ได้” เพราะท่านตอบคุณก่อเขตว่า อุปสรรคสำคัญที่สุดในการปฏิรูปการศึกษาของท่านก็คือ พูดแล้วไม่มีการทำ ซึ่งผมเข้าใจว่าหมายถึงมีการประกาศนโยบาย มีการกำหนดแผน แล้วข้าราชการเกียร์ว่าง ไม่ขับเคลื่อน ซึ่งผมเชื่อว่า เรื่องนี้ไม่มีใครบังคับ(ใจ)ใครได้ หากใจไม่มาจริง ไม่มีเจตจำนงจริง แม้(จำใจต้อง)ขับเคลื่อนไปก็ไม่แก้ปัญหาอย่างที่อาจารย์เสรีวิเคราะห์ เพราะปฏิรูปไม่ตรงจุด

 

สรุปก็คือ เรื่องปฏิรูปการศึกษาต้องใช้เวลา และต้องผ่านกระบวนการ “สมัชชาการศึกษาแห่งชาติ” ที่กระทรวงศึกษาต้อง “คืนการศึกษาให้ประชาชน” ไม่ผูกขาดไว้เองอีกต่อไป

 

สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์

๔ มิถุนายน ๒๕๕๒