ถ้าเราเข้าใจจิตใจตนเองและปรับที่จิตใจตนเอง ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ไม่ทุกข์ อีกแล้ว แถมจะมีความสุขอยู่ตลอดเวลาไม่ว่าจะกระทำสิ่งใดอยู่ก็ตาม

 

ที่ผ่านมา  ข้าพเจ้าเป็นชาวพุทธที่แปลกๆ  แถมอาจจะไม่ค่อยรู้เรื่องอะไรสักเท่าไหร่เกี่ยวกับศาสนาพุทธ  ไม่นิยมไปวัด  ไม่ค่อยใส่บาตร  จำได้ว่าเคยใส่บาตรครั้งสุดท้ายคือตอนไปเที่ยวหลวงพระบาง เมื่อสิบปีก่อน    แม้ต่อมาข้าพเจ้าจะสนใจปฎิบัติสมาธิภาวนา  แต่กับพิธีกรรมทางศาสนาต่างๆ   ข้าพเจ้ารู้เรื่องน้อยมาก   ถึงขั้นว่า กล่าวคำอารธนาธรรม  อารธนาศีลก็ไม่ได้    สวดมนต์ได้บางบท   บทที่ยาวๆ  แบบที่ชาวเถรวาทสวดกัน  ข้าพเจ้าก็สวดไม่ได้ 

 

ย้อนกลับไปคิดถึงตอนเป็นเด็กตัวเล็กๆ  คุณยายชอบไปวัด และมักจะพาข้าพเจ้าไปด้วย    ขณะนั้นอายุยังไม่ถึงเจ็ดขวบดี   จำได้ว่าตอนนั้น  พระสวดมนต์บทไหน  ข้าพเจ้าก็สามารถสวดตามได้ทั้งหมด แม้จะไม่รู้เรื่องและไม่เข้าใจถึงความหมายในบทสวดนั้นก็ตาม   แต่พอเติบโตขึ้น  เข้าโรงเรียนและเรียนสูงขึ้น  ข้าพเจ้ากลับห่างวัดออกไปเรื่อยๆ   ข้าพเจ้าจึงเป็นชาวพุทธแต่เพียงในใบทะเบียนบ้าน   แถมไม่ค่อยรู้เรื่องพิธีกรรมใดๆ ของชาวพุทธ สวดมนต์ได้กระพร่องกระแพร่ง  ไม่ใส่บาตรทำบุญ   ไม่รู้เรื่องพระธรรมคำสอน  ไม่รู้ด้วยซ้ำว่า  พระพุทธเจ้าสอนอะไร  และยิ่งนานๆไป    ข้าพเจ้ากลายเป็นคนที่เหมือนมีศาสนา แต่ลึกๆแล้วไม่มี …  แต่กระนั้นเวลาใครๆถามว่า  คุณนับถือศาสนาอะไร   ข้าพเจ้าก็บอกว่า  ศาสนาพุทธ

 

ผ่านไปกว่าครึ่งชีวิต  ข้าพเจ้าถึงได้เข้ามาเรียนรู้ในหลักคำสอนของพุทธศาสนา  และเข้าสู่การปฎิบัติสมาธิภาวนา  ข้าพเจ้าได้เริ่มสนใจเข้าวัดเข้าวาอีกครั้ง   แต่การเข้าวัดของข้าพเจ้า ก็เป็นการเข้าไปเพื่อศึกษาเรียนรู้  ไปฟังธรรมบรรยาย  ไปกราบพระเกจิอาจารย์ที่เป็นสายการปฎิบัติ    ไม่คิดจะไปทำบุญใส่บาตร  ขอพร  ขอโชคลาภใดๆ  หลังการปฎิบัติธรรมมาได้เกือบสองปี  ข้าพเจ้าก็ยังเป็นแบบนั้น   ตอนข้าพเจ้าอยู่ที่เชียงใหม่    มีวัดอยู่วัดหนึ่งที่อยู่ติดทางเข้าหมู่บ้าน  แถมข้าพเจ้าขับรถผ่านทุกวัน   พระภิกษุที่วัดนี้ ท่านจะเดินเข้ามาบิณฑบาตรในหมู่บ้านทุกเช้า  ข้าพเจ้าก็ไม่เคยตื่นแต่เช้าไปใส่บาตรกับท่าน  มีแต่แม่ของข้าพเจ้าที่ชอบไปวัดทุกวันศีล  และชอบใส่บาตรพระภิกษุที่เดินเข้ามาบิณฑบาตรในหมู่บ้าน  แม้จะไม่ทุกวัน  แต่ก็ทำเป็นประจำสม่ำเสมอ    

 

เมื่อข้าพเจ้าย้ายที่ทำงาน  มาอยู่ในจังหวัดเล็กๆ  เมื่อไม่กี่เดือนที่ผ่านมา    วิถีชีวิตบางอย่างก็เปลี่ยนไป   ข้าพเจ้ามีบ้านพักอยู่ในโรงพยาบาล   ได้อยู่ในหมู่กัลยาณมิตรผู้สนใจทางปฎิบัติสมาธิภาวนา  แถมยังดำรงชีวิตอยู่ในวิถีของชาวพุทธเถรวาท ที่นิยมตื่นแต่เช้ามาใส่บาตร   ไปวัดในวันพระเพื่อ ไปทำบุญ  ในขณะเดียวกันก็มีความสนใจในการทำสมาธิภาวนาด้วย   เป็นเหตุให้ข้าพเจ้าเข้าสู่วิถีนี้ไปด้วย   วันแรกๆที่ข้าพเจ้าย้ายมาทำงานที่นี่   น้องสาวที่สนิทกันแถมเป็นผู้ที่สนใจในการปฎิบัติธรรม  และนิยมการตื่นแต่เช้าเพื่อใส่บาตร  ได้ชักชวนข้าพเจ้าตื่นตั้งแต่ตีห้า  เพื่อไปตลาด และไปใส่บาตร   นั่นเป็นครั้งแรกในรอบสิบปีเลยทีเดียวที่ได้กระทำเช่นนั้น  

ช่วงนั้นเป็นต้นเดือนเมษายน มีงานบวชส่างลองใหม่ๆ     ตอนเช้าๆ จะมีสามเณรตัวน้อยๆ ที่เพิ่งบวชใหม่  ออกมาบิณฑบาตร    การใส่บาตรกับสามเณรตัวน้อยๆ   ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกดีๆ  หลายอย่าง   พอได้ฟังเสียงของเณรน้อย สวดมนต์ให้พรหลังใส่บาตรทำให้ข้าพเจ้ามีความยินดีในใจลึกๆ  ว่า  เด็กๆ เหล่านี้มีโอกาสอันดีที่ได้เข้าสู่พุทธศาสนา   หลังจากนี้เมื่อพวกเขาเติบโตขึ้น  และลาสิกขาออกไป  น่าจะเป็นความทรงจำดีๆ ในชีวิตที่พวกเขาจะไม่ลืม

 

น้องสาวผู้รอบรู้ในเรื่องราว และอยู่มาก่อน  ได้บอกเล่าถึงพระจากวัดต่างๆ  ในเมืองนี้ ที่ออกมาบิณบาตร    และบอกเล่าถึงพระหลายรูปที่มักจะเดินผ่านเข้ามาในโรงพยาบาล  แถมเดินผ่านมาทางบ้านพัก ทุกวันว่า   สมณะเหล่านี้ท่านพากันเดินลงมาจากวัดบนดอย  ที่ชื่อว่าวัดดอยกิ่วขมิ้น    พระท่านจะเดินลงมาจากวัดบนดอยตั้งแต่ตีห้ากว่าๆ    และเส้นทางเดินของท่านคือ   จะเดินตัดผ่านเข้ามาในเขตรั้วโรงพยาบาลด้านหลัง   เดินผ่านถนนแถวบ้านพักแพทย์และแฟลตของเจ้าหน้าที่พยาบาล    จากนั้นเดินผ่านมาออกทางประตูหน้าของโรงพยาบาล   เข้าสู่ถนนใหญ่ มุ่งไปผ่านตลาดด้านหลัง  อ้อมผ่านไปทางสี่แยกไฟแดงกลางเมือง   วนกลับมาทางถนนด้านหน้าตลาด    กลับมาผ่านเข้าประตูหน้าของโรงพยาบาลอีกรอบ    นั่นคือท่านเดินผ่านเข้ามาในโรงพยาบาลถึงสองครั้ง    ทั้งขามาและขากลับ    แต่ข้าพเจ้าตื่นสายเกินไปที่จะพบเจอท่าน  และบางทีอาจจะเจอสมณะบางรูปตอนเดินขึ้นไปดูคนไข้ที่ตึก  แต่ส่วนใหญ่จะไม่เจอ   อาจเป็นเพราะบ้านพักของข้าพเจ้าอยู่เลยออกไป  และไม่ได้อยู่ใกล้เส้นทางที่ท่านเดินผ่าน ทว่าท่านก็เดินผ่านหน้าบ้านพักแพทย์หลังอื่นๆ อย่างน้อยสามสี่หลัง  ทุกวัน

 

เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลหลายคน  ที่นิยมใส่บาตรกับพระภิกษุจากวัดนี้  บางคนก็ดักรอใส่บาตรที่หน้าบ้านพักนั่นเอง

ส่วนบางคนที่ไปตลาดตอนเช้า  และได้พบเจอพระท่านเดินผ่านตลาด  ก็จะรอใส่บาตรที่หน้าตลาดเสียเลย  หรือไม่ก็ไปดักรอใส่บาตรที่หลังตลาด    บางคนกลับจากตลาดแล้วมารอใส่บาตรที่หน้าบ้านพักตนเอง

 

ข้าพเจ้าถามน้องหมออีกคนที่สนิทกันว่า  อยู่ที่นี่มาสิบกว่าปี  ได้เคยใส่บาตรกับพระจากวัดบนดอยหรือไม่ เธอบอกว่าเคยใส่หนึ่งครั้ง ที่หน้าบ้านพักกับแม่    และไม่เคยสนทนาอะไรกับท่าน    แต่พี่สาวนั้น ถ้ามาจากกรุงเทพฯ  มักจะสนทนาธรรมกับพระภิกษุรูปหนึ่งอยู่บ้างหลังใส่บาตร   พอกลับไปกรุงเทพฯ ก็มักจะส่งหนังสือมาให้โดย ฝากแม่ถวายท่าน    มาทราบภายหลังว่าพระภิกษุรูปนี้  ท่านมีท่าทีสำรวมระวังมากและเป็นที่ชื่นชอบของบรรดาญาติโยมทั้งหลาย  เพราะวัตรปฎิบัติท่านดูเรียบร้อยงดงาม  น้องสาวผู้รอบรู้กล่าวว่า  ท่านครองจีวรเรียบร้อย  มีท่าทางสำรวมระวัง เป็นที่น่านับถือ  ใครๆก็รอใส่บาตรกับท่าน      ด้วยเหตุนี้ท่านจึงได้รับอาหารจากญาติโยมทั้งหลายจนล้นบาตร และ ล้นย่ามที่ท่านสะพายมา แล้วต้อง เดินกลับขึ้นไปวัดบนดอย พร้อมกับสิ่งที่โยมถวายมากมาย ( และท่าจะหนักมาก )   ข้าพเจ้าจึงพูดเล่นๆว่า  การเป็นพระที่ป๊อบปูล่า เช่นนี้ ก็เป็นเหตุแห่งทุกข์แบบหนึ่งเหมือนกัน  เพราะมองขึ้นไปยังวัดบนดอยที่เห็นอยู่ไกลๆแล้ว  ไม่ใช่เรื่องง่ายๆที่จะเดินลงมา  แล้วก็เดินกลับขึ้นไป  พร้อมกับของหนักๆ    น่าเห็นใจท่านแท้ๆ    ข้าพเจ้าเลยถามว่าท่านมาจากไหนล่ะก่อนหน้านี้   ก็ได้รับคำตอบว่า  ท่านเดินธุดงค์มาจากไหนไม่รู้ ?    แล้วมาอยู่ที่นี่แปดปีกว่าๆ แล้ว

และท่านก็เดินลงมาบิณฑบาตรแบบนี้ทุกวันและทุกเช้า   เป็นเวลาแปดปีกว่าๆ เช่นกัน

 

พี่พยาบาลที่เป็นกำลังสำคัญของสังฆะโรงพยาบาลเราเล่าว่า  ได้พบเจอหลวงพี่เถรวาทรูปนี้ในวันหนึ่ง  ก่อนหน้านี้ก็ไม่เคยพูดคุยกับท่านมาก่อน  นอกจากใส่บาตรกับท่านทุกเช้า  ( ท่าทางท่านจะเป็นที่ป๊อบปูล่าจริงๆ  )  จนวันหนึ่งช่วงที่หลวงพี่พิทยาจะมาแม่ฮ่องสอน   พี่พยาบาลได้ขับรถผ่านไปพบเจอท่านกำลังเดินกลางแดดเปรี้ยงๆ  เวลาเที่ยงวัน  ด้วยความสงสารพระจึงหยุดรถถามท่านว่าจะไปธุระที่ไหน จะได้ขับรถไปส่ง   เพราะบางทีอาจจะผ่านไปทางนั้น    ท่านยอมขึ้นรถมาด้วย ( กับเหล่าสีกาที่นั่งมาในรถด้วยกันอีกสองสามคนวันนั้น )  พร้อมกับบอกว่า ท่านลงมาหาซื้ออะไหล่ไปซ่อมปั๊มน้ำของวัดบนดอยที่เสีย   ระหว่างทางรุ่นพี่พยาบาลจึงบอกเล่าถึงงานภาวนาที่จะมีในโรงพยาบาลให้ท่านฟัง   ปรากฏว่าหลวงพี่รูปนี้ท่านรู้จักประวัติเรื่องราวของหลวงปู่ติช นัท ฮันห์  เป็นอย่างดีทีเดียว  ทำเอาพี่พยาบาลแปลกใจมาก  พร้อมกับมาเล่าให้ฟังว่า  ที่ผ่านมาไม่เคยพูดคุยกับท่านเลย   บอกจากทำบุญใส่บาตร    จากการพูดคุยในวันนั้นทำให้ทราบว่า  ท่านเป็นพระสายปฎิบัติ   และสนใจในการปฎิบัติสมาธิภาวนา   แถมท่านได้กล่าวเตือนสติว่า  โยมสนใจการปฎิบัติหลายๆสายนั้นดีแล้ว  แต่โยมต้อง ย่อยสิ่งที่ได้มาด้วยนะ  ไม่งั้นจะท้องอืด   

   

 

หลังจากหลวงพี่พิทยากลับไป   สังฆะกลุ่มเล็กๆ ของเราก็เริ่มแน่นแฟ้นขึ้น   ในวันวิสาขบูชาที่จะมาถึง พวกเราจึงชักชวนกันว่า  น่าจะไปทำบุญถวายภัตราหารและถวายสังฆทานที่วัดบนดอยบ้าง แล้วก็ไปสนทนาธรรมกับหลวงพี่ท่านนี้บ้างท่าจะดี  

  ดังนั้น ในวันวิสาขบูชา กลุ่มสังฆะเราจึงได้นัดพบกันตอนตีห้าครึ่งหน้าหลวงพ่อขาว ( เป็นพระพุทธรูปของโรงพยาบาลที่เพิ่งสร้างขึ้น ) เรานั่งสมาธิยามเช้ากันที่หน้าหลวงพ่อขาว  จากนั้นตอนสายก็ไปตลาดซื้ออาหารเพื่อไปถวายพระ  มีอาหารบางส่วนที่พี่พยาบาลทำมาเองจากบ้านด้วย     เราขับรถขึ้นไปที่วัด ดังกล่าว   จัดเตรียมของถวายพระ  แล้วนั่งรอในวิหาร   สักครู่ท่านเจ้าอาวาสก็มาที่ศาลา  โดยมีพระภิกษุอีกสามรูปติดตามท่านมาด้วย     ข้าพเจ้าเคยได้ยินแต่เรื่องเล่าเกี่ยวกับหลวงพี่ผู้ป๊อบปูล่า     ทว่าไม่เคยพบเจอตัวจริงท่านเลย  แต่ในวันนั้น มีสมณะรูปหนึ่งในสามรูป  ที่เมื่อเดินเข้ามา ท่านจะดูสะดุดตามาก เนื่องด้วยท่าทางที่สงบและสำรวมระวัง  แถมดูเยือกเย็น และ ผ่อนคลาย  และมีรอยยิ้มน้อยๆ   เป็นรอยยิ้มที่ข้าพเจ้ารู้สึกคุ้นเคยอย่างไรไม่ทราบ  ภายหลังจึงรู้ว่า  สมณะรูปนี้ก็คือหลวงพี่ที่บรรดาญาติโยมทั้งหลายกล่าวถึง   และนิยมใส่บาตรกับท่านนั่นเอง  หลวงพี่ที่เดินผ่านเข้ามาในโรงพยาบาลทุกวัน   แต่ข้าพเจ้าก็ไม่เคยพบเจอท่านสักครั้ง แม้จะอยู่ที่นี่มาเกือบสองเดือนแล้วก็ตาม

 

ภายหลังพิธีการต่างๆ    และท่านเจ้าอาวาสกลับไปที่กุฏิของท่านแล้ว   พวกเราจึงเรียนหลวงพี่ว่า  จะขออยู่สนทนาธรรมกับท่านสักครู่  หลวงพี่ท่านก็ยิ้มอย่างอ่อนโยน  แล้วนั่งสนทนาธรรมกับเรา    หลวงพี่กล่าวถึงอะไรหลายๆอย่างจากการปฎิบัติ  กล่าวถึงการรู้จักเฝ้ามองดูจิตใจของเรา    พร้อมกับบอกว่า   การก่อเกิดอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งของจิตนั้น  มีเหตุและปัจจัย  ทุกสิ่งมีมาแต่เหตุนั้นๆ   แล้วท่านก็กล่าวถึงเรื่องของจิต    และการก่อเกิดอารมณ์ต่าง  ๆ  ว่า   ย่อมมีองค์ประกอบของมัน  ไม่ใช่ประกอบด้วยสิ่งเดียวโดดๆ    ท่านเปรียบเทียบว่า  ก็เหมือนกับศาลาหลังนี้   ที่ประกอบด้วยพื้น  ประกอบด้วยฝนัง ประกอบด้วยหลังคา    ถ้าถามพื้นว่า  เธอคือศาลาหรือ  พื้นก็บอกว่าไม่ใช่ฉันเป็นพื้น    ถ้าถามฝนังว่าเธอคือศาลาหรือ  ฝนังก็บอกว่าไม่ใช่ฉันเป็นฝนัง  ถามหลังคาว่าเธอเป็นศาลาหรือ  หลังคาก็บอกว่าไม่ใช่ ฉันเป็นหลังคา    แต่ทุกสิ่งที่กล่าวมานั้นประกอบกันขึ้นเป็นศาลาหลังนี้ หากเมื่อเราถอดองค์ประกอบที่ว่าออกมาเป็นส่วน ๆ แล้ววางกองไว้   ก็จะไม่มีศาลาอีกต่อไป   

 ข้าพเจ้าว่าคำกล่าวของท่านมีความลึกซึ้งบางอย่าง   และขณะที่ท่านพูดสนทนากับเรานั้น  ท่านยิ้มอย่างมีความสุขและมีท่าทีอ่อนโยนมากทีเดียว  หลวงพี่กล่าวว่าการปฎิบัติธรรมคือการฝึกที่จะรู้จักจิตใจของเรา   เป็นการฝึกปัญญา  ไม่ใช่อะไรอย่างอื่น   แถมภายหลังที่ได้สนทนาธรรมกับท่านอีกครั้ง  ท่านก็บอกสอนต่อว่า เมื่อเราไม่ชอบใจหรือไม่พอใจสิ่งใด  เรามักจะกล่าวโทษว่าสิ่งนั้นทำให้เราทุกข์  คนนั้นคนนี้ทำให้เราทุกข์    ท่านได้ชี้แนะเปรียบเทียบให้เราพิจารณาอย่างถ่องแท้ว่า    สิ่งนั้นทำให้เราทุกข์จริงหรือไม่  หรือว่าจิตใจเรานี่เองที่เป็นเหตุแห่งทุกข์ทั้งปวง  แต่เรากลับไม่รู้ตัว มัวไปโทษแต่สิ่งภายนอก 

          

  ท่านชี้แนะว่า   "  ถ้าเราเข้าใจจิตใจตนเองและปรับที่จิตใจตนเอง  ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ไม่ทุกข์ อีกแล้ว แถมจะมีความสุขอยู่ตลอดเวลาไม่ว่าจะกระทำสิ่งใดอยู่ก็ตาม   "

เมื่อกลับลงมาจากวัดบนดอย      ข้าพเจ้าได้ตระหนักรู้ว่า  หลวงพี่เถรวาทรูปนี้ท่านมีความสุข    มีความเบิกบาน อยู่ภายใน   ด้วยท่าทางที่สำรวมระวัง  แต่ท่านก็ยิ้มและหัวเราะกับเราได้  แถมเป็นไปโดยธรรมชาติ ท่านไม่ได้ทำท่าทางเคร่งขรึมเป็นหุ่นยนต์  หรือเสแสร้ง แกล้งทำ     แต่ท่านคงไว้ซึ่งความสงบอยู่ภายใน    และไม่ว่าจะอย่างไรท่านก็แสดงออกมาอย่างชัดเจนว่า  ท่านเป็นพระเถรวาทที่มีความสุข  แถมเป็นความสุขที่พวกเราทั้งหลายยังไปไม่ถึง    เพราะสุขของท่านนั้นไม่ใช่สุขแบบโลกๆ  อย่างเรา .