TOR (Term of Reference)  เรียกเป็นภาษาไทยว่า ข้อกำหนดลักษณะเงื่อนไขและการดำเนินงาน  ซึ่งเป็นเหมือนพันธะสัญญาการจ้างบุคคลเพื่อทำการวิจัย ซึ่งต้องมีรายละเอียดการจ้าง เป้าหมาย และเงื่อนไขต่างๆ เพื่อเป็นพันธะสัญญาต่อกัน  ปัจจุบันเราถือว่าวิธีการนี้ สามารถเทียบเคียงมาใช้เป็นกลไกสำคัญในการบริหารแนวใหม่ที่มุ่งกระจายอำนาจ และให้มีความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้ โดยเทียบเคียงใช้กับงานอื่น ที่ไม่ใช่งานวิจัยก็ได้   
        ผมขอนำเสนอตัวอย่างการเขียน TOR ของหน่วยงานหนึ่งเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันครับ... 
***************************
(ตัวอย่าง TOR) ข้อกำหนดและรายละเอียดการจ้างดำเนินงานจัดทำแผนการจัดการ     ศึกษาของศูนย์การเรียน :บริษัทไดสตาร์ อิเลคทริก คอร์ปอเรชั่น จำกัด
 
1.ลักษณะหรือประเภทของงาน
       เป็นงานวิจัยเพื่อจัดทำแผนการศึกษาของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ อิเลคทริก
คอร์เปอเรชั่น จำกัด ซึ่งเป็นสถานประกอบการที่ต้องการจัดการศึกษาในรูปศูนย์การเรียน ตามมาตรา12 ใน พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ และเข้าร่วมโครงการนำร่องส่งเสริมการจัดการศึกษาของสถานประกอบการกับสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา โดยมีขอบข่ายงานที่ต้องดำเนินงาน ประกอบด้วน 1) ชื่อศูนย์การเรียน  2) วัตถุประสงค์ของศูนย์การเรียน 3) ที่ตั้งศูนย์การเรียน  4) รูปแบบการจัดการศึกษา 5) ระดับการศึกษาที่จัด  6) หลักสูตรของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ และแนวทางการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ในการทำงานของพนักงาน  7) ระบบประกันคุณภาพภายใน 8) บุคลากรของศูนย์การเรียน  9)  ข้อกำหนดเกี่ยวกับคณะกรรมการศูนย์การเรียน  เพื่อเป็นเอกสารประกอบการในการขอจัดตั้งศูนย์การเรียน  บริษัทไดสตาร์ฯ ต่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาระยอง เขต 1
2. วัตถุประสงค์
เพื่อทำแผนการจัดการศึกษาของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ฯ
3.วิธีการทำงาน
        การวิจัยครั้งนี้ มีขั้นตอนการดำเนินงาน ดังนี้
1)   จัดประชุมผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของบริษัท และผู้ที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาระยองเขต 1 เพื่อร่วมกันพิจารณาประเด็นที่จะบรรลุในแผนการจัดการศึกษาของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ฯ  (ตามข้อที่ 4 ในกฎกระทรวงฯ ว่าด้วยสิทธิของสถานประกอบการในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในศูนย์การเรียน พ.ศ.2547  อย่างน้อย 9 ประเด็น ดังกล่าวข้างต้น ) รวมทั้งพิจารณาแนวทางการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ของพนักงานให้เป็น่สวนหนึ่งของการเรียนตามหลักสูตร
2)   ศึกษาและรวบรวมเอกสาร ข้อมูลต่าง  ๆ  ที่เกี่ยวข้องกับแผนการจัดการศึกษา
3)   จัดทำแผนการศึกษาของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ฯ
4)   นำเสนอต่อคณะกรรมการศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ ฯ เพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ
4.ปริมาณงานและขอบข่ายการดำเนินงาน
       ปริมาณงานและขอบข่ายการดำเนินงาน ที่ปรึกษาจะต้องศึกษาตามระเบียบวิธีวิจัย และจัดทำเป็นรูปเล่ม ขนาด A4 จำนวน 2 เล่ม พร้อมแผ่นบันทึกข้อมูล โดยมีสาระครอบคลุมหัวข้อต่าง ๆ  ที่กฎกระทรวงฯ กำหนด ดังนี้
 
1)   ความเป็นมาและคามสำคัญของปัญหา
2)   วัตถุประสงค์ของศูนย์การเรียน
3)   ที่ตั้งศูนย์การเรียน
4)   รูปแบบและแนวทางการจัดการศึกษา
5)   ระดับการศึกษาที่จัด
6)   หลักสูตรที่จัดการศึกษาแผนการเรียนตลอดหลักสูตร แนวทางการจัด และแนวทางการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ของพนักงานให้เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตร
7)   ระบบประกันคุณภาพภายใน ประกอบด้วน 1) แผนพัฒนาของศูนย์การเรียน : บริษัทไดสตาร์ฯ (วิสัยทัศน์ ภารกิจ วัตถุประสงค์ ความพร้อมด้านบุคลากร อาคาร สถานที่ในการจัดการเรียนการสอน แผนงานโครงการในการพัฒนาบุคลากร ) 2)ขั้นตอนการดำเนินงานประกันคุณภาพภายในของศูนย์การเรียน 3) มาตรฐานที่ใช้ในการประกันคุณภาพภายในของศูนย์การเรียน  4) การตรวจสอบคุณภาพและการรายงานคุณภาพการศึกษาประจำปี
8)   บุคลากรทางการศึกษาของศูนย์การเรียน ที่จะเป็นผู้บริหารผู้ประสานงานและผู้สอนในศูนย์การเรียนจากบริษัทเองหรือจากหน่วยงานภายนอก พร้อมคุณวุฒิการศึกษาและรายวิชาที่จะสอบ
9)   ข้อกำหนดเกี่ยวกับคณะกรรมการศูนย์การเรียน เกี่ยวกับอำนาจหน้าที่และองค์ประกอบของคณะกรรมการฯ ซึ่งจะต้องสอดคล้องกับกฎกระทรวงฯ
5)ระยะเวลาดำเนินงาน
       ระยะเวลาการดำเนินงาน 3 เดือน (ธันวาคม 2548 - กุมภาพันธ์  2549)
6)ค่าจ้างดำเนินงาน
      การจ่ายเงิน แบ่งเป็น 3 งวด ดังนี้
งวดที่ 1  ร้อยละ 30 เป็นเงิน 15,000 บาท (หนึ่งหมื่นห้าพันบาทถ้วน) เมื่อนักวิจัยลงนามในสัญญา และส่งเค้าโครงร่างการวิจัยพร้อมทั้งแผนการดำเนินเรียบร้อยแล้ว
งวดที่ 2 ร้อยละ 40 เป็นเงิน 20,000 บาท (สองหมื่นบาทถ้วน) เมื่อนักวิจัยได้ส่งร่างรายงานการวิจัย
งวดที่ 3 ร้อยละ 30 เป็นเงิน 15,000 บาท (หนึ่งหมื่นห้าพันบาทถ้วน) เมื่อนักวิจัยได้ส่งรายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ ที่ได้ปรับแก้ตามข้อเสนอของที่ประชุมของคณะกรรมการศูนย์การเรียน และได้รับคามเห็นชอบจากสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาแล้ว
หมายเหตุ
        1.ค่าจ้างการวิจัย รวมค่าใช้จ่ายทั้งหมดอันเนื่องจากการดำเนินการวิจัย ได้แก่ การ
วิจัย การประชุมอบรมบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของศูนย์การเรียน การรวบรวมข้อมูลการวิเคราะห์ข้อมูล การเขียนและพิมพ์ การจัดทำรายงาน
        2. ภาษีและอากรแสตมป์อันเนื่องมาจากการจ้างเป็นของผู้ทำวิจัย
        3. ลิขสิทธิ์ของงานวิจัยเป็นของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาการพิมพ์หรือการดำเนินการอื่นใด เพื่อจำหน่ายและเผยแพร่โดยนักวิจัยจะต้องได้รับอนุญาตจากสำนักงานฯ ก่อน
                       
-----------------------------------------------------------------------
                    ( อนึ่ง ในการดำเนินการนั้น ควรมีการแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินการอย่างน้อย 2 คณะ คือ 1) คณะกรรมการดำเนินการจ้าง  2) คณะกรรมการตรวจรับงาน)