เธอไม่เคยเห็นหน้าแม่แม้แต่รูปถ่ายยังไม่มีสักใบ แต่หลังจากที่เธอเข้าห้องเรียน ภายใต้โครงการ “คลินิกกฎหมายชาวบ้าน (ด้านสถานะและสิทธิบุคคล) อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่” เธอจึงพยายามหาข้อมูลเกี่ยวกับตัวเธอให้ได้มากที่สุด จนในที่สุดก็ได้เบอร์โทร.ของแม่เธอ และได้ทราบประวัติตัวเองบ้าง

นางสาววาสนา หมี่แซ่ : ผู้ไม่มีเลข ๑๓ หลัก

---------------------------

เรื่องราวชีวิตของนางสาววาสนา หมี่แซ่ 

---------------------------

          เกิดเมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๕   ที่..... ตำบลเปียงหลวง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ (แม่จำได้ว่ามีเอกสารรับรองการเกิดแต่ถูกไฟ้ไหม้) ด้วยความยากจนทำให้แม่เธอต้องทอดทิ้งเธอระหกระเหินไปทำงานและให้น้องสะใภ้เลี้ยงดูแลแทน

          น้องสะใภ้ของแม่ก็เลี้ยงดูวาสนา หมี่แซ่ ได้ระยะหนึ่งเท่านั้น ก็ต้องพบกับปัญหาเดียวกับแม่ (การฝืดเคืองจนทำให้ไม่มีกิน) ทำให้น้องสะใภ้ต้องยกนางสาววาสนา หมี่แซ่ ให้กับอาจารย์เดวิด (เมื่อก่อนอยู่ที่เปียงหลวง)ผู้อำนวยการศูนย์นิมิตใหม่

          ต่อมาศูนย์ฯดังกล่าวได้ย้ายมาอยู่ อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ นางสาววาสานา หมี่แซ่ ก็ได้ย้ายตามมาด้วยเธอได้เรียนหนังสือเรื่อยมาจนปัจจุบันเธอเรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ณ โรงเรียนไทยรัฐวิทยา เธอเป็นเด็กที่เรียนเก่ง เธอฝันว่าสักวันจะต้องได้รับทุนการศึกษาอย่างเพื่อน ๆ และจะเรียนให้สูงที่สุดเท่าที่จะทำได้และขณะเดียวกันเธอได้รับการสำรวจเพื่อจัดทำทะเบียนสำหรับบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียน เมื่อกรกฎาคม ๒๕๕๑ จากทางโรงเรียนด้วยแต่จนถึงปัจจุบันเธอก็ยังไม่ได้รับการถ่ายบัตรประจำตัวผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียน 

          เธอไม่เคยเห็นหน้าแม่แม้แต่รูปถ่ายยังไม่มีสักใบ แต่หลังจากที่เธอเข้าห้องเรียน ภายใต้โครงการ“คลินิกกฎหมายชาวบ้าน (ด้านสถานะและสิทธิบุคคล) อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่” เธอจึงพยายามหาข้อมูลเกี่ยวกับตัวเธอให้ได้มากที่สุด จนในที่สุดก็ได้เบอร์โทร.ของแม่เธอ และได้ทราบประวัติตัวเองบ้าง

          นางสาววาสนา หมี่แซ่ ได้เรียนรู้ถึงปัญหาสถานะบุคคลของตัวเอง และเข้าใจว่าจะต้องแก้ไขอย่างไรต่อไป วันที่ ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒ เธอได้เขียนจดหมายถึงนายอำเภอแม่อายสอบถามความคืบหน้าในการจัดทำทะเบียนผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียน และเธอก็ได้รับข่าวดีจากทางอำเภอแม่อายว่า “ให้เข้าไปถ่ายบัตรได้ และนัดรับบัตรผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียน (หลังสงกรานต์)”

---------------------------

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับบิดา มารดาของนางสาววาสนา หมี่แซ่         

---------------------------

·       บิดา ชื่อ นายเลาอ๋อ หมี่แซ่ ปัจจุบันเสียชีวิต

·       มารดา ชื่อนางอี่ เกิดที่ประเทศจีน และอพยพเข้าประเทศพม่า ถือบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย หมายเลข ๐๐-๕๐๐๑-xxxxxx-xทำงานเป็นลูกจ้างอยู่อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

---------------------------

สถานะบุคคลของนางสาววาสนา หมี่แซ่ ตามกฎหมายไทย

---------------------------

·     มีสถานะเป็นคนไร้รัฐเพราะไม่ได้รับการบันทึกตัวบุคคลในทะเบียนราษฎรของรัฐใดเลย

·     มีสถานะเป็นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยแต่ไม่ได้สัญชาติไทยตามมาตรา๗ทวิวรรคหนึ่งแห่งพระราช บัญญัติสัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘แก้ไขเพิ่มเติมพ.ศ.๒๕๓๕จึงมีสถานะเป็นคนต่างด้าวในประเทศไทยและไม่ปรากฎว่ามีสัญชาติของรัฐใดเลย ดังนั้นจึงประสบปัญหาความไร้สัญชาติตั้งแต่เกิดถึงปัจจุบัน

·     มีสถานะโดยถูกถือเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย ตามมาตรา๗ทวิวรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘แก้ไขเพิ่มเติมพ.ศ.๒๕๓๕เพราะเกิดในประเทศไทยและไม่มีสัญชาติไทยจึงถูกถือเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมายทั้งที่เกิดในประเทศไทยนับตั้งแต่เกิด – ๒๗ ก.พ. ๒๕๕๑วันที่ พรบ.สัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพรบ.สัญชาติ(ฉบับที่ ๒และ ๓) พ.ศ.๒๕๓๕มีผลใช้บังคับ

·     มีสถานะเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองถูกกฎหมายโดยผลของบทบัญญัติมาตรา ๒๒ประกอบกับ มาตรา ๗ทวิ วรรคสามแห่ง พรบ.สัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘แก้ไขเพิ่มเติม(ฉบับที่๒) พ.ศ.๒๕๓๕และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่๔ ) พ.ศ. ๒๕๕๑ซึ่งวางหลักไว้ว่าฐานะการอยู่ของคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศจะต้องไม่ขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชน ดังนั้น น.ส.วาสนา หมี่แซ่ ซึ่งเป็นคนต่างด้าวทีเกิดในประเทศไทยจีงไม่อาจถูกถือเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย ทั้งนี้เป็นไปตามหลักทั่วไปที่ว่าจะลงโทษบุคคลในความผิดที่บุคคลนั้นมิได้กระทำไม่ได้

       แต่อย่างไรก็ตามในระหว่างที่ยังไม่มีกฎกระทรวงออกมากำหนดฐานะการอยู่ในประเทศไทย คนต่างด้าว กลุ่มดังกล่าวจึงยังคงถูกถือเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย ทั้งที่เกิดในประเทศไทย                           

  ซึ่งจากข้อเท็จจริงปรากฎว่านับตั้งแต่วันที่ ๒๘กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันเป็นระยะเวลา ๑ ปีกว่าแล้ว ยังไม่มีกฎกระทรวงออกมากำหนดสถานะการอยู่ในประเทศไทยสำหรับกลุ่มคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทย ซึ่งส่งผลให้น.ส.วาสนา หมี่แซ่ซึ่งมีสถานะเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทย ยังคงถูกถือเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมายจนถึงทุกวันนี้

---------------------------

ข้อเสนอแนะเพื่อการแก้ไขปัญหาสถานะบุคคลของนางสาววาสนา หมี่แซ่

---------------------------

๑.      จากการสำรวจเพื่อจัดทำทะเบียนสำหรับบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียน ของทางโรงเรียนไทยรัฐวิทยา นางสาววาสนา หมี่แซ่จะได้รับการจัดทำทะเบียนประวัติสำหรับลงรายการบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนตามแบบท.ร.๓๘ กและได้รับการกำหนดเลขประจำตัวประชาชนเป็นบุคคลรหัส๐เลขหลักที่๖และหลักที่๗เป็นเลข๘๙ทั้งนี้ นางสาววาสนา หมี่แซ่ เป็นบุคคลที่มีอายุกว่า ๕ ปี

จึงต้องทำบัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนตามกฎกระทรวงกำหนดให้คนซึ่งไม่มีสัญชาติไทยปฏิบัติเกี่ยวกับการทะเบียนราษฎร และกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมพ.ศ.๒๕๕๑และระเบียบสำนักทะเบียนกลางว่าด้วยการจัดทำบัตรประจำตัวผู้ไม่มีสัญชาติไทยพ.ศ.๒๕๕๑

๒.     หลังจากที่นางสาววาสนา หมี่แซ่ ได้รับบัตรประจำตัวผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียนแล้ว ควรดำเนินการขอหนังสือรับรองการเกิด ตามบทบัญญัติมาตรา ๒๐/๑ แห่งพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. ๒๕๓๔ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย พรบ.การทะเบียนราษฎร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๑ หรือขอหนังสือรับรองสถานที่เกิด ตามบทบัญญัติมาตรา ๘๓ แห่ง พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. ๒๔๕๗

๓.     ขอสัญชาติไทยตามยุทธศาสตร์การจัดการปัญหาสถานะและสิทธิของบุคคล พ.ศ.๒๕๔๘

กรณีเด็กที่เรียนอยู่ในสถานศึกษาที่เกิดหรืออาศัยอยู่ในประเทศและจบการศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาของไทย

---------------------------

สนใจอ่านประวัติของนางสาววาสนา (ฉบับเขียนด้วยตัวเอง)