เมื่อพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทแบบลังกาวงศ์ตั้งมั่นแล้ว

หลักความเชื่อในสมัยอาญาจักรสุโขทัย

ช่วงนี้มีเรื่องเล่าถึงระบบความเชื่อความศรัทธาในช่วงเมืองสุโขทัยเรืองอำนาจมีดังนี้

1 . ดั้งเดิมของความเชื่อ  ชาวอาณาจักรสุโขทัยแต่เดิมมามีความเชื่อในสิ่งลึกลับเป็นวิญญาณนิยม คือมีผีบ้าน  ผีเมือง  เทวดา  อารักษ์  เจ้าป่า  และมีความเชื่อทางอภินิหาร  ทางไสยศาสตร์  ตลอดจนมาจากสายรากทางศาสนาพราหมณ์

2 . พระพุทธศาสนา  นิกายมหายานเข้ามาในแถบนี้นานแล้วก่อนที่ต่อมาอาญาจักรสุโขทัยได้น้อมรับเอา  ลัทธิลังกาวงศ์เป็นนิกายเถรวาท  ก่อเกิดคณะสงฆ์ใหม่  มีความเรียบง่ายสืบทอดตลอดมา

คณะสงฆ์ใหม่นี้ได้ศึกษาข้อวัตรปฏิบัติขยายหลักพุทธธรรมออกไปอบรมสั่งสอนยังหัวเมืองน้อยใหญ่  เป็นเหตุให้สังคมชาวบ้านเมืองในยุคสุโขทัยมีการสื่อสารผ่านทางคณะสงฆ์  และสถาบันกษัตริย์ให้การอุปถัมภ์เชื่อมโยงชุมชนกับฝ่ายผู้ปกครองเป็นไปในทิศทางเดียวกัน  การนำเอาหลักพุทธธรรมนำการเมืองก่อเกิดความเจริญรุ่งเรืองมีวัดสร้างขึ้นมากมีพระพุทธศิลป์ที่สวยงามมีองค์พระเจดียสถานมากแห่ง  

  ส่งผลถึงธรรมจรรยาของผู้คนอยู่ดีมีความสงบสุข  ก่อเกิดรากฐานทางวัฒนธรรมไทยสืบต่อไป  เมื่อพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทแบบลังกาวงศ์ตั้งมั่นแล้วทำให้พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานค่อยเสื่อมสลายไปในที่สุดนั้นแล.