จากไปด้วยใจสงบ

วัตถุประสงค์

1. เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลแบบองค์รวมได้รับการตอบสนองความต้องการทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณอย่างเหมาะสมเพียงพอ

2. เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถปรับตัว ปรับอารมณ์ ปรับความรู้สึกต่างๆ และยอมรับความตายได้

3. เพื่อช่วยให้ญาติและครอบครัวสามารถปรับตัว ปรับอารมณ์ ยอมรับความสูญเสียที่จะเกิดขึ้นในครอบครัว

4. เพื่อช่วยลดสภาวะความเจ็บปวด ทุกข์ทรมานจากความเจ็บป่วยและวิธีการรักษา

5. เพื่อให้ผู้ป่วยวาระสุดท้ายจากไปอย่างสงบ ที่ควรได้รับการดูแลบำบัดจนวินาทีสุดท้าย

การดูแลด้านจิตวิญญาณ

หลักการ

- ให้ปฏิบัติตามพิธีกรรมตามหลักศาสนาที่ตนเองนับถือ-ศรัทธา โดยไม่รบกวนผู้ป่วยคนอื่น และไม่ก่อให้เกิดความเสียหาย

- ตอบสนองให้ผู้ป่วยได้มีสิ่งที่เป็นเครื่องยึดเหนียวจิตใจตามความต้องการ เช่น บุคคล สิ่งของ ธรรมชาติ หรือศาสนวัตถุ หากไม่เป็นการรบกวนสิทธิผู้ป่วยท่านอื่น

กิจกรรม

- ประเมินความต้องการด้านจิตวิญญาณความเชื่อ พื้นฐาน วัฒนธรรม ประเพณี ที่ผู้ป่วยและครอบครัวยึดถือปฏิบัติ

- สร้างสัมพันธภาพที่ดี คือ ความสม่ำเสมอ เพื่อให้เกิดความไว้วางใจ

- ให้ความสำคัญกับสิ่งที่ผู้ป่วยบอกเล่าพฤติกรรมที่ผู้ป่วยแสดงออกมา รวมทั้งข้อมูลจากญาติและครอบครัว เพื่อนำมาวางแผนการดูแล

- อนุญาติให้ปฏิบัติพิธีกรรมตามความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี

- ส่งเสริมเรื่องการทำจิตใจสงบ โดยการทำสมาธิ การสวดมนต์ การฟังบทสวด หรือเทปธรรมะ ให้ญาติอ่านหนังสือธรรมะให้ผู้ป่วยฟัง

- อนุญาติให้นำสิ่งของที่เป็นเครื่องยึดเหนียวจิตใจมาไว้ให้ผู้ป่วยตามต้องการ หากไม่มีราคาสูง เสี่ยงต่อการชำรุด หรือสูญหาย

- ส่งเสริมการประกอบพิธีกรรม โดยไม่รบกวนผู้ป่วยท่านอื่น และไม่เกิดความเสียหาย

- ให้ผู้ป่วยได้รับการปรนนิบัติในช่วงสุดท้ายก่อนสิ้นใจ ตามความเชื่อ ความศรัทธาทางศาสนาของแต่ละบุคคล

- คริสต์ มีพระเจ้าอยู่ในใจ ปฏิบัติตามคำสอนของพระเจ้าเตือนสติ ไม่ปฏิเสธพระเจ้า การสวดอ้อนวอน การมอบกายถวายชีวิตให้พระเจ้า

- อิสลามเปิดโอกาสให้ครอบครัวประกอบพิธีก่อนสิ้นลมหายใจ ญาติจะกระซิบข้างหูว่า “กาลิมะห์” หมายความว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลเลาะห์จะเป็นที่พึ่งปรารถนาสำหรับมุสลิม

- พุทธ พระปัญญาและคุณธรรม การฝึก การพัฒนาจิต ช่วยให้จิตสว่าง ปราศจากกิเลสให้ยอมรับการเจ็บป่วย ปรับตัวต่อการเจ็บป่วย ช่วยให้สวดมนต์ เจริญสติ ฝึกสมาธิ ในขณะที่ผู้ป่วยกำลังจะเสียชีวิตให้ญาติ-พี่น้องหรือพยาบาลชี้นำทาง อาจทำโดยจูงใจให้ภาวนาในใจว่า พุทโธ-พุทธัง-ธัมมัง-สังฆัง สัมมาอะระหัง

การดูแลทางด้านจิตใจ

หลักการ

1. ให้ความรัก

- ใช้หลักเมตตาในการดูแลให้ ผู้ป่วย ได้ระบายความในใจ

- สนับสนุนให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในการดูแล ตัดสินใจ ตอบสนองความต้องการของผู้ป่วย

- ให้กำลังใจกับผู้ป่วยและญาติไม่ทำลายความหวัง

- แนะนำเรื่องการใช้คำพูด การสื่อสาร การแสดงออกที่เหมาะสมแก่ญาติในรายที่ไม่มีประสบการณ์ ในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายมาก่อน

2. ช่วยให้จิตใจผู้ป่วยจดจ่อในสิ่งที่ดีงาม

- จะทำให้จิตใจเป็นศีลและสงบ ทำให้ความกลัว ความคิดถูกคุกคามจิตให้น้อยลง สามารถเผชิญความเจ็บปวดได้ดีขึ้น อาจนำพระพุทธรูปที่ผู้ป่วยนับถือมาไว้ให้

3. ช่วยปลดเปลื้องสิ่งที่ค้างคาใจ

- ชักชวนให้ทำบุญ ถวายสังฆทาน สอบถามถึงภาระกิจที่ยังคั่งค้าง สิ่งที่ผู้ป่วยต้องการทำ ช่วยเหลือให้สิ่งนั้นเสร็จสิ้น หากมีความโกรธแค้นใคร แนะนำให้อภัย ไม่ถือโทษ โกรธเคืองอีกต่อไป หรือขออโหสิกรรม ช่วยปลดเปลืองความรู้สึกผิดออกไป

4. ช่วยให้ผู้ป่วยยอมรับความตายที่จะมาถึง

- ให้ข้อมูลเกี่ยวกับแผนการรักษาพยาบาล เพื่อให้ผู้ป่วยยอมรับความจริง โดยพิจารณาเมื่อหากการให้ข้อมูลตามสภาพการยอมรับของผู้ป่วยและญาติในการดูแลทางจิต

5. ช่วยให้ผู้ป่วยปล่อยวางสิ่งต่างๆ

- สร้างบรรยากาศแห่งความสงบ เตือนสติให้ทราบว่า ทรัพย์สินเป็นเพียงชั่วคราว เมื่อถึงเวลาก็ต้องให้ผู้อื่นดูแลต่อไป

- งดในการพูดคุย ถกเถียง หรือร้องไห้ที่เป็นการรบกวนผู้ป่วย เพราะจะเพิ่มความวิตกกังวล และขุ่นเคืองใจให้ผู้ป่วยได้