บือบ้าน  คำนี้คงไม่คุ้นหูมากนัก  แม้แต่คนอีสานที่เป็นเจ้าของคำก็คงไม่คุ้นหรือบางคนก็ลืมไปเสียเลยว่ามีคำนี้อยู่ในสาระบบภาษาอีสาน   เหตุที่มาที่จะเล่าเรื่อง บือบ้านให้ทุกท่านฟังเพราะเป็นจังหวะเหมาะที่หมู่บ้านที่ผมอาศัยอยู่(บ้านป่าบาก  ต.ขอนแก่น  อ.เมือง  จ.ร้อยเอ็ด)ได้ร่วมกันสร้างศาลาประชาคมและมีการจัดสร้าง บือบ้าน  วันที่ผมไปดูสถานที่ทำบือบ้านนั้นได้สนทนาถึงทิศทางการวางกับผู้ใหญ่บ้านเผอิญมีข้าราชการท่านหนึ่ง(ซี9)  ลูกหลานชาวบ้านป่าบากได้เดินมาชมสถานที่เช่นกันและถามผมว่าอะไรคือบือบ้าน?  คำถามนี้ชวนให้ผมสังเวชใจอย่างยิ่ง  เพราะท่านนั้นเป็นผู้สูงอายุมากกว่าผมน่าจะเข้าใจ  ด้วยควาสะเทือนใจอย่างแรงจึงอยากอธิบายให้ท่านทั้งหลายฟังเสียเลย

                บือบ้าน คำนี้กร่อนมาจาก สายบือ(สะดือ)  หมายถึง บริเวณกึ่งกลางของหมู่บ้าน  ชาวอีสานจะสร้างศาลากลางบ้าน(ศาลาประชาคม)   และมีการฝังหลักบ้านที่เรียกกันว่า บือบ้าน  ธรรมเนียมการฝังหลักบ้านก็เช่นเดียวกับการฝังหลักเมือง  คือ การสร้างสัญลักษณ์อันเชื่อนกันว่าเป็นที่สถิตของผีผู้มีอำนาจเพื่อให้ปกป้องคุ้มครองชาวบ้าน  ทุกปีชาวบ้านจะมีการจัดประเพณีบูชาบือบ้านเพื่อความสงบสุขของชาวบ้าน

                ความสำคัญของบือบ้านนั้นใช้เพียงเป็นที่ยึดเหนี่ยวทางใจของชาวบ้าน  หากแต่เป็นการสร้างสัญลักษณ์เพื่อควบคุมพฤติกรรมของคนในสังคมนั้น ๆ กล่าวคือ  เมื่อจะเดินทางไปที่ใดก็ต้องมากราบลาเพื่อขอพรอันเป็นการเสริมกำลังใจ  หรือเมื่อใครเดินทางผ่านบือบ้านต้องหยุดกระทำการคารวะก่อนและยังควบคุมพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมโดยอิงว่าหากทำแล้วผีหลักบ้านบือบ้านจะทำร้ายให้ถึงแก่ความตายได้ 

                ดังนั้นบือบ้านจึงเป็นมากกว่าหลักแก่นของหมู่บ้าน  แต่เป็นการสร้างกุศโลบายเพื่อสร้างความสุขสงบมาสู่ชุมชนได้เป็นอย่างดี

 

 

ปล. ขั้นตอนการฝังหลักบือบ้านจะกล่าวในโอกาสต่อไป(ตอนนี้เขายังไม่ทำพิธีกันเลย)พร้อมกับภาพวันงานจะนำเสนอให้ชมด้วยครับ