นานาทัศนะ: การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้ในภาคการศึกษา
นานาทัศนะ: การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้ในภาคการศึกษา
บทนำ
สืบเนื่องจากนโยบายและยุทธศาสตร์กระทรวงศึกษาธิการเร่งรัดผลักดันการกระจายอำนาจและสร้างความเข้มแข็งให้องค์กรการศึกษา โดยเฉพาะสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ให้มีศักยภาพสูงขึ้นในการทำงานตามบทบาทหน้าที่และภารกิจงานขององค์กร สามารถจัดการองค์กรให้บรรลุตามเป้าหมายขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และต่อเนื่องยั่งยืน กับแนวคิดและทิศทางของการปฏิรูประบบราชการที่ต้องการขับเคลื่อนให้องค์กรภาครัฐดำเนินการจัดการความรู้เพื่อให้เอื้อต่อการใช้ความรู้ในการทำงานตามขอบเขตความรับผิดชอบ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ ทำให้เกิดการขับเคลื่อนการนำการจัดการความรู้สู่การพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรการศึกษาทุกระดับ โดยมีเป้าหมายสูงสุดเพื่อการพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม ดำเนินการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กรทางการศึกษาด้วยการจัดการความรู้ โดยมีวัตถุประสงค์หลัก คือ ศึกษารูปแบบการจัดการความรู้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม สนับสนุน และจัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน ให้เป็นรูปแบบสำหรับขยายผลไปสู่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาขั้นพื้นฐานอื่น รวมทั้งเพื่อให้ได้นโยบายและยุทธศาสตร์การส่งเสริมสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้ใช้การจัดการความรู้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กร
โครงการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กรทางการศึกษาด้วยการจัดการความรู้ เป็นการวิจัยและพัฒนาแบบมีส่วนร่วม โดยยึดดำเนินการพัฒนาทั้งองค์กร (whole organizational development approach) คือ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาขั้นพื้นฐานดำเนินการพัฒนาตนเอง โดยใช้การจัดการความรู้เป็นเครื่องมือในการเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กร แบบรวมพลังทั้งองค์กรและสร้างบรรยากาศแลกเปลี่ยนเรียนรู้บนฐานประสบการณ์ตรงและการปฏิบัติจริง เพื่อขับเคลื่อนการปฏิรูปการเรียนรู้ ให้เกิดการสร้างมวลความรู้ และกระบวนการเรียนรู้ทั้งองค์กร เพื่อนำไปสู่การใช้ความรู้ในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน ทั้งนี้มีระยะเวลาดำเนินการ 2 ปี 6 เดือน ตั้งแต่เดือนมกราคม 2549 ถึง มิถุนายน 2551 และมีการออกแบบกิจกรรมวิจัยที่หลากหลาย ซึ่งกิจกรรมหนึ่งของการวิจัย คือ การจัดงานมหกรรมตลาดนัดการจัดการความรู้ 4 ภูมิภาค เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรการศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นกลุ่มเป้าหมายการวิจัย และกลุ่มอื่นที่สนใจ
การจัดงานมหกรรมตลาดนัดการจัดการความรู้ 4 ภูมิภาค เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรการศึกษาเป้าหมายการวิจัยด้วยการจัดการความรู้นั้น มีกิจกรรมหนึ่งที่สำคัญคือ ปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” มีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการให้องค์กรการศึกษาทั้งที่เป็นกลุ่มเป้าหมายการวิจัยและกลุ่มอื่น ได้รับความรู้ความเข้าใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับหลักการ ปรัชญาแนวคิด แนวปฏิบัติในการพัฒนากระบวนการจัดการความรู้ที่หลากหลายบริบท เพื่อให้เกิดแนวคิดที่จะต่อยอดความรู้และนำไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับองค์กรของตน จึงได้เรียนเชิญผู้ทรงคุณวุฒิและมีประสบการณ์ด้านการจัดการความรู้มาให้แนวคิด มุมมอง ประสบการณ์เกี่ยวกับการจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้ ดังนี้
ครั้งที่ 1 นายเดชา ศิริภัทร ผู้อำนวยการมูลนิธิข้าวขวัญ ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” ในวันที่ 7 กรกฎาคม 2550 ณ โรงแรมนภาลัย จังหวัดอุดรธานี
ครั้งที่ 2 นายแพทย์พิเชฐ บัญญัติ นายแพทย์ 8 ด้านเวชกรรมป้องกัน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” ในวันที่ 14 กรกฎาคม 2550 ณ โรงแรมเชียงใหม่ภูคำ จังหวัดเชียงใหม่
ครั้งที่ 3 นายทรงพล เจตนาวณิชย์ ผู้อำนวยการสถาบันเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” ในวันที่ 21 กรกฎาคม 2550 ณ วรบุรี อโยธยา คอนเวนชั่น รีสอร์ท จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ครั้งที่ 4 นายวิชม ทองสงค์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” ในวันที่ 4 สิงหาคม 2550 ณ โรงแรมพาวีเลี่ยน สงขลา จังหวัดสงขลา
ฉะนั้น เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้พัฒนากระบวนการจัดการความรู้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กรการศึกษาขั้นพื้นฐาน จึงได้สรุปสาระของปาฐกถาพิเศษ “การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้” ทั้ง 4 ครั้ง เพื่อสะท้อนให้เห็นนานาทัศนะของผู้ทรงคุณวุฒิเกี่ยวกับการจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้ในภาคการศึกษา อย่างไรก็ดี เนื่องจากเป็นกิจกรรมหนึ่งของโครงการวิจัย ดังนั้น เพื่อให้เกิดความเข้าใจในการดำเนินงานโครงการ จึงจะขอนำเสนอเป็น 2 ส่วน คือ
ส่วนที่ 1 คือ สรุปนานาทัศนะ: การจัดการความรู้เพื่อสร้างสังคมฐานความรู้ในภาคการศึกษา
ส่วนที่ 2 คือ รายละเอียดเบื้องต้นของการดำเนินงานโครงการวิจัยและพัฒนาการเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กรทางการศึกษาด้วยการจัดการความรู้
วิจารณ์ พานิช
๑๒ พ.ย. ๕๑
แวะมาเรียนรู้ค่ะ ขอบคุณค่ะ