กฐิน เดิมเป็นของพระโดยเฉพาะ

เจริญพร สมาชิกทุกท่าน

กฐิน หมายถึง กรอบไม้(สะดึง) สำหรับขึงผ้าเย็บจีวรของพระ ฉะนั้นที่เราเรียกว่า ผ้ากฐิน ก็เพราะเมื่อจะเย็บต้องขึงผ้าให้ตึงด้วยไม้สะึึดึงแล้วจึงเย็บ ซึ่งในครั้งโบราณไม่มีทั้งช่างที่ชำนาญและเครื่องจักรจึงต้องใช้ไม้สะดึง เป็นอันว่า ผ้ากฐิน คือ ผ้าที่สำเร็จขึ้นได้เพราะอาศัยกฐินคือสะดึง ดังที่กล่าวมา

กฐิน เดิมเป็นของพระโดยเฉพาะ พระต้องไปหาผ้ามาเองจากที่ต่างๆ ที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของแล้ว ด้วยวิธีบังสุกุล คือไปเอาผ้าที่เขาห่อซากศพตามป่าช้าแล้วนำผ้านั้นมาเย็บย้อมเอง ต่อมาเมื่อชาวบ้านมีจิตศรัทธานำผ้ามาถวาย ในที่สุดพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้รับผ้าจากชาวบ้านได้ จึงเป็นเหตุให้ ชาวบ้านบำเพ็ญบุญด้วยการทอดกฐิน โดยการนัดแนะกับพระ พระจัดการต้อนรับ โยมนำผ้ามาทอด คือเอาไปวางไว้ต่อหน้าพระสงฆ์ตั้งแต่ 5 รูปขึ้นไป โดยมิได้ตั้งใจจะถวายแก่พระรูปใดรูปหนึ่งเป็นการเฉพาะ แล้วแต่พระท่านจะมอบหมายให้กันเอง ส่วนใหญ่แล้วจะมอบแก่ประธานสงฆ์

ประเพณีการทอดกฐินของไทย มีหลักฐานปรากฏมาแต่สมัยกรุงสุโขทัย ดังปรากฏในศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหง หลักที่ 1 และได้ถือเป็นประเพณีปฏิบัติสืบต่อเนื่องกันมาถึงปัจจุบัน

กฐิน มี 2 ประเภท คือ กฐินราษฎร์และกฐินหลวง

กฐินหลวง หมายถึง กฐินที่พระบาทสมเด็จพรเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปทอดถวาย หรือ พระราชทานให้พระบรมวงศานุวงศ์และองคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปทอดถวายตามพระอารามหลวงที่สำคัญ ส่วนพระอารามหลวงตามภาคต่างๆ หน่วยราชการหรือบริษัทห้างร้านขอพระราชทานผ่านกรมการศาสนา เรียกว่า "กฐินพระราชทาน" แต่ถ้าเสด็จพระราชดำเนินไปทอดถวาย ตามแต่พระราชอัธยาศัย จะเป็นวัดพระอารามหลวงหรือวัดราษฏร์ก็ตาม เรียกว่า "กฐินต้น" ซึ่งโดยมากแล้วจะเสด็จไปทอดแก่วัดราษฏร์ที่ขาดการบูรณะ

กฐินราษฏร์ คือ กฐินที่ชาวบ้านทำขึ้น มี 2 ประเภท คือ มหากฐินและจุลกฐิน

มหากฐิน คือ การนำผ้าจีวรสำเร็จรูปแล้วไปทอดถวายพระ ที่นิยมทำกันในปัจจุบันนี้ หากร่วมทุนทรัพย์และร่วมกันจัดทอดเรียกว่า "กฐินสามัคคี"

การทอดกฐินนี้ ก่อนอื่นเจ้าภาพต้องแสดงความจำนงให้ทางวัดได้ทราบล่วงหน้าก่อนเรียกว่า"จองกฐิน" ซึ่งจองได้เฉพาะวัดราษฏร์เท่านั้น ส่วนวัดพระอารามหลวงจะต้องขอพระราชทานผ่านกรมการศาสนา ดังที่ได้กล่าวมา เมื่อจองแล้วเจ้าภาพเขียนประกาศไว้เพื่อให้รู้ว่า วัดนี้จองกฐินแล้ว

การจองกฐินนี้ เพื่อให้ทางวัดและชาวบ้านในละแวกวัดได้ตระเตรียมการต้อนรับ จัดการในเรื่องความสะดวกสบายและอาหารเลี้ยงคณะที่มาทอดกฐิน

ฉะนั้น วันพรุ่งนี้(นับทางจันทรคติ) แรม 1 ค่ำ เดือน 11 เริ่มกาลกฐินไปจนถึง วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 จึงขอเชิญชวนท่านสาธุชนทั้งหลาย ร่วมบุญกฐิน ณ วัดที่ท่านศรัทธาตามอัธยาศัยเทอญ.

ที่มา ย่อความจากหนังสือ ประเพณีไทย