ความแตกต่างระหว่างบุคคล

รู้จักผู้เรียนเป็นรายบุคคล

นายถนอม เปลี่ยนทอง

การจัดการเรียนการสอนตามแนวทางในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ได้ระบุให้จัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เต็มตามศักยภาพ จัดการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับความแตกต่างระหว่างบุคคล ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนได้อย่างมีความสุข เกิดความสนุกและประสบผลสำเร็จทางการศึกษา คือ เป็นคนดี มีความรู้ และมีความสุข

การเรียนการสอนตามแนวทางนี้ ไม่ใช่สิ่งใหม่ มีปรากฏมาแล้วในพระไตรปิฎก ดังนี้

“พระผู้มีพระภาคมีพระจักษุแจ่มแจ้ง แม้ด้วยพุทธจักษุอย่างไร?

พระผู้มีพระภาคเมื่อทรงตรวจดูสัตว์โลกด้วยพุทธจักษุ ได้ทรงเห็นสัตว์ทั้งหลายผู้มีกิเลสธุลีน้อยในปัญญาจักษุ มีกิเลสธุลีมากในปัญญาจักษุ มีอินทรีย์แก่กล้า มีอินทรีย์อ่อนมีอาการดี มีอาการทราม ผู้แนะนำได้โดยง่าย ผู้แนะนำได้โดยยาก บางพวกเป็นผู้เห็นโทษและ ภัยในปรโลกอยู่.

ในกอบัวเขียวก็ดี ในกอบัวแดงก็ดี ในกอบัวขาวก็ดี ดอกบัวเขียวก็ดี ดอกบัวแดงก็ดี ดอกบัวขาวก็ดี บางเหล่าเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ ขึ้นตามน้ำ จมอยู่ในน้ำ อันน้ำหล่อเลี้ยงไว้

ดอกบัวเขียวก็ดี ดอกบัวแดงก็ดี ดอกบัวขาวก็ดี บางเหล่าเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ ตั้งอยู่เสมอน้ำ

ดอกบัวเขียวก็ดี ดอกบัวแดงก็ดี ดอกบัวขาวก็ดี บางเหล่าเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ โผล่ขึ้นพ้นน้ำ น้ำมิได้ติด

แม้ฉันใด พระผู้มีพระภาคเมื่อทรงตรวจดูสัตว์โลกด้วยพุทธจักษุ ได้ทรงเห็นสัตว์ทั้งหลายผู้มีกิเลสธุลีน้อยในปัญญาจักษุ มีกิเลสธุลีมากในปัญญาจักษุ มีอินทรีย์แก่กล้า มีอินทรีย์อ่อนมีอาการดี มีอาการทราม ผู้แนะนำได้โดยง่าย ผู้แนะนำได้โดยยาก บางพวกเป็นผู้เห็นโทษและภัยในปรโลก ฉันนั้น.

พระผู้มีพระภาคย่อมทรงทราบว่า

บุคคลนี้เป็นราคจริต

บุคคลนี้เป็นโทสจริต

บุคคลนี้เป็นโมหจริต

บุคคลนี้เป็นวิตักกจริต

บุคคลนี้เป็นศรัทธาจริต

บุคคลนี้เป็นญาณจริต.

พระผู้มีพระภาคย่อมตรัสบอก อสุภกถา แก่บุคคลผู้เป็นราคจริต.

ย่อมตรัสบอก เมตตาภาวนา แก่บุคคลผู้เป็นโทสจริต.

ย่อมทรงแนะนำบุคคลผู้เป็นโมหจริตให้ดำรงอยู่ในการเรียน ในการไต่ถาม ในการฟังธรรมตามกาล ในการสนทนาธรรมตามกาล ในการอยู่ร่วมกับครู.

ย่อมตรัสบอก อานาปานสติแก่บุคคลผู้เป็นวิตักกจริต.

ย่อมตรัสบอก พระสูตรอันเป็นนิมิตดี ความตรัสรู้ดีแห่งพระพุทธเจ้า ความเป็นธรรมดีแห่ง พระธรรม ความปฏิบัติดีแห่งพระสงฆ์ และศีลทั้งหลายของตนอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส แก่บุคคลผู้เป็นศรัทธาจริต.

ย่อมตรัสบอก ธรรมอันเป็นนิมิตแห่งวิปัสสนา ซึ่งมีอาการไม่เที่ยง มีอาการเป็นทุกข์ มีอาการเป็นอนัตตา แก่บุคคลผู้เป็นญาณจริต.

สมจริงดังประพันธคาถาว่า บุรุษยืนอยู่บนยอดภูเขาศิลา พึงเห็นหมู่ชนโดยรอบ แม้ฉันใด ข้าแต่พระผู้มีพระภาคผู้มีปัญญาดี มีจักษุโดยรอบ พระองค์ปราศจากความโศกแล้ว ทรงขึ้นสู่ปราสาทอันสำเร็จด้วยธรรม ก็ทรงพิจารณาเห็นหมู่ชนผู้อาเกียรณ์ ด้วยความโศก ผู้มีชาติ และชราครอบงำอยู่แล้ว ฉันนั้น.

พระผู้มีพระภาคมีพระจักษุแจ่มแจ้ง แม้ด้วยพุทธจักษุอย่างนี้.”

การโปรดสัตว์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงสอนคนให้เหมาะสมกับจริต คือเหมาะกับความประพฤติปกติ ความประพฤติซึ่งหนักไปทางใดทางหนึ่ง อันเป็นปกติประจำอยู่ในสันดาน พื้นเพของจิต อุปนิสัย พื้นนิสัย แบบหรือประเภทใหญ่ๆ แห่งพฤติกรรมของคน พระองค์ไม่สอนมั่ว ไม่สอนสไตล์เดียว แต่ปรับเปลี่ยนการสอนให้เหมาะสมกับจริตของแต่ละคน ผลการสอนจึงประสบความสำเร็จอย่างสูงยิ่ง คนฟังหรือคนประพฤติตามสามารถหมดกิเลสทั้งในขณะที่ฟังหรือในเวลาอันสั้น นับว่าเป็นสุดยอดของการสอนเพราะผู้เรียนประสบผลสำเร็จได้ในเวลาอันรวดเร็ว

การจัดการเรียนการสอนตาม พ.ร.บ.การศึกษา พ.ศ. 2542 นอกจากผู้สอนจะรู้จักผู้เรียนตามแนวทางของทางตะวันตก เช่น พหุปัญญา สไตล์การเรียนรู้ของกราซา วิธีการเรียนของคอร์บแล้ว อย่าลืมของดีของเรา คือ การรู้จักผู้เรียนตามจริตของคนในพระพุทธศาสนา แล้วสอนให้เหมาะสมกับจริตก็จะเป็นผลดีต่อผู้เรียน เพราะสอดคล้องกับภูมิปัญญาตะวันออก สอดคล้องกับวัฒนธรรมไทย ผู้เรียนน่าจะเป็นคนดี คนเก่งและเป็นคนมีความสุขได้อย่างแท้จริง.

ความแตกต่างระหว่างบุคคล

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน