ปาจิตตีย์ มุสาวาทวรรค สิกขาบทที่ 2
โอมะสะวาเท ปาจิตติยัง.
“เป็นปาจิตตีย์ในเพราะโอมสวาท.”
วิภังค์
ที่ชื่อว่าโอมสวาท ได้แก่ คำพูดเสียดแทงให้เจ็บใจด้วยอาการ 10 อย่าง (อักโกสวัตถุ 10) คือ 1.ชาติ 2.ชื่อ 3.โคตร 4.การงาน 5.ศิลปะ(วิชา) 6.โรค 7.รูปพรรณ 8.กิเลส 9.อาบัติ 10.คำด่า.
อุปสัมบัน ไม่ปรารถนาจะว่า ไม่ปรารถนาจะสบประมาท อุปสัมบัน(..ไม่ปรารถนาจะสบประมาทอนุปสัมบัน..)ไม่ปรารถนาจะทำให้อัปยศแต่มีความประสงค์จะล้อเล่น จึงพูดด้วยการกล่าว กระทบด้วยอักโกสวัตถุ 10 เช่น กล่าวกระทบชาติ ว่าเป็นคนสูงเกินไป ว่าเป็น คนโง่ เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิต
อนาบัติ
1.ภิกษุมุ่งอรรถ 2.ภิกษุมุ่งธรรม 3.ภิกษุมุ่งสั่งสอน 4.ภิกษุวิกลจริ 5.ภิกษุมีจิตฟุ้งซ่าน 6.ภิกษุกระสับกระส่ายเพราะเวทนา 7.ภิกษุอาทิกัมมิกะ ไม่ต้องอาบัติแล.
เรื่องต้นบัญญัติ
ภิกษุฉัพพัคคีย์ ทะเลาะกับภิกษุผู้มีศีลอันเป็นที่รักอื่นๆ แล้วด่า แช่ง ด้วยคำด่า 10 ประการ คือ ถ้อยคำที่พาดพิงถึง ชาติ (กำเนิด), ชื่อ, โคตร, การงาน, ศิลปะ, อาพาธ, เพศ, กิเลส, อาบัติ และคำด่าที่เลว พระผู้มีพระภาคทรงทราบ จึงทรงบัญญัติสิกขาบท ปรับอาบัติปาจิตตีย์ แก่ภิกษุผู้ด่าภิกษุอื่น.
องค์แห่งอาบัติ 1.ด่าผู้ใดผู้นั้นเป็นอุปสัมบัน 2.ด่าด้วยชาติเป็นต้นไม่อ้างผู้อื่น 3.ผู้ต้องด่ารู้ว่าเขาด่าเรา 4.ไม่ทำอรรถะธรรมะ คำสอนเป็นเบื้องหน้า พร้อมด้วย องค์ 4 ดังนี้ จึงเป็นปาจิตตีย์ (บุพพสิกขาวรรณนา หน้า 179).
http://ariyavinaya.wordpress.com
