บันทึกจากความรู้สึกรักและอาลัยน้องหมาตัวเล็กของบ้านชื่อ "โทน" ไม่น่าเชื่อว่าความตายเกิดขึ้นได้รวดเร็วเพียง 5 นาที สงสารคุณพ่อและคุณยายที่สูญเสียเจ้าโทนอย่างไม่คาดคิด

ผมเปิดประตูรั้วบ้าน เพื่อขับรถใหญ่ออกมานอกบ้าน ก่อนที่จะเข้าไปขับรถเล็กออกไปทำบุญกับคุณยาย คุณพ่อ และคุณแม่ในเช้าวันพระ

เจ้าโทน หมาน้อยตัวเล็กสุดของบ้าน รีบวิ่งออกไปนอกบ้านทันทีที่ผมเปิดประตู ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่มันจะซุกซนออกไปสำรวจสิ่งแวดล้อมนอกบ้านก่อนหมาตัวอีกสองตัวของบ้าน ผมไม่ทันได้มองตามว่ามันวิ่งไปที่ไหน มัวแต่คอยเลื่อนรถ

สักพัก มีเสียงร้องดังสุดๆ หนึ่งครั้งของเจ้าโทน ผมรีบผละจากการเดินไปขับรถเล็กแล้ววิ่งออกไป พบเจ้าโทนนอนอยู่ตรงพุ่มไม้ ขาหลังสองข้างไม่มีความตึงตัวของกล้ามเนื้อ ขาหน้าสองข้างหมอบขยับเล็กน้อย ผมลืมคว้ามันขึ้นรถ ให้น้องชายขับรถไปที่คลินิกสัตวแพทย์ที่ใกล็ที่สุด เพียงแค่ไม่เกิน 5 นาที เจ้าโทนช๊อคและตัวหยุดนิ่ง ไม่หายใจ ลิ้นห้อย คอพับอ่อนอยู่ในมือผม ระหว่างอุ้มไป มีเลือดไหลออกจากปากอย่างมาก

ผมสงสารมันมากครับ ผมไม่สามารถนึกคิดหนทางใดๆ เพื่อช่วยมันได้อีกแล้ว พยายามมองความหวังเล็กๆ เมื่อสัตวแพทย์วิ่งเข้ามาปั๊มหัวใจ แต่หมอก็ไม่สามารถหาสาเหตุของการตายได้ เดิมผมตั้งสมมติฐานว่าอาจจะโดนงูพิษกัดตรงพุ่มไม้ที่เจอเจ้าโทน แต่จริงๆแล้ว มีรถคันหนึ่งวิ่งทับเจ้าโทนครึ่งตัวหลัง (เพิ่งรู้จากผู้เห็นเหตุการณ์ตรงร้านค้าหน้าปากซอยภายหลัง) แล้วเจ้าโทนวิ่งด้วยขาหน้าสองข้างด้วยแรงที่มีอยู่มาที่พุ่มไม้ที่ห่างจากหน้าบ้านไม่ไกลนัก เจ้าโทนคงอยากร่ำลาเจ้าของของมัน แววตาที่น่าสงสารกับขาหลังที่ไม่เคลื่อนไหว ตัวอ่อนปวกเปียกใกล้หมดสติ คงบอบช้ำภายในมากทำให้มีเลือดทะลักออกมาภายหลัง คุณหมอเองก็ไม่สามารถตรวจพบได้ว่าความบอบช้ำที่เกิดขึ้นเกิดจากลักษณะโดนงูกัดหรืออุบัติเหตุรถทับ ผมเองก็มาเข้าใจสาเหตุจากพ่อค้าส้มตำไก่ย่างแทนที่จะรู้จากคุณหมอ

ตอนนี้ไม่อยากหาสาเหตุใดๆ แล้ว เจ้าโทนเพิ่งมาเลียแขนและเล่นกับผมอยู่เมื่อเช้าเอง ตอนนี้มันจากผมไปแล้ว ไปโดยไม่มีวันกลับมา ไม่มีหมาตัวใดที่จะซุกซนในสไตล์ของเจ้าโทนได้อีกแล้ว

ผมช่วยหมอห่อศพและเอ๋ยปากถามว่า ค่าใช้จ่ายเท่าไรครับ หมอบอกว่าคิด 200 บาทถ้วน โชคดีที่วิ่งอุ้มเจ้าโทนมาอย่างเร่งรีบแล้วมีเงินติดกระเป๋าอยู่ 200 บาทพอดี เหมือนรู้ว่าต้องเสียราคานี้ ในใจผมก็คิดว่า หมอคิดค่าตรวจโดยไม่มีชีวิตของเจ้าโทนกลับบ้านมาด้วย ราคาของวิญญาณที่จากไปและค่าห่อศพอยู่ที่ 200 บาท ทำไมหมอต้องคิดค่าวิชาชีพในเหตุการณ์แบบนี้ ถ้าเป็นผมนอกจากจะไม่คิดค่าวิชาชีพแต่ต้องช่วยเหลือญาติสัตว์เลี้ยงให้ทำใจกับความรู้สึกพลัดพลากอย่างมีจิตวิทยาครับ

ผมกลับบ้านมาช่วยน้องชายขุดหลุมฝังศพเจ้าโทน ยอมรับว่า กิจกรรมการขุดหลุมในอารมณ์นี้มันเศร้าอย่างบอกไม่ถูก สัตว์เลี้ยงที่เคยวิ่งเล่นซุกซนให้เราหายเครียดจากงานนอกบ้าน สัตว์เลี้ยงที่เคยเป็นเพื่อนยามเหงาของคุณยายและคุณพ่อของผมในยามอยู่บ้านตามลำพัง ชีวิตของเจ้าโทนหมดกรรมแล้ว เจ้าโทนจากไปสู่ดินแดนสวรรค์ที่มีความสุข ปราศจากบุคคลหรือการกระทำใดๆ ที่เป็นต้นเหตุแห่งทุกข์ ขอให้เจ้าโทนไปสู่สุคติภพนะครับ

สิ่งที่ผมสามารถทำได้อย่างยิ่ง คือ ประคับประคองจิตใจของบุคคลในบ้านไม่ให้เศร้ากับการจากไปของเจ้าโทน และกระตุ้นศักยภาพทางจิตสังคมของสมาชิกในครอบครัวให้สามารถปรับใจต่อสถานการณ์นี้ให้เร็วที่สุด

ผมได้คลิกพบข้อความที่น่าสนใจมากครับ จากนิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 10 ฉบับที่ 112 กุมภาพันธ์ 2548

 ในกรณีลูกน้อยที่ท่านที่รักสูญเลียบุคคลหรือสัตว์อันเป็นที่รัก แต่ผมขออนุญาตปรับข้อความเล็กน้อยเพื่อใช้กับคุณยายและคุณพ่อของผมในสถานการณ์ของเจ้าโทนที่รักนี้ครับ

  • อยู่เคียงข้าง คอยให้กำลังใจ พูดคุยรับฟังเกี่ยวกับอารมณ์ความรู้สึกรวมถึงตอบข้อสงสัย เพื่อคลายความกังวลใจและสร้างความมั่นคงทางจิตใจ
  • อธิบายง่ายๆ ชัดเจน ใช้เวลาสักนิดในการอธิบายเกี่ยวกับความตายของเจ้าโทน ให้เขาเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับความเป็นจริงของชีวิตว่า สัตว์เกิดมาก็ล้วนต้องตาย อาจจะเป็นด้วยเพราะร่างกายบาดเจ็บ หรือไม่สบายมากจนหยุดทำงาน เพื่อให้เขามีความเข้าใจถึงความจริงของชีวิต ที่มีการเกิด แก่ เจ็บ ตาย
  • ให้เขามีส่วนร่วม ในช่วงเวลาที่สำคัญนี้ เช่น ฝังศพเจ้าโทน เป็นโอกาสที่เขาจะได้ร่วมรับรู้ถึงภาวะการสูญเสีย รวมทั้งแบ่งปันความรู้สึกเหล่านั้น
  • คงกิจวัตรประจำวัน การทำสิ่งต่างๆ ตามปกติจะทำให้เขารู้สึกปลอดภัยเพราะคาดเดาสิ่งต่างๆ ได้ และรู้สึกถึงความมั่นคงที่ยังคงอยู่
  • ความทรงจำแสนดี ถึงแม้ว่าเจ้าโทนที่รักอาจจะจากไปอย่างไม่มีวันกลับ แต่ธรรมชาติก็มอบของขวัญทดแทนให้เรา คือความทรงจำที่แสนดีเกี่ยวกับเจ้าโทนที่เรารัก การชวนเขาพูดคุยถึงเรื่องดีๆ ที่เคยทำร่วมกันของเขากับเจ้าโทนผู้จากไป จะทำให้เขาคลายเศร้าลงได้บ้าง แม้จะไม่ได้อยู่ร่วมกันแล้ว แต่เจ้าโทนก็ยังอยู่ในความทรงจำของเราตลอดไป