ปัจจัยภายนอก
ศรัทธา
คำสั่งสอน
(ปรโตโฆสะ)
กัลยาณมิตร สิ่งแวดล้อม
- บุคลิกภาพ - บรรยากาศ
- คุณะรรม - แรงจูงใจ
- ความรู้ - แรงจูงใจ
- วิธีการสั่งสอน
สัมมาทิฏฐิ สัมมาญาณ สัมมาวิมุตติ
ความเห็นชอบ ความรู้แจ้ง อิสรภาพ
ความเข้าใจ รู้จริง ทั้งภายใน
ที่ถูกต้อง และภายนอก
ปัจจัยภายใน อิสรภาพภายนอก
วิธีการแห่งปัญญา - ปรับตัวได้กับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
วิธีคิดโดยแยบคาย (โยนิโสมนสิการ) - ปรับตัวได้ต่อความเจริญและการเปลี่ยนแปลง
- พ้นจากพันธนาการของระบบสังคมที่เบียดเบียน
- สามารถเสวยประโยชน์จากความเจริญอย่าง
ประสานกลมกลืนกับธรรมชาติ
คิดแบบสืบสาวหาเหตุปัจจัย คิดแบบแยกแยะ
คิดแบบสามัญลักษณ์ คิดแบบอริยสัจจ์
คิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์ คิดแบบคุณโทษและทางออก อิสรภาพภายใน
คิดแบบคุณค่าแท้คุณค่าเทียม คิดแบบอุบายปลุกเร้า - จิตหลุดพ้นจากความอยาก ความโกรธ
คิกแบบเป็นอยู่ในปัจจุบัน คิดแบบวิภัชชวาท ความหลงผิด
- ความเป็นนายเหนือธรรมชาติภายในตัวเอง
- จิตใจสงบแจ่มใส
