ลักษณะของการตัดสินใจที่มีประสิทธิผล
การตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิผลนั้น หมายถึงสภาพการดำเนินการตัดสินใจที่บรรลุผลตรงตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการของการแก้ปัญหานั้น ถ้าผู้นำคนใดสามารถวิเคราะห์สถานการณ์ที่จำเป็นจะต้องตัดสินใจและมีวิธีการเลือกกระบวนการตัดสินใจซึ่งจะทำให้ผลของการตัดสินใจนั้น ๆ บรรลุวัตถุประสงค์ที่ต้องการได้ ก็นับว่าการตัดสินใจนั้นเกิดประสิทธิผล
Bryan D. Prescott ได้เสนอกระบวนการตัดสินใจซึ่งสามารถจำแนกออกตามลักษณะการตัดสินใจของผู้นำได้ 5 แบบดังนี้
1. แบบอัตตาธิปไตย กระบวนการตัดสินใจลักษณะนี้ ผู้นำจะตัดสินใจแก้ปัญหาโดยการใช้ข้อมูลที่เขามีอยู่โดยไม่จำเป็นต้องปรึกษากับผู้ใดเลย หรืออาจจะหาข้อมูลข่าวสารมาจากแหล่งข้อมูลอื่น ๆ แต่ในลักษณะการตัดสินใจเช่นนี้ ผู้นำจะต้องมีข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องเชื่อถือได้ เพียงพอและควรต้องมีทักษะและความชำนาญสูง เพื่อที่จะทำให้การตัดสินใจนั้นมีคุณภาพ
2. แบบอัตตาธิปไตยที่อยู่บนฐานของข้อมูลและการแสวงหาความชำนาญ
กระบวนการตัดสินใจวิธีนี้ ผู้นำอาจจะไม่จำเป็นต้องมีข้องมูลเพียงพอ และไม่จำเป็นต้องมีทักษะในเรื่องที่ต้องตัดสินใจมากนัก เมื่อเป็นเช่นนี้ ผู้นำจึงต้องแสวงหาข้อมูล ข่าวสาร และทักษะจากบุคคลอื่นซึ่งสามารถจะช่วยให้เขาได้ตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิผล ขณะเดียวกันผู้นำก็อาจจะไม่จำเป็นต้องบอกให้บุคคลเหล่านี้ทราบถึงปัญหาที่ตนกำลังเผชิญอยู่เพียงแต่ผู้นำต้องไปหาข้อมูล ข่าวสารมา แล้วนำข้อมูลที่ได้มาประเมินค่า เพื่อดูว่าข่าวสารที่ได้มานั้นถูกต้อง เหมาะสม เพียงพอ ตรงกับเวลาสามารถที่จะนำไปวิเคราะห์ปัญหาได้หรือไม่ หรืออาจจะต้องตัดข้อมูลข่าวสารที่ไม่เกี่ยวข้องบางอย่างออกไป ขั้นตอนต่อไปจึงกำหนดทางเลือกและตัดสินใจเลือกทางเลือกที่ดีที่สุด
3. แบบปรึกษาหารือ กระบวนการของการตัดสินใจวิธีนี้ ผู้นำจะต้องอธิบายสถานการณ์ให้กับกลุ่มผู้ร่วมงานหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งผู้ซึ่งจะสามารถให้รายละเอียดของข้อมูล ข่าวสารได้อย่างใกล้เคียงและเป็นผู้ช่วยแก้ปัญหาโดยการทำการประเมินค่าข้อมูล ข่าวสารให้ด้วย ส่วนในการเลือกทางเลือกเพื่อแก้ปัญหานั้น ผู้นำอาจจะให้กลุ่มผู้ร่วมงานหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมายงานทำการสำรวจและสืบสวนข้อเท็จจริงแล้วให้ข้อคิดเห็นแนะนำ โดยผู้นำจะเป็นผู้ปฏิบัติการตัดสินใจแก้ปัญหาตามข้อแนะนำที่กลุ่มผู้ร่วมงานหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมาย ได้ศึกษานำร่องไว้แล้วหรือผู้นำอาจจะไม่ตัดสินใจตามที่ผู้ร่วมงานได้ชี้แนะไว้เลยก็ได้
4. แบบตกลงต่อรอง กระบวนการการตัดสินใจลักษณะนี้ ผู้นำจะอธิบายปัญหาสถานการณ์ให้กับกลุ่มผู้ร่วมงานหรือบุคคลใดที่เห็นสมควรโดยการให้รายละเอียดข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และแล้วทั้งผู้นำและกลุ่มผู้ร่วมงานก็จะร่วมกันกลั่นกรอง แยกแยะข้อแตกต่าง และตกลงต่อรองเลือกทางเพื่อแก้ปัญหาซึ่งต้องเป็นที่ยอมรับของทุกคน วิธีนี้ผู้นำควรจะปรึกษาหารือกันก่อนที่จะมีการประชุมชี้แจง เพื่อที่จะเตรียมการให้พร้อมและเสนอทางเลือกแก้ปัญหาที่จะเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย
5. แบบมอบหมายหน้าที่ วิธีการนี้ ผู้นำจะมอบทั้งความรับผิดชอบและอำนาจหน้าที่ ใน
การตัดสินใจต่อคณะบุคคลหรือตัวบุคคลโดยที่ผู้นำจะต้องให้ข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องและจำเป็นซึ่งเขามีอยู่ ส่วนตัวผู้นำเองจะเป็นเพียงประธานในการตัดสินใจ ด้วยการเสนอแนวทางและควบคุมการอภิปราย แต่จะไม่พยายามที่จะยัดเยียดความคิดเห็นของตนให้แก่กลุ่ม ผู้นำต้องพร้อมที่จะยอมรับและปฏิบัติการแก้ปัญหาตามที่กลุ่มเสนอแนวทางไว้
ที่มา http://www.moe.go.th/wijai/decisin.htm
