เป็นวิทยาลัยที่แตกต่างจากมหาวิทยาลัยของรัฐขนาดใหญ่ คือเน้นการกล่อมเกลาฝนปัญญาของนักศึกษาระดับปริญญาตรี เน้นการเอาใจใส่นักศึกษา ไม่ใช่ปล่อยให้เรียนเอาเองแบบตัวใครตัวมันอย่างในมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ทั่วไป ศาสตราจารย์ของที่นี่จะมีเวลาให้แก่นักศึกษา ไม่ยุ่งอยู่กับงานวิจัยจนไม่มีเวลาเอาใจใส่นักศึกษาอย่างในมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่นั้น
วิทยาลัยศิลปศาสตร์ในมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ให้การศึกษาแบบเดียวกันกับวิทยาลัยศิลปศาสตร์เอกชน ที่มักจะแพงมาก นักศึกษาที่ไม่มีเงินพอ และความสามารถก็ไม่ถึงขนาดจะเข้าเรียนในวิทยาลัยศิลปศาสตร์เอกชนไม่ได้ แต่เข้าวิทยาลัยศิลปศาสตร์ในมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ได้
ผู้เข้าเรียนในวิทยาลัยศิลปศาสตร์มุ่งเรียนเพื่อปูรากฐานของการเป็นวิญญูชน ไม่เน้นวิชาชีพหรือการเตรียมตัวออกไปทำงาน วิชาที่เรียนได้แก่ วิทยาศาสตร์ วรรณกรรม ภาษาต่างประเทศ เศรษฐศาสตร์ สังคมศาสตร์ และประวัติศาสตร์
วิทยาลัยศิลปศาสตร์เอกชนมีนักศึกษาทั้งวิทยาลัยเฉลี่ยอยู่ที่ ๒,๐๐๐ ส่วนวิทยาลัยศิลปศาสตร์ของรัฐอยู่ที่ ๕,๐๐๐ และวิทยาลัยศิลปศาสตร์เอกชนมักสอนเฉพาะระดับปริญญาตรีเท่านั้น ส่วนวิทยาลัยศิลปศาสตร์ของรัฐอาจสอนปริญญาโทด้วย
ตัวอย่างของวิทยาลัยศิลปศาสตร์ของรัฐ : The College of New Jersey, Truman State University, St. Mary’s College, เป็นต้น
รายชื่อวิทยาลัยศิลปศาสตร์ของรัฐดูได้จากเว็บไซต์ ของ The Council of Public Liberal Arts Colleges www.coplac.org
ผม AAR กับตัวเองว่า ระบบอุดมศึกษาของ สรอ. เขามีความ elite / excellence หลายแบบ เขามีวิธีการจัดการระบบ (อุดมศึกษา) ให้มีความหลากหลาย เพื่อสนองความต้องการหลากหลายแบบ เขาหวังให้อุดมศึกษาสร้างคนที่มีความแตกต่างหลากหลาย ไม่ใช่ปั๊มออกมาจากแป้นพิมพ์เดียวกัน
หนังสืออ้างอิง : . Lynn O’Shaugnessy. The College Solution. A Guide for Everyone Looking for the Right School at the Right Price. FT Press, New Jersey, 2008, pp. 114 – 117. http://www.thecollegesolution.com/
วิจารณ์ พานิช
๑๖ ก.ค. ๕๑