ถอดบทเรียนความก้าวหน้าของการบริการแพทย์แผนไทย สถานีอนามัยขอนยูง กุดจับ ปี 2551
สถานีอนามัยขอนยูง มีคุณอัมพร ลือคำหาญ เป็นหัวหน้าสถานีอนามัย เปิดบริการมาได้หลายปีแล้ว เริ่มมีหมอนวดประจำตั้งแต่ปี 2544 พอมีการประกวดระดับจังหวัดก็มีการพัฒนามาเรื่อย ๆ มีบริการนวด อบ ประคบ มีเตียงนวดสปา ขัดตัว ขัดหน้า ซึ่งสอบถามจากคุณสมลักษณ์ เห็นว่าเป็นสถานีอนามัยเขตอำเภอกุดจับที่มีคนมานวดด้วยสม่ำเสมอที่สุด เป็นตัวอย่างให้แก่สถานีอนามัยอื่น ๆ ได้ ซึ่งขณะนี้สำนักงานสาธารณสุขอำเภอกุดจับ ได้จ้างหนักงานนวดเพื่อประจำที่สถานีอนามัยทุกแห่ง ยกเว้นที่เหล่าตำแย เนื่องจากเงินบำรุงไม่เพียงพอ
ด้านสถานที่ ได้จัดไว้ชั้นบนของสถานีอนามัย มีเตียงสำหรับนวด 2 เตียง มีเก้าอี้นวดเท้า สีเขียวใบตอง สดมาก ๆ มีตู้อบสมุนไพรไพรแบบเปิดศีรษะ ซึ่งจากการสอบถามเห็นว่ามีคนมาอบบ้าง ในกลุ่มหลังคลอด แต่พักหลังมาน้อยลง เนื่องจากไปคลอดที่อื่นๆ ดัดแปลงเตียงตรวจโรคแบบยกพนักศีรษะได้
ด้านบุคลากร หัวหน้างานคือพี่อัมพร อบรมการออกใบรับรองการรักษาเมื่อปี 2549 ให้ความใส่ใจในการดำเนินงาน พาพนักงานนวดให้บริการ และบริหารจัดการเบื้องต้น เท่าที่ทราบมาเมื่อแรกเริ่มดำเนินการได้ให้พี่ทองใบ (พนักงานนวด) มานวดที่สถานีอนามัย ซึ่งเดิมทีเป็นช่างเสริมสวยในหมู่บ้านและทั่วไป โดยบริหารจัดการงบประมาณแบบไม่หักค่าใช้จ่ายให้หมอนวดทั้งหมด ก็ทำมาเรื่อย ๆ จากการที่มีพนักงานนวดประจำ คนมารับบริการมาแล้วไม่ผิดหวัง ก็มารับบริการเรื่อย ๆ ปัจจุบันให้บริการตามรายงานเฉลี่ย 20 ครั้งต่อเดือน ใบประกาศการผ่านอบรมการนวด แต่ได้เคยอบรมที่ค่ายเสนีย์ เมื่อปี 2542 – 2543 , 2547 , 2549 โดยสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี ซึ่งหน่วยงานอาจจะได้วางแผนหรือหากลวิธีที่จะให้พนักงานได้รับการประเมิน โดยสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจะได้ประสานงานไปที่กรมเพื่อหาแนวทางการประเมินที่อาจจะไม่ใช่การอบรม
ด้านคุณภาพบริการ การจัดทำการแบ่งงาน แต่ยังไม่ได้จัดทำคำพรรณนาการปฏิบัติงานที่ชัดเจน รวมทั้งเรื่องของตัวชี้วัดคุณภาพ ยังไม่ได้กำหนดในเชิงรายละเอียดของบริการแพทย์แผนไทย เป็นเรื่องของการวัดเฉพาะความพึงพอใจในภาพรวมของการบริการ
ด้านการจัดบริการ คนไข้จ่ายตรงจะมีมาค่อนข้างมาก การให้บริการส่งเสริมสุขภาพ ยังไม่ได้จัดการบริการการให้ความรู้อย่างเป็นรูปธรรม หรือเป็นแผนงานที่แน่นอน แต่มีการให้ความรู้ร่วมกับ อบต. เป็นครั้งคราวไป ในลักษณะของวิทยากร การบริการประคบ อบ นวด เพื่อสุขภาพ มีการให้สุขศึกษากับกลุ่มคนไข้เบาหวานเป็นวัน ๆ
การให้คำแนะนำเรื่องการป้องกันโรค ยังไม่ได้มีการจัดทำรายการความรู้ที่จะให้กับผู้รับบริการในแต่ละกลุ่ม ทั้งนี้อาจจะดูงานได้จากโรงพยาบาลกุดจับ ในการจัดทำรายการความรู้ที่จะให้กับผู้รับบริการ ใน 3 เรื่อง ได้แก่การจัดสมดุลร่างกาย , การรับประทานผักพื้นบ้านต้านโรค , การรับประทานอาหารเฉพาะโรค เป็นต้น แต่ก็มีการให้ความรู้ คำแนะนำในกรณีที่พบว่ามีคนไข้ที่ต้องได้รับคำแนะนำ ซึ่งอาจจะต้องกำหนดใน 2 เรื่องให้ชัดเจน คือ
1.เรื่องอะไรที่จะต้องให้กับคนไข้
2.เนื้อหาตามเรื่องนั้น ๆ ที่จะต้องให้ที่พนักงานควรจะมีความรู้
3.การบันทึกผลงานการให้ความรู้ในรูปแบบที่จะไม่เพิ่มภาระ เช่น น่าจะใช้วิธีการใช้ตัวเลขสีที่แตกต่าง เช่น สีแดง บันทึกในทะเบียนผู้รับบริการ จะเป็นการนวดไป คุยไป หรือทำเป็นเอกสารแผ่นพับสำหรับแจกจ่าย
การให้บริการนวดเพื่อการป้องกันโรคแทรกซ้อน มีการให้บริการแบบที่คนไข้มาเอง ซึ่งก็สามารถให้บริการได้ ยังไม่ได้จัดรูปแบบบริการที่ชัดเจน หรือในเชิงรายละเอียดแยกรายประเด็นว่าหลังคลอด หรืออัมพฤกษ์ อัมพาต หรือสูงอายุ
ประเด็นเรื่อง คนไข้หายไปเลย หรือจำนวนลดลงโดยที่ไปทำเองที่บ้าน เป็นเรื่องที่ดี เพียงแต่เป็นการทำตามบริบทของชุมชน
