อาชีพหนึ่งที่เคยช่วยชีวิตคนกำลังต้องกลับเป็น “อาชีพที่ฆ่าคน” โดยมีงบประมาณเป็นปัจจัย...
บุคลากรสาธารณสุขในยุคกระจายอำนาจกำลังอยู่ในสถานการณ์อันน่าเป็นห่วง
อาชีพหนึ่งของบุคคลที่ “น่าจะ” มีหน้าที่หลักหน้าที่เดียวคือช่วยชีวิตคนและนำพาคนให้พ้นทุกขเวทนาจากการอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ จำต้องตกอยู่บนเส้นทางที่เต็มไปด้วยขวากหนามแห่งงบประมาณ
เมื่อการช่วยชีวิตคนและรักษาคนนั้นถึงคราต้อง “ตัดสินใจ” ว่าจะช่วยหรือไม่ช่วยนั้นเป็นสิ่งที่น่าหวาดกลัวเป็นอย่างยิ่ง
ช่วยคนต้อง
ทั้งในแง่มุมของผู้รับบริการที่หาเช้ากินค่ำหรือไม่ค่อยมีอันจะกินว่าไปหาหมอคราวนี้จะมีชีวีรอดกลับมาหรือไม่
ในทางกลับกันความน่าหวาดกลัวอย่างปฏิเสธไม่ได้นั้น ย่อมต้องตกอยู่กับผู้ที่ตัดสินใจว่า “จะช่วยหรือไม่ช่วย” นั้นด้วยเช่นเดียวกัน
ต้อง “ตัดสินใจ” ด้วยหรือ?
นับตั้งแต่จุดสัมผัสแรกของการบริการ โต๊ะประชาสัมพันธ์ หรือเจ้าหน้าที่คัดกรองว่าจะรับผู้ป่วยคนนี้หรือไม่ก็มีหลายเหตุหลายปัจจัยว่าจะ “ช่วยหรือไม่ช่วย...”
สิทธิรักษาพยาบาล บัตรทอง ประกันสุขภาพ เบิกได้ เบิกไม่ได้ ล้วนแล้วแต่เป็นปัจจัยในการคัดกรองผู้ป่วยหรือบุคคลที่กำลังทุกข์เขาสมควรจะได้รับการบำบัดทุกข์นั้นหรือไม่
สมมติว่าไม่... ด้วยเหตุผลประการใด ๆ ก็ตามเขาเกิดเจ็บหนักขึ้น ทุกข์นั้นขึ้น หรือหนักกระทั่งเสียชีวิตไป บุคคลที่คัดแยกกรองคนป่วย “ออก” นั้นไซร้ตกนรกเลยนะนั่น
คงมิต้องพูดถึงเรื่องกฎหมายบ้านเมือง เพราะเขียนไว้ก็เอาผิดและทำอะไรกันไม่ได้ เพราะขนาดเงินค่ารักษาพยาบาลยังไม่มี แล้วจะมีเงินที่ไหนไปจ้างทนาย ฟ้องร้อง “วิ่งเต้น” ให้ชนะคดีได้
แต่ทว่า “กรรม” ไม่เคยเข้าใครออกใคร ตรงไปและตรงมาอย่างที่สุด
สิ่งสำคัญนั้นเชื่อมโยงไปที่ “ผู้บริหาร” บุคคลที่ควบคุมงบประมาณรายหัว ที่ออกจะนโยบายทั้งในแนวกว้างก็ดีหรือเฉพาะบุคคลก็ดี วางหลักวางเกณฑ์ให้ไว้บุคคลที่นั่งอยู่หน้าโต๊ะคัดกรองนั้นไซร้ว่าควรช่วยหรือไม่ช่วยใคร
ผู้บริหารย่อมมีเอี่ยว (เต็ม ๆ) ถึงการได้รับผลจากสิ่งที่เกิดถ้าจากผู้ป่วย นั้นทุกข์ นั้นเจ็บ นั้น “ตาย” การปาณาติบาตนั้นไซร้พาให้ "ตกนรกเลยนะนั่น..."
หรือแม้การช่วย “แบบไม่เต็มที่” ช่วยตามงบประมาณที่มี ที่เขาให้มา
ปล่อยให้เขาตายไปอย่างช้า ๆ นั่นก็ “ตกนรกเหมือนกันนะนั่น”
หมอ พยาบาล ผู้ช่วย พลอยโดนร่างแหติดแจเข้าไปด้วย
การทำงานที่ไม่ควรจะต้องมีการตัดสินใจในเรื่องไร้สาระพวกนี้ กลับกลายเป็นเรื่องใหญ่ ต้องดูก่อนว่าใครหน้าไหนควรจะช่วยไหม ช่วยอย่างไร อย่างไร และอย่างไร...
เหตุการณ์นี้จะหนักมากยิ่งขึ้นถ้าอยู่ในโรงพยาบาลหรือสถานประกอบการของเอกชนที่ดำเนินการขึ้นเพื่อ “บุญ (กำไร)”
คำพรรณนาลักษณะงาน (Job Description) ของผู้คัดแยก คัดกรอง เลือก ไม่เลือก ผู้ป่วย คนเจ็บนั้นคงละเอียดมากมายเป็นหางว่าว
แต่คุณหมอและพยาบาลในโรงพยาบาลหรือสถานประกอบการเอกชนนี้จะดีหน่อย เพราะมีคนคอยคัดกรองมาให้แล้ว “แน่นอน เป๊ะ…”
คนที่มานอนรออยู่บนเตียงจะเป็นคนที่ต้องช่วยอย่างเต็มที่ เต็มใจ และไม่เป็นอะไรก็ต้องช่วย “นอนรอดูอาการ”
เฉกเช่นเดียวกันกับโรงพยาบาลที่เป็นแบบสองมาตรฐาน (Double Standards) ที่มีตึกไฮโซและอาคารอนาถา
ถ้าหมอ หรือพยาบาลคนใดทำบุญมาดีหน่อย ได้อยู่ตึกไฮโซ
วัน ๆ หนึ่งก็จะมีหน้าที่ช่วยอย่างเต็มที่ เต็มกำลังที่อยากจะช่วย ไม่ได้เหนียมยา อยากผ่า อยากตัด อยากฉายอะไรก็ทำได้เลย “เต็มที่” ตามสบาย ถ้าตายไปก็จะได้ขึ้นสวรรค์เพราะการช่วยชีวิตคนนั้นเป็นกุศลที่ประเสริฐยิ่ง
ในทางกลับกัน อาคารข้าง ๆ...
สายน้ำเกลือห้อยระโยงรยางค์พร้อมเสียงครวญครางโอดโอยของผู้ป่วยที่กำลังทนทุกขเวทนาอย่างแสนสาหัส ไร้คนเหลียวแล
ใจเขา ใจเรา คนทุกคนคงคิด แต่เมื่อเป็น “นโยบาย” เรามนุษย์เงินเดือน ลูกจ้าง ก็ต้องทำตามที่นายหรือผู้บริหารเขาสั่ง
คนที่ตายก็ตายไป แต่คนที่อยู่ถ้าทำงานแบบไม่เต็มใจก็ “ตกนรกเหมือนกันนะนั่น”
ปล่อยให้เขาตายแล้วทำนิ่งดูดายไม่ทำในสิ่งที่ควรกระทำ ไม่พูดในสิ่งที่ตนเองรู้ว่าวิธีนี้จะช่วยเขาได้ “ตกนรกเลยนะนั่น”
(ถ้าเป็นหมอฟัน ฝ่ายทันตกรรมก็สบายหน่อย ตกนรกน้อย เพราะคนปวดฟันคงไม่ถึงตายก็ทำให้ทรมานแบบทุรนทุรายได้เหมือนกัน...)
สวรรค์อยู่ในอก นรกนั้นอยู่ในใจ ไม่ใครก็ใครคงจะได้รู้แก่ตนของตนเองบ้างไม่มากก็น้อย เพราะกรรมแห่งนรกขุมนี้ ชอบนักที่เล่นงานคนใกล้ ๆ ใกล้ชิด ใกล้ตัว ใครที่รักเรามาก ๆ เจ้ากรรมนายเวรเขาจะเล่นงานเราตรงนั้น เล่นเราตรงที่ "หัวใจ" สิ่งนี้นั้นไซร้ เจ็บ ทุกข์ ยิ่งกว่าตกนรกขุมใดในโลกันต์
ยุคอันตรายของบุคลากรทางสาธารณสุข ผู้อำนวยการ ผู้บริหาร หมอ พยาบาล ผู้ช่วยและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่าน
ถ้าทำดีทำเต็มที่นั้นก็จะเกิดบุญเกิดคุณอย่างอนันต์ เพราะสิ่งนั้นคือการช่วยชีวิตมนุษย์และปลดเปลื้องทุกข์ของมนุษย์ให้พ้นโรคภัย
แต่ถ้าคิด บริหาร นโยบายไม่ดีก็เป็นโทษมหันต์ เพราะนั่นคือความทุกข์ ชีวิตของคนและครอบครัวเลยนะนั่น ถ้านรกมีจริงนั้นยุคนี้น่ากลัวสำหรับบุคลากรสาธารณสุขทุกท่าน เอย...
