บทบาทของเทคโนโลยีกับการจัดการศึกษา

ในยุคโลกาภิวัฒน์ความเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี เป็นไปอย่างรวดเร็ว มีผลกระทบในทางบวกและทางลบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของบุคคลอย่างรุนแรง บุคคลจึงจำเป็นต้องพัฒนาตนเอง ให้มีความรู้ ความคิด และทักษะชีวิตให้สามารถแก้ปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิตได้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่เกิดจนตาย โดยสังคมมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาสาระและกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต

          แนวโน้มการจัดการศึกษาในอนาคต

·       เป็นระบบเปิดมากขึ้นและส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต

·       เน้นการศึกษาเป็นรายบุคคล (Individual Instruction)

·       เน้นเทคโนโลยีทางการศึกษา เป็นการส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง

·       เน้นคุณธรรมและจริยธรรม

·       ส่งเสริมนันทนาการและพักผ่อนหย่อนใจ

 

                การศึกษาตลอดชีวิต หมายถึง การศึกษาที่เกิดจากการผสมผสานระหว่างการศึกษาในระบบและการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย  เพื่อให้สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตได้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต 

 

แนวคิดการใช้เทคโนโลยีช่วยการเรียนรู้

ปัจจุบันทั่วโลกให้ความสำคัญกับการลงทุนทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information and Communication Technology : ICT)  เพื่อนำมาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาประเทศทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคมและการศึกษา โดยทุกประเทศต่างมุ่งสร้างสังคมใหม่ให้เป็นสังคมที่ใช้ความรู้เป็นฐาน (Knowledge Based Society)   ในยุคของการปฏิรูปการศึกษา เราเร่งพัฒนาการศึกษาให้การศึกษาไปพัฒนาคุณภาพของคน เพื่อให้คนพัฒนาประเทศ เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) จึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของการจัดการศึกษา เช่น ส่งเสริมการเรียนรู้ต่อเนื่องนอกระบบโรงเรียนและการเรียนรู้ตามอัธยาศัย  ช่วยจัดทำข้อมูลสารสนเทศเพื่อการบริหาร และจัดการเทคโนโลยีเพื่อช่วยการเรียนการสอน

เทคโนโลยีเกี่ยวข้องกับการเรียนการสอน 3 ลักษณะ คือ

1. การเรียนรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี (Learning about Technology) ได้แก่ การเรียนรู้ระบบการทำงานของคอมพิวเตอร์ เรียนรู้จนสามารถใช้คอมพิวเตอร์ได้ ทำระบบข้อมูลสารสนเทศเป็น สื่อสารข้อมูลทางไกลผ่าน E-mail  และ Internetได้ เป็นต้น

2. การเรียนรู้โดยใช้เทคโนโลยี (Learning by Technology)   ได้แก่ การเรียนรู้ความรู้ใหม่ๆ และฝึกความสามารถทักษะบางประการ โดยใช้สื่อเทคโนโลยี เช่น คอมพิวเตอร์ช่วยสอน  โทรทัศน์ทางไกลผ่านดาวเทียม การค้นคว้าผ่านInternet เป็นต้น

3. การเรียนรู้กับเทคโนโลยี (Learning with Technology) ได้แก่การเรียนรู้ด้วยระบบการสื่อสาร 2 ทาง  (Interactive) กับเทคโนโลยี เช่น การฝึกทักษะภาษากับโปรแกรมที่ให้ข้อมูลย้อนกลับถึงความถูกต้อง (Feedback)การฝึกการแก้ปัญหากับสถานการณ์จำลอง (Simulation)เป็นต้น

เทคโนโลยีที่สำคัญที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ทางการศึกษาได้ดังนี้

1.       การสอนโดยใช้คอมพิวเตอร์ช่วยสอน (CAI)

2.       ระบบสื่อประสม

3.       ระบบสารสนเทศ

4.       ระบบฐานข้อมูล

5.       ระบบอินเทอร์เน็ต

6.       การจัดการศึกษาทางไกล

 

การสอนทางไกลผ่านดาวเทียม

การสอนทางไกลผ่านดาวเทียมมีประโยชน์ดังนี้

1.       เพื่อการศึกษาในระบบโรงเรียนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาจนถึงชั้นอุดมศึกษา

2.       เพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาแก่ผู้ที่อาศัยในท้องถิ่นห่างไกล และในสถานที่ซึ่งขาดแคลนวัสดุอุปกรณ์การเรียน ตลอดจนด้านทรัพยากรบุคคล

3.       เป็นการส่งเสริมการศึกษาระบบเปิดในระดับอุดมศึกษา เพื่อให้ผู้ที่จบการศึกษาระดับมัธยมแล้วต้องการทำงานในเวลา มีโอกาสศึกษาต่อด้วยตนเอง

4.       เพื่อฝึกหัดด้านอาชีพและเทคนิคการทำงานต่างๆซึ่งสามารรถเสริมนอกเหนือจากระบบการศึกษาปกติ

5.       เพื่อการศึกษาผู้ใหญ่ โดยสามารถเรียนได้ด้วยตนเองที่บ้าน

6.       เพื่อพัฒนาการของการจัดการด้านการศึกษา โดยการจัดกิจกรรมการเรียนต่างๆ  เพื่อให้ผู้เรียนที่อยู่ห่างไกล เรียนไปพร้อมกันกับผู้เรียนที่อยู่ส่วนกลาง หรือเพื่อเสริมความรู้แก่ประชาชนทั่วไปให้มีโลกทัศน์ที่กว้างขึ้นและเป็นประโยชน์ในการดำรงชีวิต

 

การสอนทางไกลระบบ Video Teleconference

การเรียนการสอนโดยวิธีนี้เป็นการสื่อสารสองทาง คือผู้สอนและผู้เรียนจะอยู่ห่างไกลกัน แต่อาจถามตอบกันได้ทันทีโดยใช้ระบบการประชุมทางไกลหรือVideo Teleconference  ในระบบนี้สถานีปลายทางแต่ละแห่งจะต้องมีกล้องวีดิทัศน์ ไมโครโฟน และจอภาพขนาดใหญ่ ติดตั้งอยู่เพื่อเป็นอุปกรณ์ในการสื่อสาร ในขณะที่กำลังสอนนั้นภาพการสอนของอาจารย์ที่ถ่ายด้วยกล้องวีดิทัศน์จะถูกส่งเข้าอุปกรณ์แปลงสัญญาณที่เรียนว่า CODEC (Coder/decoder)เพื่อแปลงสัญญาณเป็นดิจิทัล แล้วจึงบีบอัดข้อมูลให้มีปริมาณน้อยกว่าเดิม จากนั้นจึงส่งข้อมูลภาพที่ถูกบีบอัดนี้ผ่านตัวกลางสื่อสารต่างๆ เช่น เส้นใยแก้วนำแสง (Optical Fiber) หรือระบบสื่อสารผ่านดาวเทียมไปยังสถานีรับต่างๆ ซึ่งมีอุปกรณ์ CODEC  สำหรับรับสัญญาณมาแปลงกลับเป็นภาพ เพื่อแสดงบนจอภาพในห้องเรียน

 

การเรียนการสอนผ่านเว็บไชต์

การเรียนการสอนผ่านเว็บไชต์มีลักษณะเด่น คือ ผู้เรียนสามารถเรียนเวลาใด หรือสถานที่ใดก็ได้ ที่มีความพร้อมของเครื่องมือและทักษะของผู้เรียน  รูปแบบการเรียนการสอนมีความยืดหยุ่นสูง ผู้เรียนจะต้องมีความรับผิดชอบ มีความกระตือรือร้นในการเรียนมากกว่าปกติ มีความตั้งใจหาความรู้ใหม่ๆ ตรงกับการเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ ผู้สอนเป็นเพียงผู้แนะนำ ปรึกษา และแนะนำแหล่งความรู้  บริการที่ใช้ระบบอินเทอร์เน็ต ได้แก่ E-mail,  แหล่งข้อมูล(Information sources), กลุ่มแลกเปลี่ยนข่าวสารและสนทนา, การประชุมผ่านระบบอินเทอร์เน็ต , การเรียนการสอนแบบออนไลน์

 

        สรุป เทคโนโลยีสมัยใหม่ ไม่ว่าเป็น เทคโนโลยีสื่อสารมวลชน เทคโนโลยีโทรคมนาคม และเทคโนโลยีสารสนเทศมีบทบาทสำคัญต่อการศึกษา คือ เทคโนโลยีเข้ามามีส่วนประกอบช่วยเรื่องการเรียนรู้  เข้ามาสนับสนุนการจัดการศึกษา  การสื่อสารระหว่างบุคคล และการศึกษา เทคโนโลยีเพื่อสร้างพื้นฐานและอาชีพ เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ช่วยให้การจัดการศึกษาบรรลุอุดมการณ์การศึกษาตลอดชีวิตสำหรับทุกคนได้อย่างมีประสิทธิภาพ