บรรยากาศของตลาดนัดนั้น เราสามารถสร้างได้หากผู้เข้าประชุมมีใจและตั้งใจจริงๆ ที่จะมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน

ตอนที่ ๑

เช้าวันที่สอง ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑ ดิฉันและคุณสุภาพรรณเตรียมตัวเสร็จแต่เช้า คุณเรียมรัตน์นัดว่าจะมารับจากโรงแรมตอน ๐๘ น. เมื่อโทรศัพท์คุยกันคุณเรียมรัตน์บอกว่ายังไม่มีผู้เข้าประชุมมากันเลย เราบอกว่าไม่เป็นไรเพราะเวลาจัดประชุมที่ผู้เข้าประชุมไม่ได้พักค้างคืนด้วยก็จะเป็นลักษณะนี้ทุกครั้ง แต่เราก็เข้าใจคุณเรียมรัตน์ว่าเธอใจตุ๊มๆ ต่อมๆ ว่าจะมีคนมาไหมเนี่ย

วันนี้เราเข้าสำนักงานสาธารณสุขในช่วงเวลาสายๆ จึงเห็นว่ามีรถราจอดมากมาย คนมาทำงานกันแล้ว เราจัดห้องประชุมและเตรียมคอมพิวเตอร์ให้พร้อม เมื่อได้เวลา ๐๙ น.ผู้เข้าประชุมมากันสักประมาณครึ่งหนึ่งแล้วเราก็เริ่มกิจกรรมของคุณพรรณกันเลย เพียงไม่นานผู้เข้าประชุมก็มาเกือบ ๑๐๐% ที่หายหน้าไปบ้างมีไม่กี่คน

 

ภาพกิจกรรมช่วงเช้า

เช้านี้ดิฉันได้ทบทวนกิจกรรมที่ผู้เข้าประชุมได้ทำกันเมื่อวานว่า "คุณอำนวย" "คุณลิขิต" "คุณกิจ" ควรมีบทบาทอย่างไร มีส่วนไหนที่ทำกันได้ดีแล้ว ส่วนไหนที่ควรปรับปรุงในครั้งต่อๆ ไป แล้วจึงนำเสนอ "แก่นความรู้" ที่ได้ ๗ เรื่อง อธิบายว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร จึงได้ "แก่นความรู้" เหล่านี้มา

ต่อจากนั้นอธิบายวิธีการสร้างเกณฑ์ระดับความสำเร็จ ๕ ระดับ ว่าต้องอิงเรื่องเล่าจากเมื่อวานนี้ด้วย ให้แต่ละกลุ่มเลือก "แก่นความรู้" กลุ่มละ ๑ เรื่องและให้เวลา ๔๕ นาที เราขอให้ทีมงานที่ทำหน้าที่ช่วยกันจัดหมวดหมู่ "ขุมความรู้" และสร้าง "แก่นความรู้" เมื่อเย็นวานแทรกซึมเข้าไปอยู่ในแต่ละกลุ่มด้วย แต่ละกลุ่มทำงานกันอย่างตั้งใจมากๆ เวลาที่กำหนดไว้ต้องเขยิบออกไปอีก รวมๆ แล้วใช้เวลากว่าหนึ่งชั่วโมง

แต่ละกลุ่มกำลังสร้างเกณฑ์ระดับความสำเร็จ

คุณพรรณพิมพ์เกณฑ์ที่กลุ่มต่างๆ สร้างขึ้นและแบบประเมินตนเอง แต่เนื่องจากพริ้นเตอร์ไม่อำนวย เลยต้องรอเอกสารที่บรรยายเกณฑ์แต่ละระดับที่ส่งไปถ่ายเอกสารที่ร้านใกล้ๆ กันนานหน่อย ระหว่างรอดิฉันจึงให้แต่ละทีมเดินดูเกณฑ์ที่กลุ่มต่างๆ เขียนไว้ที่ flipchart คุณหมอประจักษ์ สีลาชาติจาก รพ.ม่วงสามสิบ บอกบรรยากาศเหมือนตลาดนัดจริงๆ

หลังจากแต่ละทีมประเมินตนเองเสร็จ ระหว่างที่ดิฉันและคุณพรรณเอาข้อมูลมาเข้าโปรแกรม Excel เพื่อทำแผนภูมิแม่น้ำและบันไดแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นั้น คุณหมอจิ้นก็เล่าให้ที่ประชุมฟังถึงการทำงานของ รพ.วารินชำราบ เสียดายที่มีตัวอย่างผู้ป่วยดีๆ แต่ดิฉันฟังไปพร้อมกับทำงานอื่นไปด้วย จึงไม่ได้จดบันทึก กว่าเราจะพักรับประทานอาหารเที่ยงก็เกือบ ๑๒.๓๐ น.

ได้เวลา ๑๓ น.เราก็เริ่มกิจกรรมกันอีกแล้ว คราวนี้คุณพรรณใช้เกมทำ pizza ให้ผู้เข้าประชุมสนุกๆ ตื่นตัวกันทั้งกลุ่ม แล้วดิฉันก็นำเสนอกราฟที่แต่ละทีมประเมินตนเองตาม "แก่นความรู้" ว่าในปัจจุบันอยู่กันตรงไหนบ้าง แผนภูมิแม่น้ำ และบันไดแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รวมทั้งข้อมูลที่ดิฉันลองจับคู่ให้ว่าในแต่ละ "แก่นความรู้" นั้น ทีมใดเป็น "ผู้พร้อมให้" ทีมใดเป็น "ผู้ใฝ่รู้"

 

ช่วยกันทำ Pizza

ความจริงยังมีเวลาเหลือแต่ดิฉันข้ามกิจกรรมการจับคู่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ไป (คิดได้ทีหลังว่าน่าเสียดาย) แต่ได้นำเสนอว่านอกจากการจัดตลาดนัดความรู้แล้ว จะใช้เครื่องมืออะไรได้อีกบ้าง มีวิธีการอย่างไร ที่พูดถึงก็คือ Action Review Cycle (BAR, AAR) เพื่อนช่วยเพื่อน และเว็บบล็อก

เมื่อได้เวลา AAR ทีมงานแจกกระดาษรูปหัวใจสีฟ้าให้ผู้เข้าประชุมเขียน ดิฉันขอให้ผู้เข้าประชุมคนหนุ่มคนสาวได้พูด AAR กันด้วย ทีมจัดงานคงพอใจเพราะทุกคนบอกว่าได้อะไรมากกว่าที่คาดหวังไว้ทั้งนั้น ไม่มีอะไรที่ได้น้อย

ดิฉันไม่ได้จดบันทึก แต่ที่จำได้คือ ภก.บุษกร หาญวงศ์ จาก รพ.วาริน ชำราบ ได้เรียนรู้เรื่องเล็กๆ จากเพื่อนในเรื่องการดูแลให้ผู้ป่วยไม่ขาดยาและอินซูลินในวันที่มาตรวจ คุณหมออนุชิต หิรัญกิติ จาก รพ.สำโรง อยากให้มีอะไรที่เห็นภาพด้วย เช่น นิทรรศการ โปสเตอร์

คุณหมอประจักษ์ พูดถึงเรื่องเวลาในการทำกิจกรรม คุณหมอบอกว่า "เวลาเล่าเรื่อง กำลังจะเล่าออกมาจากใจได้แล้วเชียว แต่เวลาก็หมดเสียก่อน" ทำให้ดิฉันคิดได้ว่าน่าจะใช้เวลาต่ออีกหน่อยให้ทีมที่เราจับคู่ไว้จาก "บันไดแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้" ได้เล่าเรื่องให้กันและกันฟังอีก เสียดายมากๆ

ทีม ๓ สาวจาก HI ก็บอกว่าได้อะไรเยอะเช่นกัน จะใช้เป็นแนวทางในการติดตามประเมินผลโครงการของตนเอง ตอนนี้ HI ก็มีงานที่จะทำกับคุณหมอจิ้นและจังหวัดอุบลฯ แล้ว

คุณเรียมรัตน์มา AAR และขอโทษเรื่องสถานที่ที่ไม่ใช่เป็นที่โรงแรม การจัดตลาดนัดครั้งนี้ดิฉันได้เรียนรู้ว่าบรรยากาศของตลาดนัดนั้น เราสามารถสร้างได้หากผู้เข้าประชุมมีใจและตั้งใจจริงๆ ที่จะมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน จัดที่ไหนก็ได้แล้ว แถมประหยัดค่าใช้จ่ายได้อย่างมากเลย ในการประชุมครั้งนี้เราขอให้ทุกคนปิดเสียงโทรศัพท์มือถือตั้งแต่เช้าวันแรก เชื่อหรือไม่ว่าทั้ง ๒ วันนี้เราไม่ได้ยินเสียงโทรศัพท์ของใครดังเลย

คุณหมอจิ้นดูมีความสุขมาก ได้รับการอุปโลกน์ให้เป็นประธานเครือข่าย KM เบาหวานของอุบลฯ (โดยคุณเรียมรัตน์จะรับทำหน้าที่ผู้ประสานงานเครือข่าย) ขอบคุณดิฉันและขอให้ช่วยทีมเบาหวานอุบลฯ ไปอีกน้านนานนน.........(ต้องลากเสียงยาวๆ)

ดิฉันคิดได้ระหว่างเดินทางกลับกรุงเทพฯ ว่าสิ่งที่ดิฉันจะช่วยเครือข่าย KM เบาหวานอุบลฯ ได้ตอนนี้คือขอให้คุณหมอจิ้นและคุณเรียมรัตน์ทำงานดังนี้ "ภายใน ๑ เดือนนับจากนี้ ขอให้จัดสอนการใช้บล็อกแก่ทีมเบาหวานที่มาประชุมและเปิดชุมชนบล็อกเบาหวานของอุบลฯ ให้มีทีมเบาหวานอย่างน้อย ๕ ทีมเขียนบันทึก ๑ บันทึกต่อสัปดาห์ และให้จัดกิจกรรม เพื่อนช่วยเพื่อน อย่างน้อย ๑ ครั้ง" ต่อไปทางจังหวัดอาจจัดให้มีรางวัล "Blog of the Month" ก็ได้ ถือว่าเป็นการบ้านนะคะ

ที่เสนอเรื่องบล็อกเพราะได้ทราบมาว่าที่สำนักงานสาธารณสุขมีห้องคอมพิวเตอร์และมีเครื่องอยู่ถึง ๓๐ เครื่อง (รู้ทีหลังอีก เพราะนึกไม่ถึงว่ามี ไม่อย่างนั้นจะสอนตั้งแต่ในการประชุมแล้ว)

ดิฉันมั่นใจว่าเครือข่าย KM เบาหวานของอุบลราชธานี เกิดขึ้นและเคลื่อนได้แน่นอน

วัลลา ตันตโยทัย