เมื่อวานนี้ ฉันได้รับเชิญจาก MCH Board อำเภอให้ช่วยดำเนินการประชุมแทนประธาน board ซึ่งติดงาน มีผู้เข้าประชุมราวๆ 15 คน
ในที่ประชุมมีแต่เจ้าหน้าที่จาก สสอ. สอ. ห้องคลอด และ PCU ร.พ. และการประชุมครั้งนี้แปลกที่ไม่มีวาระการประชุมให้ได้รับรู้ว่า ที่ประชุมจะคุยอะไรกันบ้าง ซึ่งฉันเดาว่า ผู้มีบทบาทหลักในการบริหารให้องค์กรทำงานต่อไปอย่างราบรื่น อาจจะยังไม่เข้าใจบริบทขององค์กรนี้ ด้วยข้อมูลที่มีให้น้อยมาก ฉันจึงตัดสินใจใช้บทคุณอำนวย ในการนำการประชุม
ฉันเริ่มต้นสร้างสัมพันธภาพ ด้วยวิธีการของ KM คือ ประเมินความคาดหวังของผู้เข้าร่วมประชุมก่อน หลังผู้ให้ข้อมูลคนแรกกล่าวจบ ฉันก็มีข้อมูลพอที่จะชวนสนทนาต่อ ข้อมูลที่ได้ตรงกับที่ฉันคาดคะเนไว้จริงๆ คนที่มาร่วมประชุมไม่เข้าใจบริบทขององค์กร (Context)
เพื่อให้ทุกคนก้าวเดินไปพร้อมกัน และทันกัน จำเป็นที่ต้องมีการปรับความคิด ( concept) ให้ตรงกันก่อน เพื่อให้เกิดค่านิยมร่วมที่เห็นพ้องกัน (Shared value)
บริบทหนึ่งขององค์กรนี้ คือ มาจากหน่วยงานหลากหลาย แต่ละหน่วยงานมีวัฒนธรรมการทำงานที่แตกต่าง และยึดค่านิยมการทำงานที่แตกต่าง แม้ว่าวันนี้ ฉันจะเป็นแค่ประธานรับเชิญ แม้ว่าเวลาจะมีเพียง 3 ชั่วโมง ฉันว่ามันเพียงพอ หากฉันจะช่วยสร้างอะไรที่เป็นคุณค่าเพิ่มต่อการทำงานเป็นทีม ( teamwork) ให้เขา
เพื่อให้ทุกคนในองค์กรนี้สามารถโลดแล่นไปด้วยบทบาทที่สอดคล้องกับพันธกิจ และเข้าใจพันธกิจตรงกันซึ่งจะทำให้เขาทำงานเป็นทีมง่าย ฉันจึงนำที่ประชุมไปสู่การทบทวนบริบทองค์กร โดยถามถึงพันธกิจ ( Mission)ของ MCH Board อำเภอ ต่อด้วยการถามถึงความคาดหวังที่ผู้รับผลงานต้องการจากองค์กรของเขา ( Client centered) และสิ่งที่พวกเขาเองคาดหวังซึ่งกันและกัน หลังจากนั้นจึงทบทวนโครงสร้างขององค์กร ( Structure) เพื่อรับรู้ว่า ทรัพยากรในองค์กรของเขา ( HRM & HRD ) มีความพร้อมต่อการปฏิบัติพันธกิจจนเดินไปสู่ความสำเร็จที่คาดหวังได้มากน้อยเพียงไร ( Challenged Vision)
เมื่อทุกคนได้บอกถึงสิ่งที่อยู่ในใจ อยู่ในความคิดออกมาบางส่วนแล้ว ฉันก็ให้เลขานุการการประชุมในวันนั้นทำหน้าที่คุณลิขิตสรุปให้ที่ประชุมฟังว่า มีความคิดอะไรบ้างที่รวบรวมได้ เพื่อทวนสอบและแก้ไขให้เข้าใจให้ตรงกัน
เลขาฯวันนี้ ไม่ใช่เลขาฯตัวจริงอีกนั่นแหละ ฉันเลยได้ฝึกคุณลิขิตใหม่อีกคน เมื่อคุณลิขิตบอกสิ่งที่ติดตามจดบันทึกแล้ว ฉันก็ให้ที่ประชุมเล่าความคิดต่อ จนทุกประเด็นที่ถูกคาดหวังในการมาทำงานร่วมกันได้เล่าออกมาครบถ้วน
ฉันได้ฝึกให้คุณลิขิตจัดบันทึกเป็นหมวดหมู่ เพื่อให้สามารถดึงประเด็นมาคุยต่อในการประชุมครั้งนี้และนัดต่อๆไป บันทึกที่สรุปประเด็นและเล่าให้ที่ประชุมฟัง ได้จัดกลุ่มโดยเชื่อมโยงความเกี่ยวข้องระหว่างผู้รับผลงาน ระบบงาน area-based ของการทำงาน และผลงานที่จะส่งมอบ ให้เห็นก่อน แล้วจึงให้ที่ประชุมให้ความเห็นร่วม ( Shared vision ) เกี่ยวกับการปฏิบัติพันธกิจที่ต้องดำเนินการไปร่วมกัน แหละนี้คือ ประเด็นที่สรุปได้
พันธกิจ เป็นองค์กรที่ร่วมกันแก้ปัญหางาน MCH ในอำเภอเมืองให้ได้ผลงานที่มีคุณภาพและมาตรฐานตามมาตรฐานงาน MCH
ความเชื่อมโยงระหว่างผู้รับผลงานกับระบบงาน
ผู้รับผลงาน ระบบงาน
หน่วยงานระดับสูงกว่า รายงาน
สสอ. การประสานข้อมูล
สอ. ระบบส่งต่อผู้ป่วย , การพัฒนาทักษะด้านวิชาชีพ
ร.พ. ดูแลต่อเนื่อง
หญิงวัยเจริญพันธุ์ ดูแลก่อนตั้งครรภ์
ดูแลก่อนคลอด
ดูแลระหว่างคลอด
ดูแลหลังคลอด
เด็ก ดูแลก่อนคลอด
ดูแลระหว่างคลอด
ดูแลระหว่างอายุแรกเกิด - 2 เดือน
ดูแลระหว่างอายุ 2 เดือน - 3 ปี
ดูแลระหว่างอายุ 3 ปี - 5 ปี
เมื่อที่ประชุมมองเห็นขอบเขต ( Boundaries) ของพันธกิจ ที่ต้องบริหารร่วมกันชัดเจนขึ้น ฉันจึงนำให้เขาช่วยกัน ลปรร. ไปถึงประเด็นคุณภาพ หรือผลงานที่ส่งมอบถึงผู้รับผลงาน และเชื่อมโยงให้เห็นบทบาทของแต่ละสถานบริการ การ ลปรร ได้ข้อมูลออกมาดังนี้
ผู้รับผลงาน ผลงานที่ส่งมอบ
หน่วยงานระดับสูงกว่า ข้อมูลที่ถูกต้อง แปลผลได้ หญิงวัยเจริญพันธุ์มีบุตรเหมาะสมกับวัย
สสอ. ความคล่องตัวของการประสานข้อมูล
สอ. ระบบส่งต่อผู้ป่วยที่สะดวก , มีความสามารถเพียงพอให้บริการ
ร.พ. ทารกกลุ่มเฉพาะได้รับการดูแลต่อเนื่อง
หญิงวัยเจริญพันธุ์ ความรู้ในการดูแลตนเอง , การคุมกำเนิด
หญิงมีครรภ์ก่อนคลอด ไม่ขาดสารอาหาร ( ธาตุเหล็ก ไอโอดีน สารอาหารจำเป็น)
บุตรปกติไม่เป็นโรค ( คัดกรองธาลัสซีเมีย , HIV, Tetanus
ฟันไม่ผุ )
พร้อมสำหรับการคลอด และการเลี้ยงบุตร พร้อมให้นมแม่
การตรวจเลือดที่สะดวก ใกล้บ้าน
หญิงมีครรภ์ระยะคลอด ปลอดภัยจากการคลอด บุตรมีชีวิตรอด
พร้อมสำหรับการให้นมแม่
ความสะดวกของรับบบส่งต่อ
หญิงมีครรภ์ระยะหลังคลอด สุขภาพหลังคลอดปลอดภัย บุตรมีชีวิตรอด
ได้เลี้ยงบุตรด้วยนมแม่นานเพียงพอให้บุตรแข็งแรง
การเข้าถึงบริการดูแลหลังคลอด
เด็กแรกเกิด-2 เดือน น้ำหนักปกติ ไม่ขาดสารอาหาร ได้กินนมแม่เป็นอาหาร
รอดชีวิต พัฒนาการปกติ ปลอดภัยจากโรคติดเชื้อที่ป้องกัน
ได้ ( วัณโรค , เอดส์ , ตับอักเสบ บี )
ไม่ปัญญาอ่อน ( คัดกรองไธรอยด์ฮอร์โมน)
เด็ก 2 เดือน - 5 ปี น้ำหนัก-พัฒนาการปกติ-ไม่ขาดสารอาหาร(ธาตุเหล็ก)
ปลอดภัยจากโรคที่ติดเชื้อที่ป้องกันได้ (ตับอักเสบบี,
คอตีบ ,ไอกรน , บาดทะยัก , เอดส์ )
ผลงานที่ส่งมอบ setting ที่เป็น area-based
ข้อมูลที่ถูกต้อง แปลผลได้ สสอ. / ร.พ. / สอ.
ความคล่องตัวของการประสานงานด้านข้อมูล ร.พ.
ระบบส่งต่อผู้ป่วยที่สะดวก ร.พ.
ระบบบริการที่อำนวยความสะดวกใกล้บ้าน สอ. / ร.พ.
ทารกกลุ่มเฉพาะได้รับการดูแลต่อเนื่อง ร.พ.
หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความรู้ในการดูแลตนเอง คลินิควางแผนครอบครัว,ร.ร.,บ้าน
หญิงเจริญพันธุ์มีบุตรเหมาะสมกับวัย คลินิควางแผนครอบครัว,ร.ร.,บ้าน
หญิงมีครรภ์ไม่ขาดสารอาหาร ANC clinic ร.พ. / สอ./ บ้าน
บุตรปกติไม่เป็นโรค
พร้อมสำหรับการคลอด และการเลี้ยงบุตร
พร้อมให้นมแม่
การตรวจเลือดระหว่างตั้งครรภ์ใกล้บ้าน สอ.
ปลอดภัยจากการคลอด บุตรมีชีวิตรอด ร.พ. / สอ. / บ้าน
พร้อมสำหรับการให้นมแม่
ความสะดวกของการเข้ารับบริการสาธารณสุข
สุขภาพแม่หลังคลอดปลอดภัย บุตรมีชีวิตรอด ร.พ. / สอ./บ้าน
ได้เลี้ยงบุตรด้วยนมแม่นานเพียงพอให้บุตรแข็งแรง
การเข้าถึงบริการดูแลหลังคลอด
เด็กแรกเกิด-2 เดือน น้ำหนักปกติ ร.พ. / บ้าน / WBC
ไม่ขาดสารอาหาร ได้กินนมแม่เป็นอาหาร
รอดชีวิต พัฒนาการปกติ
ปลอดภัยจากโรคติดเชื้อที่ป้องกันได้
คัดกรองภาวะธัยรอยด์ฮอร์โมน ไม่ปัญญาอ่อน
เด็ก 2 เดือน - 3 ปี น้ำหนักปกติ WBC / ร.พ. / บ้าน /
พัฒนาการปกติ ไม่ขาดสารอาหาร (ธาตุเหล็ก)
ปลอดภัยจากโรคที่ติดเชื้อที่ป้องกันได้
( ตับอักเสบบี , คอตีบ ,ไอกรน , บาดทะยัก , เอดส์ )
เด็ก 3 - 5 ปี น้ำหนักปกติ ศูนย์เด็กเล็ก/ WBC/ ร.พ./บ้าน
พัฒนาการปกติ ไม่ขาดสารอาหาร (ธาตุเหล็ก)
ปลอดภัยจากโรคที่ติดเชื้อที่ป้องกันได้
( ตับอักเสบบี , คอตีบ ,ไอกรน , บาดทะยัก , เอดส์ )
เมื่อมีข้อสรุปประเด็น ฉันนำเขาเข้าสู่การ ลปรร. การวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ของงานเพื่อหาโอกาสพัฒนาแบบเร็วๆ ซึ่งให้ผลที่น่าพอใจ ดังนี้
- การทำความตกลงบางเรื่องมีข้อสรุปร่วมกันชัดเจน และมีเงื่อนเวลาชัดเจนในการลงมือปฏิบัติ
- การขอทำความตกลงบางเรื่องที่ตัดสินใจแทนผู้เกี่ยวข้องไม่ได้ ได้รับการรวบรวมไว้แจ้งให้ทราบ
- ข้อสรุปไหนที่มีข้อแย้งกันในความคิด ก็ไม่มีการสรุป ให้ไปหาข้อมูลเชิงประจักษ์เพิ่มมาเพื่อมองทุกมุมมให้เข้าใจก่อนสรุป
- ได้ประเด็นความคาดหวังที่ต้องไปหาวิธี CQI ต่อโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- ได้ความชัดเจนเกี่ยวกับตัวเลขที่ใช้ชี้วัดงาน วิเคราะห์คุณภาพงานของปี 2551 ซึ่งจะนำสู่การกำหนดระบบรายงานของอำเภอต่อไป
- ได้ทราบข้อติดขัด ที่อาจจะเป็นอุปสรรคของการพัฒนาระบบบริการใกล้บ้าน
- ได้ทราบจุดอ่อนของระบบส่งต่อข้อมูลที่หากปรับปรุง หญิงมีครรภ์จะได้รับการเยี่ยมบ้านตามกำหนดทันการ และระยะเวลาที่การปรับปรุงให้ผลสัมฤทธิ์
- ได้ทราบจุดอ่อนด้านการบริหารจัดการของสอ.
- ได้ประเด็นที่จะส่งต่อให้หน่วยงานอื่นที่ไม่ได้เข้าร่วมประชุมในครั้งนี้
ประสบการณ์ในวันนี้ ทำให้ฉันเรียนรู้ว่า เทคนิคการทำ KM สามารถนำมาใช้ในกระบวนการทำงานเป็นทีมได้ด้วย และจะได้ผลดีแค่ไหนขึ้นกับฝีมือคุณอำนวย และคุณลิขิต ที่จะดึงความสามารถของคุณกิจออกมาใช้ร่วมในการบริหารกระบวนการ
ปรากฎการณ์ที่ฉันประสบในวันนี้แตกต่างจากทุกครั้งที่ประชุมร่วมกับสอ. คือ ทุกคนอยู่ร่วมการประชุมจนหมดเวลา ไม่มีใครแอบกลับก่อนเวลาเหมือนทุกครา แปลได้ว่า บรรยากาศการประชุมวันนี้ดำเนินไปอย่างกัลยาณมิตรและทุกคนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง
ฉันคิดว่า ที่ฉันนำการประชุมวันนี้ได้สำเร็จ เป็นเพราะ ฉันได้เข้าประชุมด้วยความว่างเปล่า ไม่มีความคาดหวังติดตัวเข้าประชุม ฉันสังเกตตัวเองพบว่า เมื่อฉันเปลี่ยนไป ไม่พกความคาดหวังเข้าไปหาใคร ฉันก็ไม่ตัดสินใคร คนที่ฉันเกี่ยวข้องสามารถรับรู้ได้ว่า ฉันกำลังฟังเขา และทุกประเด็นที่ได้รับการสรุปทวนกลับ ให้น้ำหนักเพิ่มว่า สิ่งที่เขาพูดออกมาให้ฟังได้รับการฟัง บรรยากาศของกัลยาณมิตรจึงเกิดขึ้น
ก่อนเขียนบันทึกฉบับนี้ ฉันแอบหวังว่าบันทึกนี้ จะช่วยให้ FA ทั้งหลายปิ๊งแวบในการนำเอาเทคนิค KM ไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพ ร.พ. บ้าง เพื่อช่วยให้ FA มีความเครียดลดลง ทำงานง่ายขึ้น
26 มกราคม 2551
สวัสดีค่ะ อาจารย์
บูรณาการ หลายอย่างเข้าด้วยกันอย่างได้ยอดเยี่ยมเลยค่ะ
สวัสดีค่ะ ป้าแดงลองเอาไปใช้บ้างซิค่ะ หมอรู้สึกถึงความแตกต่างเลยค่ะว่า เวลาเราทำให้ทุกคนเป็นเจ้าของการประชุม บรรยากาศการประชุมจะดีมากและได้อะไรเยอะมากจากการมีส่วนร่วม แตกต่างจากการประชุมที่ประธานผูกขาดการพูดแบบเล็คเชอร์ให้ผู้เข้าประชุมฟังลิบลับเลยค่ะ