แม่ญิงต๋ายเกิดลูกคาในท้องคนล้านนาฮ้องว่าผีต๋ายกล๋ม

เกิดเป็นผู้หญิงทั้งทีชาตินี้คงลำบากโดยเฉพาะตอนที่เกิดลูกต้องมีลมเบ่งสุดแรงเกิดหาไม่แล้วสิ้นลมเบ่งสิ้นลมหายใจไปพร้อมกันลูกก็ตายคาในท้องปล่อยให้ท้องโตกล๋ม(กลม)เป็นซากศพอยู่นั้นดูน่าเวทนานักแหล่

การเกิดลูกคนสมัยก่อนต้องมีพ่อช่างหรือแม่ช่าง(หมอตำแย)มาช่วยคลอด...ทารกอยู่ในท้องบางคนกำลังจะคลอดอยู่แล้วแทนที่หัวจะลงต่ำพร้อมที่จะออกจากช่องคลอดแต่หัวกลับวกขึ้นข้างบนเอาเท้าลงเป็นการผิดปกติ  ลักษณะนี้แม่ช่าง(หมอตำแย)ต้องรีบค้ด(คัดตัว)ให้หัวทารกปิ้น(พลิกกลับ)ลงมาทางช่องคลอด   ทารกที่ถูกปิ้นหัวนี้เองหากคลอดออกมาจะได้ชื่อว่า " ปิ้น "  ปัจจุบันยังพอมีให้เห็นคนอายุราว เจ็ดแปดสิบปีขึ้นไปแล้วมีชื่อเรียกกันว่า ลุงปิ้นหรือ  ป้าปิ้น..  บ้างอยู่ตามชนบทห่างไกลตัวเมือง

กล่าวถึงการคลอดหากผู้เป็นแม่เบ่งลมจนหมดแรงเกิด ทารกยังคาช่องคลอดอยู่ แม่ช่างหรือพ่อช่าง(หมอตำแย)จะให้สามีเยี่ยวใส่ขันเอาเยี่ยวให้ภรรยาดื่มเพื่อให้มีแรงเกิดกลับมา ด้วยลักษณะนี้ คนล้านนาเรียกว่า " เยี่ยวเกิด" แต่เมื่อดื่มเยียวแล้วยังไม่คลอดแม่สิ้นลมหายใจก็เป็นอันว่าตายขณะคลอดลูกผู้คนเรียกว่าแม่ญิงต๋ายกล๋ม  พ่อแม่ญาติๆต้องรีบตัดต๋ง(รอด)แวง   พื้นกระดานบ้านตรงที่ศพอยู่ให้เป็นช่องเพื่อเอาศพลอดลงจากบ้านวางไว้ปื๊นกะล่าง(ใต้ถุน)บ้าน   ห้ามเอาผีตายกล๋มลงทางบันไดเพราะว่าผีมันจะกลับมาหลอกหลอนญาติผัว เผลอๆมันขาง(หวง)ผัวจะมาเอาเป็นผีไปอยู่ด้วย....ฮึ้ย..กลั๋วแต๊ๆ....

เมื่อนำศพลงให้ถุนบ้านจะใช้ไม้ไผ่ซับสับเป็นฟากพันศพม้วนทับเป็นอย่างดีจนกลมเป็นท่อนแล้วนำศพไปฝังทั้งฟากเพื่อกันการกัดแทะของสัตว์โดยเฉพาะพวกหมอผีที่อาคมแก่กล้าจะมาขุดเอาศพขึ้นมาแล้วทำพิธีไฟลนเอาน้ำมันมาใส่ในขวดนำดอกส้มโอมาเสกด้วยพระคาถาห้าพระองค์ใส่ไว้ลอยหน้าน้ำมันเพื่อดับกลิ่นคาวปิดขวดเก็บไว้ใช้งานต่อไป

ส่วนที่บ้านญาติๆก็จะทำการติดต่อต๋ง(รอด)แวง พื้นกระดานตัวบ้านให้ดีดังเดิมแล้วเอาต๋าแหลวเจ็ดชั้นผูกด้วยเส้นคาเขียวมัดขวางประตูบ้านกันผีมิให้กลับมารังควาน  

ด้วยเหตุที่บ้านมีคนตายกล๋มนี้เองเจ้าของบ้านต้องรีบขายไปให้พ้นๆ   แต่คนที่ซื้อก็ฉลาดเพราะมีคำบอกคนล้านนาเป็นวิถีชีวิตในการซื้อบ้านเรือนว่า " ซื้อเฮือนหื้อผ่อต๋งผ่อแวง "  หมายความว่าจะซื้อบ้านไม้ต้องดูรอดดูแวงพื้นกระดาน หากมีรอยตัดต่อแสดงว่าเป็นบ้านผีต๋ายกล๋มห้ามซื้อ เมื่อไม่มีคนซื่อเจ้าของจะรื้อไปถวายวัดให้มันรู้แล้วรู้รอดแถมได้บุญอีกต่อหนึ่งไปซ้ะเลย

เท่าที่เล่ามาก็เป็นการฉายภาพของวิถีชีวิตเกี่ยวกับผีต๋ายกล๋มที่จริงมันมีรายละเอียดอีกมาก  แต่ก็ขอจบเท่านี้  เต้าอี้ก่อนและนายเฮย