มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐกับจินตนาการใหม่
ผมเป็นคนมีอคติต่อการออกนอกระบบราชการของมหาวิทยาลัย หรือกล่าวใหม่ว่ามีฉันทาคติต่อการเปลี่ยนแปลงนี้ เพราะผมมองเป็นการเปิดโอกาส มองว่าการที่มหาวิทยาลัยอยู่ใต้ระบบราชการทำให้ขาดโอกาสในการริเริ่มสร้างสรรค์หลายด้าน การออกไปจากระบบราชการจึงเป็นการเปิดโอกาสทำสิ่งดีงามให้แก่สังคมอย่างทะมัดทะแมงขึ้น มีโอกาสเสี่ยงได้มากขึ้น มีโอกาสเลี้ยงคนดีและเก่งได้ดีกว่าเดิมอย่างมากมาย
ผมมองว่า เป็นการเปิดโอกาสให้มหาวิทยาลัยพัฒนาเข้าสู่ “ภพภูมิใหม่” (New Order) หรือเข้าสู่ “กระบวนทัศน์ใหม่” (New Paradigm) ที่แตกต่างจากเดิมไกลมาก ดังนั้นจึงมีแรงต้านรุนแรงจากคนในมหาวิทยาลัยบางแห่งที่มองไม่เห็นโอกาส เห็นแต่ความไม่ชัดเจน
ผมจึงได้รวบรวมความคิดของตนเอง เขียนบันทึกออกมาแลกเปลี่ยนกับชาว Gotoknow และหวังว่าจะออกไปสู่สังคมไทยวงกว้างผ่านเครือข่าย อินเทอร์เน็ต โดยได้บันทึกชุด มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐกับการเปลี่ยนวิธีคิด มีแล้ว ๖ ตอน บันทึกไว้เมื่อต้นเดือน พ.ย. ๕๐ และได้เข้าไปแก้ไขปรับปรุงใหม่บ้าง ขอนำมารวบรวมไว้ดังนี้
1. เป้าหมายที่แท้จริง http://gotoknow.org/blog/council/143678
2. เกี่ยวกับคน http://gotoknow.org/blog/council/143787
3. Accountability http://gotoknow.org/blog/council/144289
4. เป็น World Class Research University โดยไม่หลุดลอยไปจากสังคมไทย http://gotoknow.org/blog/council/144601
5. การสรรหาผู้บริหาร http://gotoknow.org/blog/council/144822
6. ค่าตอบแทน http://gotoknow.org/blog/council/145041
7. ความรู้ http://gotoknow.org/blog/council/156329
8. การปฏิรูปสภามหาวิทยาลัยของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ http://gotoknow.org/blog/council/156331
9. ปรับปรุงการประชุมสภามหาวิทยาลัย
ผมตั้งใจจะเขียนบันทึกเรื่องจินตนาการใหม่ต่อการเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐเพิ่มเติมอีก และจะเข้าไปแก้ไขปรับปรุงบันทึก ๖ บันทึกนี้เป็นระยะๆ เป้าหมายของบนทึกเหล่านี้เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีคิดและประสบการณ์ตรง ต่อไปเมื่อเราผ่านประสบการณ์การจัดระบบมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ เราจะมีเรื่องจริงมาเล่าสู่กันมากขึ้น เกิดการเรียนรู้ที่ชัดเจนขึ้น สำหรับบันทึกของผม ผมขอย้ำว่าผมไม่รับรองความถูกต้องของวิธีคิดที่ผมเสนอ
จึงขอเชิญชวนสมาชิกของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ และท่านผู้สนใจ ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิ่งที่ได้ทำไปแล้วและเกิดผลดี ที่เรียกว่า Best Practices ถ้าท่านเขียนบันทึกของท่านเอง ผมขอเชิญชวนให้ใส่คำหลัก (key word) ว่า “มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ”
วิจาณ์ พานิช
๒๔ ธ.ค. ๕๐