ในขณะที่เสรีนิยมใหม่ให้ความสำคัญกับ “การมีเสรีภาพของปัจเจกตามศักยภาพ” อมาตยา เซน กลับให้ความสำคัญกับ “การสร้างศักยภาพเพื่อให้ปัจเจกมีเสรีภาพ

ปัจจุบันเราอยู่ในยุคเสรีนิยมใหม่ที่ก่อตัวตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่สองเป็นต้นมา 

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เสรีนิยมดั้งเดิมยุคคลาสสิก  ให้ความสำคัญกับเสรีภาพบนพื้นฐานของ “คุณธรรม”    มือที่มองไม่เห็นของอดัม สมิธ  จึงมีแนวคิดเชิงคุณธรรมอยู่ด้วย     “อรรถประโยชน์ส่วนเพิ่ม” มีนัยไปสู่การเกลี่ยทรัพยากรและสินค้าไปให้แก่คนที่ไม่มีหรือมีน้อย   เพื่อให้อรรถประโยชน์รวมของสังคมสูงขึ้น   ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์พื้นฐานยังถือหลัก “ไม่ก่อผลกระทบภายนอก” อยู่</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เสรีนิยมใหม่ละเลยเรื่องคุณธรรมและความเท่าเทียม…</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p>  เสรีนิยมใหม่ให้ความสำคัญกับ “เสรีภาพของปัจเจกตามศักยภาพ” …  ด้วยเหตุนี้  เสรีนิยมใหม่จึงไม่ปฏิเสธระบบ  “มือใครยาวสาวได้สาวเอา”  </p><p>(นึกถึงสิ่งที่อาจารย์อคิน รพีพัฒน์ เคยพูดไว้ว่า   “ระบบอุปถัมภ์” แบบดั้งเดิมในสังคมไทยนั้น ก็มี “คุณธรรม” แต่ระบบอุปถัมภ์ในปัจจุบัน  ไม่มีคำว่าคุณธรรม …ดูเหมือนศัพท์คำว่า “คุณธรรม” หายไปจากโลกแล้ว)  </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ในงานสัมมนาที่คณะเศรษฐศาสตร์  มธ.  อาจารย์เกษม จากคณะสังคมวิทยาบอกว่า…</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ภายใต้ระบบเสรีนิยมใหม่   เกิดอุตสาหกรรมวัฒนธรรมที่ไหลข้ามชาติ   ระบบการผลิตถูกเหนี่ยวนำด้วยแรงขับด้านอุปทาน   ผลิตมากได้ต้นทุนถูก  ราคาถูก ผู้บริโภคอยากซื้อมาก  เกิดเป็นระบบบริโภคนิยม  เกิดร้านสรรพสินค้าอย่างวอลมาร์ท เทสโก้ … การผลิตมาก ต้องการแรงงานมาก  แรงงานพึ่งตนเองถูกดึงเข้าสู่ระบบการผลิตแบบตลาด  เกิดการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติ  เป็นปัญหาด้านสัญชาติ  พลเมืองชั้นสองชั้นสาม และปัญหาเรื่องสิทธิ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">บทบาทของรัฐถูกทำให้เล็กลง และถูกแทนที่โดยระบบตลาด  จึงเกิดการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ  การศึกษาออกนอกระบบ  ระบบกู้ยืมเงินเพื่อการศึกษา   ระบบสุขภาพถูกนำเข้าไปสู่ระบบประกัน   เงินบำนาญถูกนำไปลงทุนในตลาดการเงินให้ได้ดอกผลก่อน  สวัสดิการและชีวิตคนจึงเข้าไปพัวพันกับระบบตลาดอย่างใกล้ชิด     </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ประสิทธิภาพในระบบเศรษฐกิจเกิดขึ้นพร้อมๆกับความเสี่ยงและความไม่มั่นคงในชีวิต (จากเดิมที่รัฐเข้ามาช่วยดูแล) ….  อาจารย์เกษมวิเคราะห์จากบริบทในต่างประเทศ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ถ้ามองกลับมาที่ประเทศไทย</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">อาจารย์สมศักดิ์ ตั้งประเด็นว่า   ประชานิยมเป็นการแทรกแซงของรัฐ ซึ่งตรงข้ามโดยสิ้นเชิงจากเสรีนิยมใหม่ </p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เราแย้งว่า    รัฐไทยเป็นส่วนหนึ่งของระบบตลาดมาตั้งแต่ไหนแต่ไรแล้ว (เช่น ทุนนิยมภาคราชการตั้งแต่สมัยจอมพล ป.)  รัฐไทยไม่เคยมีบทบาทในการลดความเสี่ยงและการสร้างความมั่นคงในชีวิต (แต่อาจกลับทำตรงข้าม) </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">นโยบายเช่น กองทุนหมู่บ้าน  ทำให้ชาวบ้านมีเงินซึ่งถึงที่สุดก็ถูกใช้ไปในระบบตลาด   หรือโอทอป…จากท้องถิ่นสู่สากล..ก็เพื่อการขายเข้าสู่ระบบตลาด  ประชานิยมจึงดึงท้องถิ่นเข้าสู่ระบบเสรีนิยมใหม่โดยมีรัฐเป็นตัวกลางหรือตัวช่วย    … ไม่ต่างจากนโยบายอื่นๆในอดีต … เพียงแต่มีประสิทธิผลมากกว่าด้วยซ้ำ…</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ถ้ามองกลับมาที่กองทุนสวัสดิการชุมชนในบัจจุบัน ??  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">คนที่คิดตรงข้ามกับเสรีนิยมใหม่ คือ อมาตยา เซน  นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลปี 1998   ที่มีส่วนช่วยให้โลกหันมาสนใจ การพัฒนาที่มีคนเป็นศูนย์กลาง  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ในขณะที่เสรีนิยมใหม่ให้ความสำคัญกับ  “การมีเสรีภาพของปัจเจกตามศักยภาพ”   อมาตยา เซน  กลับให้ความสำคัญกับ “การสร้างศักยภาพเพื่อให้ปัจเจกมีเสรีภาพ”   </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ขออนุญาตตั้งคำถามฝากเพื่อนๆช่วยคิดว่า   กองทุนใดๆในชุมชนนั้น  มีเพื่อประการแรก หรือ ประการที่สอง หรือไม่ใช่ทั้งสอง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">องค์กรการเงินชุมชนและสวัสดิการชุมชนถูกผนวกเข้าไปสู่ระบบเสรีนิยมใหม่หรือไม่  อย่างไร</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">อาจเป็นคำถามที่ไม่มีประโยชน์สำหรับการขับเคลื่อน  แต่คงเป็นประโยชน์สำหรับการทบทวนก่อนก้าวต่อ…</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>