การใช้สติในการดำเนินชีวิตประจำวัน

หลวงปู่เทศก์ ได้แสดงธรรมไว้ว่า รู้เท่า คือ สติรู้จิตอยู่ สติกับจิตเท่าๆกัน รู้ทัน คือ สติเห็นจิตว่าคิดอะไร พอจิตคิดนึก สติรู้ทันที รู้ตาม คือ จิตคิดแล้วจึงรู้ ไม่ทันจิต พระเทพโสภณ (ประยูร ธมมจิตโต) ได้แสดงธรรมว่า รู้เท่า เอาไว้ป้องกัน รู้ทัน เอาไว้แก้ไข สติเป็นเครื่องกำหนดรู้ว่าเรากำลังทำอะไร สัมปชัญญะ จะเป็นตัวตัดสินหรือกลั่นกรองว่าอะไรควร อะไรไม่ควร ….ผมได้นำเอาหลักการดังกล่าวมาเป็นแนวทางในการเจรฺญสติในชีวิตประจำวัน  สำหรับแนวการฝึกสติ คือ ขั้นแรกจะใช้วิธีสะสมความรู้(สัญญา) เกี่ยวกับหลักการดำเนินชีวิตที่ถูกต้อง จากการอ่าน การฟัง การดู เสร็จแล้วจดลงสมุด บันทึกลงสมอง  ทีนี้พอเกิดเหตุการณ์ต่างๆในชีวิตประจำวันที่ทำให้เรามีทุกข์ หรือมีปัญหา ก่อนอื่น ต้องใช้ “สติ” ให้รู้ตัวก่อนว่า เรากำลังมีทุกข์ เรากำลังมีปัญหา เรากำลังมีอารมณ์  อย่าเพิ่งคิด พูด ทำขั้นต่อไป ใช้สติ ดึงเอาสัญญา(ความรู้)ที่สะสมเอาไว้ มาตรวจสอบและควบคุมความทุกข์ หรือ ควบคุมปัญหา ในขั้นตอนนี้เรียกว่าการใช้สัมปชัญญะ  ควบคุมเอาไว้ก่อนแล้วค่อยใช้สัมปชัญญะเอาชนะความทุกข์ หรือ เอาชนะปัญหา…จากประสบการณ์จริง ก็สามารถใช้สติ ดึงเอาสัมปชัญญะมาใช้ควบคุมและแก้ปัญหาได้ แต่ในบางกรณี สติตามจิตไม่ทัน เรียกว่ารู้ตาม คือ จิตคิดแล้วจึงรู้ตาม จิตก็จะดึงเอาสัญญาบางด้านที่เราเก็บไว้ มาสนับสนุนให้เราคิดว่าความคิดด้วยจิตของเรานั้นถูกต้อง และเป็นที่แน่นอนว่าการคิดด้วยจิต สิ่งที่ตามมาคือ การพูด หรือ การกระทำ ก็จะมีแต่เป็นการสร้างปัญหา หือก่อทุกข์เพิ่มขึ้นมาอีก และโดยพื้นฐานของมนุษย์ปุถุชนคนธรรมดา จิตจะเคลื่อนตัวเข้าไปหาความคิดได้ง่ายอย่างรวดเร็ว จนสติตามไม่ทัน อันเกิดจากความเคยชิน วิธีการของผมที่ใช้ได้ผลในการฝึกใช้สติควบคุมจิต  มี 2 วิธี คือ วิธีแรก ไม่ประมาท เตรียมตัวเอาไว้ก่อนว่า วันนี้ หรือ ชั่วโมงนี้ เราน่าจะเจอเหตุการณ์แบบนี้ เจอแล้ว จะทำให้เราโกรธ โมโห เราก็เตรียมสัญญา(ความรู้) ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ไว้ล่วงหน้า เมื่อเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวจริง ก็สามารถระงับโกรธ ได้  วิธีที่สอง ผมใช้วิธีหยุด และพิจารณาลมหายใจจนกว่าความรู้สึก หรืออารมณ์ จะหายไป แล้วค่อยดึงเอาสัมปชัญญะมาควบคุมแก้ไข ก็ช่วยได้มาก…ขอบคุณครับ