การจัดสวัสดิการในสังคมไทยจะเกี่ยวข้องโดยตรงกับเรื่องการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นและชุมชน และซ้อนทับอยู่กับเรื่องของระบบความสัมพันธ์

ในเรื่องหน่วยการจัดการ

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เห็นพ้องกันว่าน่าจะเป็นท้องถิ่น หรือกลุ่มชุมชนหรือครอบครัว  เพราะ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">(ก)  ลักษณะของกลุ่มเป้าหมายทั้งในเชิงปัจเจก  ครอบครัว  ชุมชน  และโครงสร้างทางสังคม วัฒนธรรม  มีความหลากหลาย   ท้องถิ่นหรือชุมชนหรือครอบครัวเป็นผู้ที่รู้ข้อมูลดีกว่ารัฐส่วนกลาง  เช่น ข้อมูล “ใครจน ใครจำเป็น คนจนมีลักษณะอย่างไร”  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">(ข)  สวัสดิการเป็นมากกว่าเรื่องของเงิน แต่เป็นเรื่องของวิถีชีวิต โดยเฉพาะในสังคมไทย สวัสดิการเชื่อมโยงกับเรื่องของความสัมพันธ์ในครอบครัว และในชุมชน จึงมีความละเอียดอ่อน  ที่ประชุมเกรงว่า  หากรัฐเข้ามาทำหน้าที่ “ทดแทนครอบครัวหรือชุมชน” อาจมีผลกระทบต่อเรื่องของระบบความสัมพันธ์   การออกแบบระบบสวัสดิการของไทยจึงควรคำนึงถึงประเด็นนี้ด้วย   การให้สวัสดิการบางเรื่องจึงควรทำผ่านระบบครอบครัว หรือชุมชน</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เมื่อมองหน่วยจัดการ  อาจกล่าวได้ว่า การจัดสวัสดิการในสังคมไทยจะเกี่ยวข้องโดยตรงกับเรื่องการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นและชุมชน และซ้อนทับอยู่กับเรื่องของระบบความสัมพันธ์   </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">หน่วยจัดการในระดับท้องถิ่น เช่น อบต. อบจ.นั้น มีความสำคัญ แต่อบต.เป็นสถาบันใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นประมาณสิบปี  ยังมีปัญหาอยู่พอสมควร   ปัจจุบัน ยังไม่มีการสนับสนุนเพื่อสร้างศักยภาพให้แก่ท้องถิ่นมากพอ   </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">หน่วยจัดการในระดับชุมชน มีศักยภาพและขับเคลื่อนไปไกลพอสมควร   ประเทศไทยมีกลุ่มองค์กรการเงินชุมชนหลายรูปแบบ เงินออมรวมแล้วหลายสิบล้าน  กลุ่มเข้มแข็งจริงๆ (มีคุณธรรม  มีวิสัยทัศน์ และมีการบริหารจัดการดี) มีประมาณ 10%  กลุ่มในระดับกลางประมาณ 30% และกลุ่มที่ยังไม่เข้มแข็งมีประมาณ 60%   ข้อเท็จจริงคือ  สวัสดิการโดยชุมชนในหลายพื้นที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือของการเรียนรู้และการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน พร้อมๆกับเป็นเครื่องมือในการสร้างความสัมพันธ์หรือทุนทางสังคม  และการพัฒนาคน โดยผูกเงื่อนไขการได้รับสวัสดิการไว้กับความประพฤติ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">จากมุมมองของ อบต. ในบางพื้นที่ การจัดกลุ่มออมทรัพย์แบบแฟชั่นโดยชุมชนไม่มีความพร้อมอย่างแท้จริง (แต่จัดจากแรงผลักของหน่วยงานรัฐในพื้นที่)กลายเป็นเรื่องกดดันแก่ท้องถิ่นเพราะถุกเรียกร้องเงินสมทบทั้งที่กลุ่มอาจไม่ยั่งยืน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ส่วนครอบครัว  มีประเด็นเรื่อง  ความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวในปัจจุบัน <p>   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">สิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">หากมองเรื่องการเตรียมการ   ในมิติของประเภทของสวัสดิการ   นโยบายการออมเพื่อชราภาพเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องเริ่มลงมือทำตั้งแต่บัดนี้  และการเตรียมการต้องมองมากกว่าการเตรียมเงินเพียงอย่างเดียว  แต่ต้องเตรียมคนและระบบอื่นๆรองรับด้วย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p>  สิ่งที่ต้องคิดคือ การออกแบบระบบ สัดส่วนการรับภาระทางการเงินของรัฐ ปัจเจก (บุคคลและครอบครัว) และชุมชนจะเป็นอย่างไร  หน่วยจัดการจะเป็นใครทำงานอย่างไร  ซึ่งอาจต่างกันในสวัสดิการแต่ละเรื่อง  และต้องคิดบนฐานระบบความสัมพันธ์ด้วย</p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">นัยยะจากเรื่องหน่วยจัดการ  ก็คือ  หากรัฐจะให้สวัสดิการผ่านท้องถิ่นหรือองค์กรชุมชน  การเตรียมท้องถิ่น  การเตรียมองค์กรชุมชนเป็นเรื่องสำคัญ   ที่ประชุมไม่ได้พูดถึงเรื่องนี้   แต่เราคิดว่าคงไม่ยากนักถ้าสร้างการจัดการความรู้ดีๆ  เพราะขณะนี้มี อบต.และชุมชนที่เป็น best practice อยู่หลายที่      คุณธรรม  วิสัยทัศน์ และการบริหารจัดการ สิ่งเหล่านี้เองคือสิ่งที่อาจเรียนรู้ได้จากพื้นที่ต้นแบบ เพื่อนำไปปรับใช้ให้เหมาะกับพื้นที่ของตน  ภาคีภายนอกอาจจะมีส่วนช่วยเสริมในเรื่องการทำระบบข้อมูลเพื่อตัดสินใจ และเพื่อความยั่งยืน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p>  ข้อสังเกตเพิ่มเติมของเราคือ  การหาทางออกเรื่องความยากจนและสวัสดิการ ต้องลงลึกกว่าข้อมูลระดับมหภาค </p><p>     </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เบี้ยยังชีพเป็นกรณีศึกษาการให้สวัสดิการโดยรัฐผ่าน อบต. น่าจะลองใช้เป็นกรณีศึกษาในการดูกลไกการทำงานของ อบต. และผลต่อระบบความสัมพันธ์ในครอบครัวและชุมชน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ประเด็นแรงงานในระบบและแรงงานข้ามชาติ มีประเด็นแตกต่างที่ต้องกล่าวถึงในโอกาสต่อไป </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p>   ในฐานะผู้จัดที่เป็นผู้ฟังด้วย  เห็นว่า เสวนาครั้งนี้ได้รับประโยชน์มาก และต้องขอขอบคุณวิทยากรและผู้เข้าร่วมเสวนาทุกท่านมา ณ ที่นี้  </p><p></p><p></p><p>   </p>