....บันทึกจากนักกิจกรรมบำบัดสุธินันท์ จันทร
ดิฉันได้มีโอกาสฝึกเคส Hemorrage Stoke ซึ่งพบว่ามี Right Hemiparesis
จากการประเมินทางกิจกรรมบำบัด เน้นความสามารถในการใช้มือทำกิจกรรมที่ต้องอาศัยความละเอียด เช่น การเขียนหนังสือ การคีบเส้นบะหมี่ด้วยตะเกียบ พบว่าผู้ป่วยไม่มีความคล่องแคล่วในการใช้มือ
ขณะทำกิจกรรมสักพักหนึ่ง ผู้ป่วยมีอาการชาปลายนิ้วมือ ดิฉันจึงตรวจประเมินการรับความรู้สึกเกี่ยวกับอุณหภูมิร้อนและเย็น โดยให้ผู้ป่วยใช้นิ้วมือแต่ละข้อต่อ (Distal to Middle Joint) แช่น้ำเย็นก่อนแล้วย้ายไปแช่น้ำอุ่น แล้วสอบถามว่ารู้สึกอุ่นหรือเย็น และมีอาการชาหรือไม่อย่างไร เช่น ชาพร้อมรู้สึกอุ่น ชาหลังแช่น้ำเย็น เป็นต้น
พบว่ามีการรับความรู้สึกอุ่นเย็นปกติ ไม่มีอาการชาร่วมด้วย เนื่องจากเส้นทางระบบประสาทความรู้สึกของอุณหภูมิและความเจ็บแบบผิวสัมผัส มีทิศทางเดียวกัน นั่นคือดิฉันสรุปว่าผู้ป่วยมีการรับความรู้สึกของอุณหภูมิและความเจ็บแบบผิวสัมผัสปกติ ไม่มีอาการชาร่วมด้วย
สมมติฐานที่ดิฉันต้องการประเมินต่อคือ อาการชาน่าจะมีผลมาจากระดับความรู้สึกที่ละเอียดอ่อนมากขึ้น เช่น การรับสัมผัสเพื่อแยกแยะแรงกด สัมผัสละเอียด และความเจ็บแบบลึก ที่รวมเป็นการทดสอบแยกแยะจุดสองจุด (two-point discrimination)
พบว่าบริเวณปลายนิ้วโป้ง ชี้ กลาง (คล้ายๆ กับจะมีทิศทางของ Median Nerve ที่มีการทำงานได้ช้า) มีการแปลผลบกพร่อง ๒ ใน ๓ ของการสอบถามระหว่างการกดเข็มหนึ่งหรือสองจุด แบบไม่เรียงลำดับ ขณะที่ผู้ป่วยหลับตา
ดิฉันจึงคิดว่าความคล่องตัวของมือในกิจกรรมที่ละเอียดน่าจะสัมพันธ์กับการทำงานของนิ้วโป้ง ชี้ กลาง ที่มีความบกพร่องของการรับสัมผัส tactile discrimination และอาจนำไปสู่การรับรู้วัตถุที่คุ้นเคย (stereognosis) ด้วย สำหรับอาการชา น่าจะเป็นการรวมกระแสความรู้สึกบริเวณปลายนิ้วมือที่มากกว่าปกติอันเนื่องมาจากความบกพร่องข้างต้น ขณะที่มีความต้องการใช้มืออย่างคล่องแคล่ว ที่ต้องการใช้แรงกล้ามเนื้อมัดเล็กของมือร่วมกับการรับรู้สัมผัสที่มากกว่าปกติ
โดยสรุปของการรักษา ดิฉันใช้เทคนิค Sensory reeducation ที่เกี่ยวข้องการรับรู้สัมผัสข้างต้น ตัวอย่างเช่น ใช้อุปกรณ์ที่มีปลายแหลมกับอีกปลายทู่ ให้ผู้ป่วยหลับตาและแยกแยะสัมผัสระหว่างแหลมและทู่ซ้ำๆ บริเวณนิ้วโป้ง ชี้ กลาง ตามลำดับ โดนเริ่มจากปลายนิ้วก่อนกลางนิ้ว และหลีกเลี่ยงการขยับนิ้วมือที่ทำให้มีความรู้สึกเคลื่อนไหวข้อต่อมาเกี่ยวข้อง
......คำแนะนำเพิ่มเติมจาก อ. ป๊อป กรณีตัวอย่างนี้น่าสนใจ แต่เทคนิคดังกล่าวยังมีรายละเอียดอีกมาก ลองศึกษาเพิ่มเติมที่ http://www.agis.com/Document/2922/sensory-reeducation.aspx
