สถาบันการศึกษาที่มุ่งหวังความเป็นเลิศในรูปของผลกำไรที่สม่ำเสมอหรือเพิ่มสูงขึ้นโดยใช้วิธีการขึ้นราคาเป็นหลักย่อมสูญเสียส่วนแบ่งตลาดและไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ในทางตรงกันข้ามผู้บริหารจะต้องหันมาให้ความสนใจกับการบริหารต้นทุนแทนที่ระบบบัญชีที่ใช้อยู่จะต้องไม่บิดเบือนต้นทุนผลผลิตและต้องให้ข้อมูลเกี่ยวกับโอกาสหรือช่องทางในการเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตและการดำเนินงานแก่ผู้บริหารด้วย องค์ประกอบสำคัญของความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษา ได้แก่
๑. ความมีประสิทธิภาพทางด้านต้นทุน
การประกอบกิจกรรมต่างๆของสถาบันการศึกษานั้น
ผู้บริหารจะต้องกระทำ
โดยตระหนักถึงความมีประสิทธิภาพทางด้านต้นทุนเป็นสำคัญแต่ไม่ได้หมายความว่าสถาบันการศึกษาจะต้องพยายามลดต้นทุนให้อยู่ในระดับต่ำสุด
แต่อย่างน้อยต้นทุนก็ควรจะต่ำกว่าต้นทุนถัวเฉลี่ยของการจัดการศึกษาในระดับเดียวกัน
๒. การบริหารงานในลักษณะที่มองกิจกรรมต่าง ๆ
ของสถาบันการศึกษาเป็นภาพรวม
ผู้บริหารจะต้องเข้าใจความเกี่ยวเนื่องระหว่างกิจกรรมต่าง ๆ
ต้นทุนที่เกิดขึ้น
ในหน่วยงานหนึ่งอาจได้รับผลกระทบมาจากการตัดสินใจจากหน่วยงานอื่น</font>
๓. การให้ความสำคัญกับทุกกิจกรรมของสถาบันการศึกษา
ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาจะเกี่ยวข้องกับทุก ๆ
ส่วนขององค์กร
ไม่เฉพาะกิจกรรมการเรียนการสอนเท่านั้น
ทุกกิจกรรมมีความสำคัญที่ผู้บริหารจะต้องให้ความสนใจเท่าเทียมกันไม่ว่าจะเป็นกิจกรรรมเกี่ยวกับการจัดทำแผนพัฒนาการศึกษา
งานหลักสูตรการเรียนการสอน บุคลากร อาคาร-สถานที่
ธุรการ-การเงิน และความสัมพันธ์กับชุมชน
ตลอดจนการให้คำปรึกษาแก่นักเรียน นักศึกษาด้านต่าง ๆ
ฯลฯ </font>
๔. การพัฒนากิจกรรมต่าง ๆ
ของสถาบันการศึกษาอย่างต่อเนื่อง
ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาส่วนหนึ่งเกิดจากการที่ผู้บริหารเน้นการพัฒนา
กิจกรรมทั้งหมดอย่างต่อเนื่อง
โดยการให้ความสำคัญกับการบริหารกิจกรรมเพื่อลดความสูญเปล่าหรือกิจกรรมที่ไม่เพิ่มค่าให้เหลือน้อยที่สุดหรือให้หมดไป
๕. ความพึงพอใจของนักเรียน
นักศึกษา
ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาจะเกิดขึ้นไม่ได้
ถ้าหลักสูตรและบริการอื่น ๆ
ของสถาบันการศึกษาไม่สร้างความพอใจหรือไม่ตรงกับความต้องการของนักเรียน
นักศึกษา
ดังนั้นสถาบันการศึกษาจะต้องทำการวิเคราะห์ความต้องการของนักเรียน
นักศึกษา ตลอดจนประเมินผลความพอใจของนักศึกษาด้วยวิธีการต่าง
ๆ
การจัดองค์กรทางการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ
มีแนวทางดังนี้
|
|
๒.ปรับสภาพจิตใจครูและบุคลากร
โดยการสร้างความเข้าใจ ให้ความสำคัญ ผลักดันคุณภาพ และจัดสวัสดิการ
สิทธิผลประโยชน์เกื้อกูลให้ตามสมควรเพื่อเป็นการเสริมสร้างขวัญ
กำลังใจ
|
|
๓.ปรับระบบการนิเทศและติดตามผล
ในลักษณะ "กัลยาณมิตรนิเทศ" ซึ่งมีการนิเทศโดยเพื่อนครู
ฝ่ายวิชาการ และโดยผู้บริหาร เป็นต้น
|
|
๔.ปรับกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ของนักเรียน
ในลักษณะ "การจัดการความรู้"
โดยจัดให้มีการศึกษาเรียนรู้ตามสถภาพจริงทั้งในและนอกห้องเรียนหรือแหล่งเรียนรู้ต่างๆ
ฝึกให้นักเรียนรู้จักสังเกต ตั้งคำถาม สืบค้นหาข้อมูล จดบันทึกข้อมูล
เล่าเรื่อง/ประสบการณ์ นำเสนอผลงาน และรู้จักประเมินตนเอง ฯลฯ
|
|
๕.ปรับกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
โดยเน้นการพัฒนาผู้เรียนเป็นรายบุคคลอย่างเต็มศักยภาพ
ซึ่งโรงเรียนอาจจัดให้มีกิจกรรมชมรม ชุมนุม ตามความถนัด
ความสนใจของนักเรียน นักศึกษาและมีครูเป็นที่ปรึกษา
|
|
๖.ปรับระบบการแนะแนวการช่วยเหลือนักเรียน
เน้นสร้างความร่วมมือระหว่างบ้าน
กับโรงเรียนในการช่วยกันดูแลช่วยเหลือนักเรียน
มีกิจกรรมการเยี่ยมบ้าน
การจัดกิจกรรมแนะแนวอาชีพ/แนะแนวศึกษาต่อ
การจัดกิจกรรมร่วมกันคิดไม่ให้(เด็กและเยาวชน)ผิดซ้ำสอง ฯลฯ
|
|
๗.ปรับปรุงแหล่งเรียนรู้ทั้งในและนอกโรงเรียน
โดยสำรวจ และขึ้นทะเบียนแหล่งเรียนรู้
ภูมิปัญญาท้องถิ่นและขอความร่วมมือในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน
เช่น พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน ศูนย์วิทยาศาสตร์ ศูนย์ท่องเที่ยว
ชุมชนผลิตสินค้า OTOP เป็นต้น
|
|
๘.ปรับสัมพันธภาพระหว่างโรงเรียนกับผู้ปกครองและชุมชน
โดยจัดกิจกรรมร่วมกันในลักษณะ "เครือข่ายผู้ปกครอง" ร่วมกันเฝ้าระวัง
ปกป้อง ช่วยเหลือ ดูแลไม่ให้นักเรียน
นักศึกษามีพฤติกรรมที่เบี่ยงเบนไป
๙.ปรับระบบการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ โดยเน้นการวัดและประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment)เช่น จาการสังเกต สอบถาม สัมภาษณ์ และตรวจผลงานนักเรียน นักศึกษาจากแฟ้มสะสมงาน (Portfolio) |
|
๑๐.ปรับกลยุทธ์สู่ความเป็นเลิศทางการศึกษา
ในที่นี้มีกลยุทธ์สำคัญๆ ขอนำเสนอเป็นแนวทาง ดังต่อไปนี้
|
|
-
ผู้บริหารประสานใจ
|
|
-
ทอสายใยสร้างความตระหนัก
|
|
-
ชวนชักนิเทศเชิงมิตร
|
|
- ศิษย์เรียนรู้อย่างมีความสุข
|
|
- บุกเบิกกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน |
|
-
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่พึงประสงค์
|
|
-
สืบสานการเรียนรู้อย่างมั่นคง
|
|
-
ดำรงสัมพันธภาพที่ยืนยง
|
|
-
มุ่งตรงประสิทธิภาพและประสิทธิผล
|
|
-
พัฒนากลยุทธ์สู่ความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
|
ข.แนวทางการดำเนินงานพัฒนาระบบภายในโรงเรียน
ให้ประสบผลสำเร็จไปสู่ความเป็นเลิศ
|
ดิฉันเชื่อว่า”คุณภาพของโรงเรียน”ต้องมาก่อนความเป็นเลิศและเห็นด้วยกับแนวทางการพัฒนาความเป็นเลิศ ต้องทำทั้งองค์กร และผู้บริหารต้องเป็นผู้นำการพัฒนาด้วย