ทางที่จะปรับเปลี่ยนโครงสร้างข้างบนได้จริง กลับกลายเป็นงานที่ต้องมาสร้างพลังในพื้นที่ แล้วเอาพลังข้างล่างขึ้นไปผลักดันข้างบน

12 กันยายน   มีงานสัมมนาวิชาการประจำปีครั้งที่ 30 ของคณะเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ เราเสนอเรื่อง “โครงสร้างอำนาจในการจัดสรรทรัพยากรธรรมชาติ”

  <p>เคยมีคนถามว่า ทำไมทำงานหลายเรื่องจัง (คงดูคล้ายจับฉ่าย) ที่จริงเป็นเพราะต้องสอนวิชาเศรษฐศาสตร์เกษตร เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติ และพัฒนาชนบทไทย    วิชาหลังนี้ หากไม่รู้เรื่องเกษตร ไม่รู้เรื่องทรัพยากรธรรมชาติ   ก็คงอธิบายอะไรไม่ได้มากเท่าไร</p>  <p>อันที่จริง เกษตรกรไทยนั้นทำงานหนักกว่ามาก เพราะต้องตัดสินใจในหลายเรื่อง ใช้หลายศาสตร์ ทั้งการจัดการและการใช้ทรัพยากร  การผลิตการเกษตรไปจนถึงการตลาด  นอกจากนี้ยังมีการทำงานนอกภาคเกษตรในบางช่วงเวลาอีกด้วย    ทั้งนี้ เพื่อนำไปสู่ชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น  มีความมั่นคงในชีวิตตนเองและครอบครัว  ซึ่งเป็นเรื่องที่เรียกรวมๆว่า "สวัสดิการ"</p>  <p>ในฐานะนักวิชาการ  คงพยายามทำความเข้าใจ "โครงสร้างของระบบ" ให้มากที่สุด  ทั้งกลไกการทำงานของรัฐ (ในเชิงนโยบาย กฎกติกา) และกลไกการทำงานของตลาด ซึ่งทั้งหมดนี้เป็น "กรอบ" ที่มีผลต่อวิถีชีวิตชาวบ้านโดยตรง</p>  <p>ในขณะเดียวกันก็พยายามทำความเข้าใจ "วิถีชีวิต"  และพฤติกรรมการดำเนินชีวิตของเกษตรกรภายใต้กรอบดังกล่าว   โดยหาเวลาลงมาทำงานร่วมกับชาวบ้าน  สัมผัสชาวบ้านให้มากที่สุดเท่าที่เวลาจะเอื้ออำนวย (ซึ่งจริงๆแล้ว ยังทำได้น้อยมาก)</p>  <p>หน้าที่ที่น้กวิชาการมักจะพยายามทำ  คือ  มีข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อ "ปรับเปลี่ยนระบบ  นโยบาย กติกา" ที่เป็นปัญหาอยู่    เคยคิดว่าการทำงานในพื้นที่อาจสามารถแก้ปัญหาชาวบ้านได้ แต่ยังอยู่ภายใต้โครงสร้างที่ครอบทับอยู่ข้างบน </p>  <p>จริงๆแล้ว  ประสบการณ์บอกว่า  การมองอย่างข้างบนนี้ไม่ถูกต้องเท่าไร  เพราะในสังคมไทยที่ "รัฐแยกจากสังคม" (อาจารย์เสกสรรค์ว่าไว้) ผู้ทำหน้าที่ปรับเปลียนระบบ นโยบาย ไม่ได้ "รับลูก" ใดๆจากนักวิชาการ   ต่อให้เป็นงานวิชาการที่ดีและมีข้อเสนอที่น่าจะทำได้จริง  งานวิชาการก็เลยลอยเท้งเต้ง</p>  <p>ทางที่จะปรับเปลี่ยนโครงสร้างข้างบนได้จริง  กลับกลายเป็นงานที่ต้องมาสร้างพลังในพื้นที่  แล้วเอาพลังข้างล่างขึ้นไปผลักดันข้างบน</p>  <p>แต่อย่างไรเสีย  คิดว่าสังคมไทยยังต้องการคนช่วยมองเชิงโครงสร้าง   ทั้งโครงสร้างในแนวกว้าง และแนวดิ่งที่เชื่อมโยงจากระดับพื้นที่ไปจนถึงระดับประเทศ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อีกสองงานที่ทำคือ  งานบริหารและงานสอน  ทั้งนี้เพื่อสู่เป้าหมายเดียว  คือ  สร้างนักศึกษาซึ่งเป็นผู้ที่มีโอกาสมากกว่าคนอื่นๆในการที่จะก้าวขึ้นไปอยู่ในโครงสร้างระดับบน ให้มีจิตสำนึกต่อสังคมและเรียนรู้ว่าชาวบ้านทั่วไปเขาอยู่กันอย่างไร</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ไม่อยากปล่อยให้ระดับรากหญ้าต้องเป็นฝ่ายเหนื่อยขับเคลื่อนอยู่ตลอดไปโดยที่ข้างบนไม่รู้ร้อนรู้หนาว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทั้งหมดที่ทำอยู่นี้จึงเป็นพันธกิจที่มุ่งสู่เป้าหมายเดียว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>