สืบ นาคะเสถียร กับการกระทำเหนือหน้าที่ ๕

BM.chaiwut
  สืบ นาคะเสถียร กับการกระทำเหนือหน้าที่ ๕  

จาก ( สืบ...หน้าที่ ๔ ) ผู้เขียนได้ค้างไว้ว่า จะมองการกระทำของสืบ นาคะเสถียร ว่าเป็นการกระทำเหนือหน้าที่หรือไม่ และจะประเมินค่าการกระทำของสืบอย่างไร ? โดยผ่านทางทฤษฎีจริยศาสตร์...

เกณฑ์ตัดสินจริยธรรมที่พอยอมรับเป็นสากลได้ ปัจจุบันมี ๓ กลุ่มคือ ประโยชน์นิยม ลัทธิคานต์ และทฤษฎีคุณธรรม... โดยประโยชน์นิยมกับลัทธิคานต์จัดอยู่ใน ฝ่ายคัดค้านการกระทำเหนือหน้าที่ี่ (antisupererogationist) ... ส่วนทฤษฎีคุณธรรมจัดอยู่ใน ฝ่ายยอมรับการกระทำเหนือหน้าที่ (supererogationist)... ประเด็นเหล่านี้เคยยกมาอ้างหลายครั้งแล้ว ผู้สนใจลองตรวจดูจากบันทึกเก่าๆ ในบล็อก การกระทำเหนือหน้าที่ ได้...

ผู้เขียนจะเริ่มต้นด้วยแนวคิดประโยชน์นิยม ซึ่งยึดถือผลลัพธ์ของการกระทำเป็นเกณฑ์ ดังหลักการที่มักกล่าวอ้างกันว่า

  • การกระทำที่่ถูกต้อง คือ การกระทำที่มีประโยชน์สูงสุดต่อคนจำนวนมากที่สุด
  • การกระทำนี้เป็นสิ่งที่ดี เพราะยังไม่มีการกระทำอื่นที่มีประโยชน์มากกว่านี้
  • การกระทำตามหน้าที่ คือ  การกระทำที่มีผลลัพธ์สูงสุดต่อสมาชิกจำนวนมากที่สุด 

เมื่อพิจารณาการยอมปลิดชีพตัวเองของสืบในการเรียกร้องให้มาดูแลหรืออนุรักษ์ป่า อาจมีประโยชน์สูงสุด เพราะการจากไปของเขาทำให้บ้านเมืองและสังคมให้ความสำคัญในประเด็นนี้มากยิ่งขึ้น (อย่างน้อยก็ในช่วงที่เกิดเหตุใหม่ๆ... หรือเมื่อมีปัญหาก็อาจนำกรณีของเขามาเป็นข้ออ้าง)... เมื่ออธิบายทำนองนี้ ก็อาจเห็นได้ว่าน่าจะมีคุณค่าสูงและเป็นการกระทำที่ถูกต้อง.... ประมาณนี้

......

แต่ ถ้ามีผู้ตั้งคำถามว่า ในสังคมซึ่งมีปัญหามากมาย เช่น ตำรวจจราจรซึ่งต้องใช้ความลำบากตรากตรำเพื่อจัดระบบให้รถแล่นไปได้โดยสะดวก แต่สมาชิกในสังคมก็ให้ความร่วมมือกับจราจรบ้าง ไม่ให้ความร่วมมือบ้าง...

เพื่อเรียกร้องให้ทุกคนมาใส่ใจกฎจราจร และเรียกร้องผู้บริหารประเทศหรือผู้บังคับบัญชาระดับสูงมาใส่ใจข้อเรียกร้องจากตำรวจจราจรมากยิ่งขึ้น... ตำรวจนายหนึ่งจึงใช้วิธีการแบบสืบ นาคะเสถียร โดยการปลิดชีพตัวเองที่กลางสี่แยกในเวลาเช้าซึ่งเป็นชั่วโมงเร่งด่วนของวันทำการ....

การกระทำของตำรวจนายนี้ ท่านเห็นด้วยหรือไม ?่ เพราะเขาใช้วิธีการและแนวทางเดียวกับสืบ...

............

จากกรณีของสืบและเรื่องสมมุติของตำรวจจราจร ที่ผู้เขียนยกมา จะำนำไปสู่คำถามว่า คนๆ เดียว ควรจะตายเพื่อส่วนรวมหรือไม่ ? 

นี้คือ ความชั่วร้ายของประโยชน์นิยม ... กรณีนี้อาจไม่ชัดเจนนัก ดังนั้นผู้เขียนจะยกตัวอย่างที่ชัดเจนกว่านี้...

สมมุติว่า มีย่าทวดของเราอายุเกือบร้อยปี นอนเป็นอัมพาตอยู่บนเตียงเกือบตลอดเวลา... ลูกหลานต้องผลัดเปลี่ยนกันไปเยี่ยม หรือบางครั้งก็ต้องจ้างคนดูแลหรือพยาบาลเป็นกรณีพิเศษ... ถ้าพวกเราวางยาพิษให้คุณย่าทวดคนนี้ตายไป พวกเราก็ไม่ต้องลำบากลำบนกับภาระหน้าที่นี้... มิหนำซ้ำมรดกของย่าทวดที่เหลือหลังจากการจัดงานศพ พวกเราจะนำมาแบ่งกันตามสมควร...

ถ้าเราใช้วิธีการนี้ อาจถูกต้องตามหลักประโยชน์นิยม เพราะเป็นการกระทำที่มีประโยชน์สูงสุด ต่อคนจำนวนมากที่สุด 

แต่ คนๆ คนเดียว ควรจะตายเพื่อส่วนรวมหรือไม่ ?

.............

หลักการของประโยชน์นิยมที่ผู้เขียนเล่ามานี้ เป็นประโยชน์นิยมเดิมๆ เรียกว่า ประโยชน์นิยมเชิงกรรม... เพราะความชั่วร้ายทำนองนี้ ต่อมาจึงมีการปรับปรุงแยกออกไปเป็น ประโยชน์นิยมเชิงกฎ ... ประเด็นเหล่านี้เคยเล่าไว้บ้างแล้วที่ ประโยชน์นิยมกับการกระทำเหนือหน้าที่ ๑. เป็นต้น ซึ่งผู้สนใจอาจไปดูได้...

อนึ่ง เมื่อพิจารณาการกระทำของสืบ นาคะเสถียร ผ่านประโยชน์นิยมตามที่เล่ามา ไม่สามารถเป็นการกระทำเหนือหน้าที่ได้ เพราะประโยชน์นิยมไม่ยอมรับ การกระทำเหนือหน้าที่ ดังนั้นจึงเป็นเพียง หน้าที่ เท่านั้น... อย่างไรก็ตาม แม้จะเป็นเพียงหน้าที่ แต่ก็มีความชั่วร้ายแอบแฝงอยู่ ซึ่งผู้เขียนเล่ามาพอเป็นข้อคิดเท่านั้น.....

จะว่าด้วยลัทธิคานต์ในตอนต่อไป.... 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน การกระทำเหนือหน้าที่

คำสำคัญ (Tags)#การกระทำเหนือหน้าที่#ประโยชน์นิยม#สืบ นาคะเสถียร

หมายเลขบันทึก: 124461, เขียน: 02 Sep 2007 @ 19:07, แก้ไข, 11 Feb 2012 @ 20:11, สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, อ่าน: คลิก
บันทึกล่าสุด


ความเห็น (0)