ต้องขออภัยที่ บทความของผมก่อนหน้านี้ไปหยิบเรื่องหลักสูตรมานำเสนอก่อน จนดูเหมือนว่า กระบวนการบูรณาการอิสลามในการจัดการเรียนการสอนจะต้องเริ่มจากหลักสูตร 

ความจริงการจะสร้างให้เกิดการสอนตามแบบอิสลาม  อาจยังไม่ต้องหยิบหลักสูตรมาคิดก่อน  เพราะขั้นแรกของการดำเนินการ น่าจะเป็นการสร้าง "เป้าหมาย" ที่ชัดเสียก่อน  และคำว่า เป้าหมาย ที่ว่าก็มีหลายระดับครับ เอาเป็นว่าเป้าหมายสูงสุดก็น่าจะถูกนำเสนอออกมาในรูปแบบของ "ปรัชญา"  ตามมาด้วย "วิสัยทัศน์" และ "วัตถุประสงค์ในแต่ละหลักสูตร" ในแต่ละช่วงชั้น เป็นต้น

 ที่นำเสนอแบบนี้ ก็เพราะว่า ครั้งหนึ่งเคยไปเป็นวิทยากรกระบวนการในการพัฒนาหลักสูตรอิสลามศึกษา ให้กับกลุ่มโรงเรียนในโครงการหนึ่งโรงเรียนสองระบบ ที่เป็นปัญหามากที่สุดก็คือ การสร้างภาพที่ต้องการในอนาคต เนื่องจากเมื่อใช้สองหลักสูตรในหนึ่งโรงเรียน ภาพอนาคตก็กลายเป็นสองภาพ ซึ่งก็เป็นปัญหาพอสมควรในการพัฒนาหลักสูตร เนื่องจากภาพอนาคตของหลักสูตรสถานศึกษาที่มีอยู่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับอิสลามศึกษาเลย เหตุผลที่เขาไม่ได้มองอิสลามศึกษาเป็นภาพของการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนประถมของรัฐ ก็คิดง่ายๆ ได้ว่า เนื่องมาจากการที่คนในโรงเรียนได้รับการฝึกให้คิดเหมือนๆ กันทั้งประเทศ ทั้งๆ ที่ในพื้นที่นี้มีจุดต่างอยู่เยอะ

 ที่นี่ ต้องมานั่งคุยกันว่า วิสัยทัศน์ของการจัดการเรียนการสอนที่บูรณาการอิสลามในหลักสูตรเลยนั้น ควรมีภาพเป็นอย่างไร

คำตอบเบื้องต้นคือ ต้องมองย้อนกลับไปที่ว่า อิสลามมองการศึกษาไว้อย่างไร?

ยังไม่มีคำตอบจากผมครับ ขอรบกวนท่านผู้อ่านร่วมกันแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันก่อนแล้วกันครับ