ทำไมชาวบ้านจึงไม่สนใจการเลี้ยงสัตว์

บทบาทของสัตว์ต่างๆ มีกิจกรรมที่ทดแทนเกือบหมด และแหล่งอาหารสัตว์ที่เคยมีก็ลดน้อยลง จนแทบหาไม่ได้ จากการขยายพื้นที่ปลูกพืชทั้ง ฤดูฝน ฤดูแล้ง

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในอดีต การเลี้ยงสัตว์ชนิดต่างๆ เช่น วัว ควาย หมู ม้า ไก่ และเป็ด หรือแม้กระทั่งสุนัข ที่เป็นกิจกรรมที่ทำกันแทบทุกครัวเรือน ทั้งด้วยเหตุผลเชิงความพร้อมทางด้านพื้นที่ อาหาร และแรงงาน และยังเลี้ยงด้วยความจำเป็น ในครัวเรือน กล่าวคือ</p>  <ul style="margin-top: 0cm">

วัว เลี้ยงตามหัวนา ในป่า

• ไว้ลากเกวียน บรรทุกของที่ไม่หนักมาก บางพื้นที่ไว้ใช้ไถนา
• ถ้าเลี้ยงแบบวัวฝูง ใช้เป็นระบบการสะสมทุน และเงินออม
• ที่มีผลพลอยได้คือ เนื้อเป็นอาหาร และหนังไว้ทำเชือกหนัง ทำกลอง

ควาย เลี้ยงไว้ไถนา ลากล้อ (เกวียนขนาดใหญ่ แกนล้อเป็นเหล็ก)

• ตามหัวนา ริมน้ำ
• หนังไว้ทำเชือกหนัง
• คนทั่วไปไม่นิยมบริโภคเนื้อควาย แม้ในปัจจุบันก็ยังขายเป็นเนื้อวัว

หมู เลี้ยงไว้ขายเป็นเงินออม หรือใช้ในงานพิธีกรรมต่างๆ ที่ต้องมีการ “ถวายหัวหมู”

• ไว้กินรำข้าวที่ตำ หรือ สีข้าว กินเศษอาหาร
• บางชุมชนในอดีต หมูที่เลี้ยงปล่อยจะคอยทำความสะอาดสิ่งขับถ่ายของมนุษย์

ม้า เลี้ยงไว้ขี่ เมื่อต้องเดินทางไกล

ไก่ ไว้เป็นอาหารสำรองในครัวเรือน

• กินเศษข้าว เศษอาหาร แมลง ไส้เดือน และสัตว์ในชั้นผิวดิน

เป็ด ไว้กินไข่ ถ้าเป็นตัวผู้จะเป็นอาหารเมื่อโตเต็มที่

• จะกินอาหารในพื้นที่น้ำท่วมขัง หรือตามแหล่งน้ำ

สุนัข ไว้ล่าสัตว์ เฝ้าบ้าน และเป็นเพื่อน

• โดยให้กินเศษอาหารเป็นหลัก และสุนัขยังช่วยกำจัดสิ่งขับถ่ายของคนรอบพื้นที่ชุมชน

</ul> ดังนั้น จะเห็นได้ว่า บทบาทของสัตว์ต่างๆ ที่กล่าวมามีกิจกรรมที่ทดแทนเกือบหมด และแหล่งอาหารสัตว์ที่เคยมีก็ลดน้อยลง จนแทบหาไม่ได้ จากการขยายพื้นที่ปลูกพืชทั้ง ฤดูฝน ฤดูแล้ง  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ดังนั้นในปัจจุบัน</p>  <ul style="margin-top: 0cm">

วัว ควาย แทนด้วย รถบรรทุก รถไถ

ม้า แทนด้วยรถจักรยาน และมอเตอรไซค์

หมู ไก่ ไม่มีอาหารในชุมชน ใครจะเลี้ยงต้องลงทุนมาก

เป็ด ไม่ค่อยมีแหล่งน้ำ แม้จะมีก็มักเน้นการเลี้ยงปลา

แม้แต่ปุ๋ยอินทรีย์ที่เป็นผลพลอยได้ ก็ถูกทดแทนด้วยปุ๋ยเคมี

เงินออม ก็เป็นการลงทุนทางการศึกษาให้ลูก

เงินหมุนเวียนก็มาจากการปลูกพืช หรือจากรับจ้าง ที่ทำให้ไม่มีแรงงานเหลือมาดูแลสัตว์ หรือการหาอาหาร หรือเตรียมอาหารให้สัตว์

</ul>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จึงเห็นได้ว่า อุปสรรคที่ชาวบ้านเลี้ยงสัตว์ได้ยากก็มี</p>  <ul style="margin-top: 0cm"><ol style="margin-top: 0cm">

ขาดแรงงานดูแลทั้งตัวหลัก และตัวสำรอง

ขาดแหล่งอาหารในท้องถิ่น ต้องพึ่งพาภายนอก

ขาดพื้นที่เลี้ยงต้องใช้แรงงานมากในกาดูแล และหาอาหาร

ขาดพื้นที่ทำคอกในหมู่บ้านสมัยใหม่ ที่เป็นบ้านชั้นเดียว และหนาแน่น

ปัญหาสาธารณสุขในครัวเรือนชุมชนกลิ่น ของเสีย และน้ำเสีย

</ol></ul> นอกจากการแข่งขันเชิงทางเลือกและแรงงานเลี้ยงแล้ว การปลูกพืชใช้เวลาดูแลน้อย หยุดได้ พักได้ และได้ผลเร็วกว่า  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในที่สุด เมื่อแม้มีปัจจัยสนับสนุนครบถ้วน ก็จะยังขาด</p>  <ol style="margin-top: 0cm">

ทุนตั้งต้น

ความรู้ในการดูแล และจัดการด้านต่างๆ

พันธุ์ที่เหมาะสม

</ol>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ปัจจัยเหล่านี้ ทำให้การเลี้ยงสัตว์ต่างๆลดลง </p>  ดังนั้น การส่งเสริมจึงอาจต้องทำการปรับปรุงด้านต่างๆแบบครบวงจร  รวมทั้งเชิงแผนและนโยบาย อย่างเข้าใจขีดจำกัด จึงจะสามารถพัฒนาอย่างยั่งยืนได้อย่างแท้จริง 

[वीर]

แพะ นอกจากให้นม และกินเนื้อได้ ยังประโยชน์อย่างอื่นหรือเปล่าครับ? นมแพะน่าจะเยอะกว่านมหมู?

[ออต ญาณพิสิษฐ์]

มิติทางวัฒนธรรม

• สัตว์จำพวกวัวควายยังใช้เป็นมูนมรดกอีกด้วยครับ
• ทุกวันนี้ชาวบ้านทำเกษตรผสมผสานในไร้นากันมาก จะปล่อยวัวควายแบบเดิม ๆก็ทำได้ยาก
• ต้องมีแปลหญ้าไว้เลี้ยงด้วย งานนี้หญ้าจะมาแทนข้าว ชาวบ้านก็คิดหนักพอดูครับ

[ปัทมาวดี โพชนุกูล ซูซูกิ]

ชอบบทความนี้ค่ะ   เคยคิดตั้งคำถามเหมือนกันแต่ไม่ได้คำตอบที่รอบด้านอย่างอาจารย์  ... เพราะเวลาคิดส่วนใหญ่อยู่ในกรุงเทพฯไงคะ

ขอบคุณค่ะ