จากประสบการณ์ของการเป็นผู้ดำเนินประสานการเรียนรู้และฝึกปฏิบัตินำกิจกรรม การอบรมวิทยากรแกนนำนักจัดการความรู้ภาคกลาง/ภาคตะวันออก(26-30มิ.ย.50) เพื่อสกัดความรู้ฝังลึกของศึกษานิเทศก์แต่ละคนที่มีประสบการณ์ความสำเร็จในการปฏิบัติงานนิเทศการศึกษา ผมสังเกตเห็นว่าจุดอ่อนของศึกษานิเทศก์ที่เข้าร่วมกิจกรรม โดยส่วนใหญ่มักขาดทักษะการพูดเล่าเรื่องตามกติกา ข้อตกลงที่กลุ่มกำหนด เช่นการนำเรื่อง การเล่าเรื่องและการสรุปเรื่องเล่าซึ่งตนประสบผลสำเร็จ บางคนเล่าเรื่องเก่งแต่เพื่อนบันทึกและสกัดความรู้วิธีการปฏิบัติของเขาเหล่านั้นไม่ได้ เมื่อผมได้มาทดลองเป็นผู้นำกิจกรรมดังกล่าวอีกครั้งในการอบรมปฏิบัติการนักจัดการความรู้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(6-10ก.ค.50) ผมพบว่า การที่จะทำให้ศึกษานิเทศก์มีทักษะเหล่านี้ได้ ขึ้นอยู่กับพื้นฐานของนิสัยของแต่ละคน และ ความสามารถส่วนตัวเป็นสำคัญ ทักษะการเล่าเรื่องหรือการพูดสื่อสารที่มีบางครั้งสถาณการณ์และความสามารถของผู้นำกิจการรมก็เป็นเรื่องสำคัญ
ผมลองดำเนินกิจกรรมนี้ดูว่าจะแตกต่างจากเดิมหรือไม่ โดยชี้แจงขั้นตอนวิธีการอย่างชัดเจน สมมุติกำหนดหัวปลาให้เรื่อง "การนิเทศโรงเรียนขนาดเล็กที่ประสบผลสำเร็จ" ต่อจากนั้นสุ่มผู้เล่า(กิจ)จากกลุ่มต่างๆและผู้บันทึก(ลิขิต1)จากกลุ่มต่างๆ จำนวน 4 คู่ ให้เวลาในการเตรียมโครงสร้างการพูด กำหนดประเด็นการปฏิบัติที่สำคัญ ปฏิบัติตามกฎการเล่าอย่างเคร่งครัด ให้ผู้บันทึกทวนเรื่องเล่าที่ชัดเจน แล้วให้ผู้เล่าเพิ่มเติมประเด็นสำคัญที่ขาดไป ต่อจากนั้นผู้บันทึกวิธีปฏิบัติ(ลิขิต2)ที่บันทึกวิธีปฏิบัติที่ได้จำนวนมากที่สุด เป็นผู้นำเสนอแล้วให้ผู้บันทึก(ลิขิต2)อีก2-3คนเพิ่มเติม เป็นการปฏิบัติในคู่ที่ 1 พอเริ่มให้ผู้เล่าคนที่ 2และผู้บันทึกคนที่2บันทึก ครั้งนี้ผมแกล้งทำเป็นลืมให้ลิขิต2 บอกวิธีปฏิบัติ(How to) โดยผมเชิญผู้เล่าและผู้บันทึกคนที่ 3 ออกมาสาธิต น่าแปลกใจว่าไม่มีผู้เข้าอบรมคนไดท้วงติงขั้นตอน เขา Deep Listenig อยู่หรือเปล่า พอถึงคนที่ 4 ผู้เล่าขอกำหนดหัวปลา(KV)เอง ผมก็ยอม ซึ่งเขาก็เล่าเรื่องได้แต่ไม่ชัดเจนนักในวิธีการปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จแล้ว อาจเพราะมีประสบการณ์มากก็ได้ พอเล่าครบทั้ง 4 เรื่อง คณะวิทยากรมีการมอบรางวัลให้กับผู้เล่าและผู้บันทึกเรื่องที่สาธิตได้ดีที่สุดโดยการลงมติออกเสียงของผู้เข้าอบรม ผลการดำเนินกิจกรรมดังกล่าวพบว่า หลังจากได้ฝึกเช่นนี้ ผู้เข้าอบรมมีความระมัดระวังในการใช้เรื่องเล่าเร้าพลังที่ชัดเจนตรงประเด็น ทำให้การดำเนินการสำเร็จด้วยดีตามกำหนดเวลา แต่ก็มีบางส่วนบ้างที่ยังแก้ไม่หาย ทั้งนี้อาจเป็นเพราะว่า จริตส่วนตัว นิสัยส่วนตัวและความตั้งใจที่จะถ่ายทอดเรื่องราวที่ตนเองภูมิใจให้กับสมาชิกได้รับรู้
ในการฝึกปฏิบัติกิจกรรมถอดความรู้จากเรื่องเล่าเร้าพลัง ของนักจัดการความรู้ในระดับพื้นที่ ผมก็คิดว่าวิธีนี้น่าจะช่วยฝึก ศน.ให้เล่าเรื่อง(ทักษะการพูดสื่อสาร)ได้ตรงตามเป้าหมายยิ่งขึ้น
ผมเห็นด้วยครับ ผมเข้าอบรมกับท่านที่โรงแรมแอมบาสซาเดอร์ครับ หลายคนพูดว่าหากให้เตรียมการมาบ้างคงจะทำได้ดีกว่านี้และผมก็คิดว่านี่เป็นครั้งแรกๆ ของกิจกรรม ซึ่งต่อไปคงจะดีขึ้น น่าเห็นใจท่านวิทยากรที่ท่านคงจะคาดหวังในคุณภาพงาน แต่ผมก็เชื่อว่าวิธีที่ท่านปรับใหม่นี้น่าจะได้ผลแน่นอนครับ ผมจะลองไปใช้ดูครับ